କୃତ୍ଵା ସା ତିଷ୍ଠତେ ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ସୁପର୍ଵସୁ । ଶୃଂଗାରୈର୍ଭୂଷଣୈଃ ସା ତୁ ଶୁଶୁଭେ ସା ଯଦା ପତିଃ
ଏପରି କରି ସେ ସଦା ରହେ, କେବଳ ଶୁଭ ଦିନ ବ୍ୟତୀତ। ପତି ଥିଲେ ସେ ଶୃଙ୍ଗାର ଓ ଭୂଷଣରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଏ।
ପତ୍ଯାଵିନା ଭଵତ୍ଯେଵଂ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ପମୁଖେ ଯଥା । ଭର୍ତୁରର୍ଥେ ମହାଭାଗା ସୁଵ୍ରତା ଚାରୁମଂଗଲା
ପତି ନଥିଲେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପର ମୁହଁରେ ଦୁଧ ପରି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ, ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ମହାସୌଭାଗ୍ୟବତୀ, ସୁବ୍ରତା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟୀ।
ଗତେ ଭର୍ତରି ଯା ନାରୀ ଶୃଂଗାରଂ କୁରୁତେ ଯଦି । ରୂପଂ ଵର୍ଣଂ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଵରୂପେଣ ଜାଯତେ
ପତି ଚାଲିଗଲେ ଯଦି ନାରୀ ଶୃଙ୍ଗାର କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ରୂପ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ମୃତଦେହ ପରି ହୁଏ।
ଵଦଂତି ଭୂତଲେ ଲୋକାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲୀଯଂ ନ ସଂଶଯଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଭର୍ତୁର୍ଵିଯୁକ୍ତା ଯା ନାର୍ଯାଃ ଶୃଣୁତ ଭୂତଲେ
ପୃଥିବୀରେ ଲୋକେ କହନ୍ତି—'ଏହି ନାରୀ ପାପିନୀ'—ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ପତିଠାରୁ ବିୟୋଗିନୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଇଚ୍ଛଂତ୍ଯା ଵୈ ମହାସୌଖ୍ଯଂ ଭଵିତଵ୍ଯଂ କଦାଚନ । ସୁଜାଯାଯାଃ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଭର୍ତା ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଗୀଯତେ
ଯଦି କେହି ବଡ଼ ସୁଖ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବା ଉଚିତ। ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଛି, ଏକ ସତୀସାଧ୍ବୀ ଜନନୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ଶାଶ୍ଵତୋ ଧର୍ମୋ ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଭାର୍ଯଯା କିଲ । ଏଵଂ ଧର୍ମଂ ଵିଜାନାମି କଥଂ ଭର୍ତା ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ସେଇଠାରୁ, ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ କେବେ ଭି ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏପରି ଧର୍ମକୁ ଜାଣି, ଏକ ଜନନୀ କିପରି ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବେ?
ଇତ୍ଯର୍ଥେ ଶ୍ରୂଯତେ ସଖ୍ଯ ଇତିହାସଃ ପୁରାତନଃ । ସୁଦେଵାଯାଶ୍ଚ ଚରିତଂ ସୁପୁଣ୍ଯଂ ପାପନାଶନମ୍
ଏହି ବିଷୟରେ, ପୁରୁଣା ଏକ ଗଳ୍ପ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ—ସୁଦେବାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଚରିତ୍ର।
ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ସଖ୍ଯ ଊଚୁଃ- ସୁଦେଵା କା ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତା କିମାଚାରା ଵଦସ୍ଵ ନଃ । ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହାଭାଗେ ଵଦ ନଃ ସତ୍ଯମେଵ ଚ
ସଖୀମାନେ କହିଲେ—ତୁମେ ଯେଉଁ ସୁଦେବାଙ୍କୁ କହିଲ, ସେ କିଏ? ତାଙ୍କର ଆଚରଣ କଣ, ଆମକୁ କହ। ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି କହିଛ, ସତ୍ୟ କଥା ଆମକୁ କୁହ।
ସୁକଲୋଵାଚ- ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ମହାରାଜଃ ସ ଆସୀଦ୍ଧର୍ମକୋଵିଦଃ । ମନୁପୁତ୍ରୋ ମହାଭାଗଃ ସର୍ଵଧର୍ମାର୍ଥତତ୍ପରଃ
ସୁକଳା କହିଲେ—ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ସେ ମନୁଙ୍କର ପୁଅ, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ନାମ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସଦା ପୁଣ୍ଯା ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା
ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ।
ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଜେଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ତୀର୍ଥାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଵେଦରାଜସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ କାଶୀଶସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥ ଦେଖିଥିଲେ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେ କାଶୀର ମହାନ ରାଜା, ବେଦର ଅଧିପତି ଓ ଶୂରବୀର ଥିଲେ।
ସୁଦେଵା ନାମ ଵୈ କନ୍ଯା ସତ୍ଯାଚାରପରାଯଣା । ଉପଯେମେ ମହାରାଜ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ତାଂ ମହୀପତିଃ
ସୁଦେବା ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ସତ୍ୟ ଓ ନିତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ମହୀପତି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ସୁଦେଵା ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ସତ୍ଯଵ୍ରତପରାଯଣା । ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ ଵୈ ରାଜା ଜନାନାଂ ପୁଣ୍ଯନାଯକଃ
ସୁଦେବା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭାମୟୀ, ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ସେଠି, ରାଜା ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିବାବେଳେ, ଜନମାନଙ୍କୁ ନୀତିରେ ଚଲାଇଥିଲେ।
ସ ରେମେ ନୃପଶାର୍ଦୂଲୋ ନିତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରିଯଯା ତଯା । ଏକଦା ତୁ ମହାରାଜସ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵନଂ ଯଯୌ
ସେ ରାଜା ସଦା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ସେ ମହାରାଜା ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଟବରେ ଗଲେ।
ଗଂଗାରଣ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ମୃଗଯାଂ କ୍ରୀଡତେ ସଦା । ସିଂହାନ୍ହତ୍ଵା ଵରାହାଂଶ୍ଚ ଗଜାଂଶ୍ଚ ମହିଷାଂସ୍ତଥା
ଗଙ୍ଗା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ସଦା ସିକାର ଖେଳୁଥିଲେ—ସିଂହ, ବନ୍ଦର, ହାତୀ ଓ ମହିଷ ମାରୁଥିଲେ।
କ୍ରୀଡମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଵରାହଶ୍ଚ ସମାଗତଃ । ବହୁଶୂକରଯୂଥେନ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈରଲଂକୃତଃ
ସେ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ବନ୍ଦର ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଗଲା, ବଡ଼ ଦଳ ସହିତ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ।
ଏକା ଚ ଶୂକରୀ ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯାପାର୍ଶ୍ଵେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା । ଵରାହୈଃ ଶୂକରୈସ୍ତସ୍ଯ ତମେଵ ପରିଵାରିତା
ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ମହିଳା ବନ୍ଦର ଦଢ଼ି ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ବନ୍ଦର ଓ ବନ୍ଦରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ରାଜରାଜେଂଦ୍ରଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ମୃଗଯାରତମ୍ । ପର୍ଵତାଧାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଭାର୍ଯଯା ସହ ଶୂକରଃ
ସେ ଅଜୟ ଓ ସିକାରରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବନ୍ଦର ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପାହାଡ଼ ତଳକୁ ଶରଣ ନେଲେ।
ତିଷ୍ଠତ୍ଯେକଃ ସୁଵୀର୍ଯେଣ ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାନ୍ଗୁରୂଞ୍ଛିଶୂନ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତେଷାଂ ମହାରାଜ ମୃଗାଣାଂ କଦନଂ ମହତ୍
ସେ ବନ୍ଦର ଦୃଢ଼ ସାହସରେ ଏକାକି ଦଢ଼ି ହୋଇ ରହିଲେ, ପୁଅ, ନାତି, ବଡ଼ମାନେ ଓ ଛୋଟମାନେ ସହିତ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପଶୁ ହତ୍ୟା ହେବାକୁ ଜାଣି।
ତାନୁଵାଚ ସୁତାନ୍ପୌତ୍ରାନ୍ଭାର୍ଯାଂ ତାଂ ଚ ସ ଶୂକରଃ । କୋଶଲାଧିପତିର୍ଵୀରୋ ମନୁପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ସେ ବନ୍ଦର ତାଙ୍କ ପୁଅ, ନାତି ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ—'କୋଶଳର ଶୂରବୀର ରାଜା, ମନୁଙ୍କ ପୁଅ, ଅତି ବଳଶାଳୀ—'
କ୍ରୀଡତେ ମୃଗଯାଂ କାଂତେ ମୃଗାନ୍ସଂହରତେ ବହୂନ୍ । ସ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାରାଜ ଏଷ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
'ସେ ସିକାରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟେ, ଏବଂ ବହୁତ ପଶୁ ମାରୁଛନ୍ତି। ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ମହାରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଲୁବ୍ଧକାନାଂ ମେ ନାସ୍ତି ପ୍ରାଣଭଯଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ମମରୂପଂ ନୃପୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷମାଂ ନୈଵ କରିଷ୍ଯତି
'ଅନ୍ୟ ଶିକାରୀମାନେ ଠାରୁ ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ଭୟ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ରାଜା ମୋତେ ଦେଖିଲେ, କେବେ ମୋତେ ମାଫ କରିବେ ନାହିଁ।'
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଦ୍ଧରଃ । ଶ୍ଵଭିର୍ଯୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଲୁବ୍ଧକୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବାଣପାଣି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଧରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ସେ କୁକୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏବଂ ଶିକାରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରିଯେ କରିଷ୍ଯତେ ଘାତଂ ମମାପ୍ଯେଵଂ ନ ସଂଶଯଃ
ପ୍ରିୟେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ ମାରିଦେବ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶୂକର୍ଯୁଵାଚ- ଯଦାଯଦା ପଶ୍ଯସି ଲୁବ୍ଧକାନ୍ବହୂନ୍ମହାଵନେ କାଂତ ସମାଯୁଧାନ୍ବହୂନ୍ । ଏତୈସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୈର୍ମମପୌତ୍ରକୈଃ ସମଂ ଦୂରଂ ନୁ ଭୋ ଯାସି ପଲାଯମାନଃ
ମହାବନରେ ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ବହୁତ ଶିକାରୀମାନେ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଦେଖ, ମୋର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ, ପ୍ରିୟା, ତୁମେ କାହିଁକି ଏମିତି ଦୂରକୁ ପଳାଇଯାଉଛ?
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସୁଧୈର୍ଯଂ ବଲପୌରୁଷଂ ମହନ୍ମହାଭଯେନାପି ଵିଷଣ୍ଣଚେତନଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃପେଂଦ୍ରଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୋତ୍ତମଂ କରୋଷି କିଂ କାଂତ ଵଦସ୍ଵକାରଣମ୍
ତୁମର ଧୈର୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ଭୟରେ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛ; ରାଜାଙ୍କୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କଣ କରୁଛ? କାରଣଟି କୁହ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ସନିଶମ୍ଯ କୋଲ ଉଵାଚ ତାଂ ଶୂକରରାଜଉତ୍ତରମ୍ । ଯଦର୍ଥଭୀତୋସ୍ମି ସୁଲୁବ୍ଧକାତ୍ପ୍ରିଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗତୋ ଦୂର ନିଶମ୍ଯଶୂକରାନ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୋଲ ଶୁକରୀରାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ କ୍ରୁର ଶିକାରୀକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ, ଶୁକରମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବାକୁ ଶୁଣି, ମୁଁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଛି।'
ସୁଲୁବ୍ଧକାଃ ପାପକରାଃ ଶଠାଃ ପ୍ରିଯେ କୁର୍ଵଂତି ପାପଂ ଗିରିଦୁର୍ଗକଂଦରେ । ସଦୈଵ ଦୁଷ୍ଟା ବହୁପାପଚିଂତକା ଜାତାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ପରିପାପିନାଂ କୁଲେ
ପ୍ରିୟେ, କ୍ରୁର ଶିକାରୀମାନେ ଖରାପ କାମ କରନ୍ତି, ଚତୁର ଓ ଧୋଖାବାଜ; ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ମନ୍ଦ କାମ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ, ଅନେକ ପାପ ଭାବନାରେ ଲିନ୍ନ, ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ତେଷାଂ ହି ହସ୍ତାନ୍ମରଣାଦ୍ବିଭେମି ମୃତୋପି ଯାସ୍ଯାମି ପୁନଶ୍ଚ ପାପମ୍ । ଦୂରଂ ଗିରିଂ ପର୍ଵତକଂଦରଂ ଚ ଵ୍ରଜାମି କାଂତେ ଅପମୃତ୍ଯୁଭୀତଃ
ମୁଁ ସତ୍ୟକୁହୁଛି, ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରେ; ମୁଁ ମରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ପାପରେ ପଡ଼ିଯିବି। ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଭୟରେ, ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଓ ଗୁହାକୁ ଦୂରକୁ ଯାଉଛି।
ଅଯଂ ହି ପୁଣ୍ଯୋ ନରନାଥ ଆଗତୋ ଵିଶ୍ଵାଧିକଃ କେଶଵରୂପ ଭୂପଃ । ଯୁଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯେ ସମରେ ମହାତ୍ମନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରିଯେ ପୌରୁଷଵିକ୍ରମେଣ
ଏହି ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ନରନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, କେଶବ ରୂପେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ପ୍ରିୟେ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବ ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଖେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।