ତାଦୃଶଂ ଫଲମେଵଂ ସା ନ ପ୍ରାପ୍ନୋତି କଦା ସଖି । ସୁମୁଖଂ ପୁତ୍ରସୌଭାଗ୍ଯଂ ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଚ ଭୂଷଣମ୍
ଏପରି ଫଳ, ବନ୍ଧୁ, ସେ କେବେ ପାଉନାହିଁ—ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ସନ୍ତାନର ସୌଭାଗ୍ୟ, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଭୂଷଣ—
ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରସୌଭାଗ୍ଯଂ ରୂପଂ ତେଜଃ ଫଲଂ ସଦା । ଯଶଃ କୀର୍ତିମଵାପ୍ନୋତି ଗୁଣଂ ଚ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଳଙ୍କାରର ସୌଭାଗ୍ୟ, ରୂପ, ତେଜ ଓ ଫଳ ସଦା; ସେ ଯଶ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଗୁଣ ଲାଭ କରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ।
ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଵିଦ୍ଯମାନେ ଯଦା କାଂତେ ଅନ୍ଯଂ ଧର୍ମଂ କରୋତି ଯା
ପତିଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ସବୁ କିଛି ପାଏ—ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ପ୍ରିୟ ପତି ଥିବାବେଳେ ଯଦି ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମ କରେ—
ନିଷ୍ଫଲଂ ଜାଯତେ ତସ୍ଯାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ପରିକଥ୍ଯତେ । ନାରୀଣାଂ ଯୌଵନଂ ରୂପମଵତାରଂ ସ୍ମୃତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ତାହା ସେଥିପାଇଁ ଅଫଳ ହୁଏ; ସେ ପାପିନୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ। ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଯୁବାବସ୍ଥା ଓ ରୂପ ନିଶ୍ଚୟ ଅବତାର ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଏକସ୍ଯାପି ହି ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ତସ୍ଯାର୍ଥେ ଭୂମିମଂଡଲେ । ସୁପୁତ୍ରା ସୁଯଶା ନାରୀ ପରିକଥ୍ଯେତ ଵୈ ସଦା
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏକମାତ୍ର ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ନାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ଓ ଶୁଭ ଯଶ ପାଏ, ସେ ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ।
ତୁଷ୍ଟେ ଭର୍ତରି ସଂସାରେ ଦୃଶ୍ଯା ନାରୀ ନ ସଂଶଯଃ । ପତିହୀନା ଭଵେନ୍ନାରୀ ଭଵେତ୍ସା ଭୂମିମଂଡଲେ
ଏହି ସଂସାରରେ ପତି ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ ନାରୀ ଦେଖାଯାଏ—ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ପତି ନଥିଲେ ନାରୀ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି ହୁଏ।
କୁତସ୍ତସ୍ଯାଃ ସୁଖଂ ରୂପଂ ଯଶଃ କୀର୍ତିଃ ସୁତା ଭୁଵି । ସୁଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ସଂସାରେ ପରିଭୁଜ୍ଯତେ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ କିପରି ସୁଖ, ରୂପ, ଯଶ, କୀର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ ହେବ? ସେ ବଡ଼ ଅସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଏହି ସଂସାରରେ ଭୋଗ କରେ।
ପାପଭାଗା ଭଵେତ୍ସା ଚ ଦୁଃଖାଚାରା ସଦୈଵ ହି । ତୁଷ୍ଟେ ଭର୍ତରି ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ତୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ
ସେ ପାପର ଅଂଶୀ ହୁଏ ଓ ସଦା ଦୁଃଖର ମାର୍ଗରେ ଚାଲେ। କିନ୍ତୁ, ପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ତୁଷ୍ଟେ ଭର୍ତରି ତୁଷ୍ଯଂତି ଋଷଯୋ ଦେଵମାନଵାଃ । ଭର୍ତା ନାଥୋ ଗୁରୁର୍ଭର୍ତା ଦେଵତା ଦୈଵତୈଃ ସହ
ପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ପତି ହେଉଛନ୍ତି ରକ୍ଷକ, ଗୁରୁ ଓ ଦେବତା।
ଭର୍ତା ତୀର୍ଥଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଚ ନାରୀଣାଂ ନୃପନଂଦନ । ଶୃଂଗାରଂ ଭୂଷଣଂ ରୂପଂ ଵର୍ଣଂ ସୌଗଂଧମେଵ ଚ
ହେ ରାଜନନ୍ଦନ, ପତି ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଭୂଷଣ, ରୂପ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁଗନ୍ଧ।
କୃତ୍ଵା ସା ତିଷ୍ଠତେ ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ସୁପର୍ଵସୁ । ଶୃଂଗାରୈର୍ଭୂଷଣୈଃ ସା ତୁ ଶୁଶୁଭେ ସା ଯଦା ପତିଃ
ଏପରି କରି ସେ ସଦା ରହେ, କେବଳ ଶୁଭ ଦିନ ବ୍ୟତୀତ। ପତି ଥିଲେ ସେ ଶୃଙ୍ଗାର ଓ ଭୂଷଣରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଏ।
ପତ୍ଯାଵିନା ଭଵତ୍ଯେଵଂ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ପମୁଖେ ଯଥା । ଭର୍ତୁରର୍ଥେ ମହାଭାଗା ସୁଵ୍ରତା ଚାରୁମଂଗଲା
ପତି ନଥିଲେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପର ମୁହଁରେ ଦୁଧ ପରି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ, ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ମହାସୌଭାଗ୍ୟବତୀ, ସୁବ୍ରତା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟୀ।
ଗତେ ଭର୍ତରି ଯା ନାରୀ ଶୃଂଗାରଂ କୁରୁତେ ଯଦି । ରୂପଂ ଵର୍ଣଂ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଵରୂପେଣ ଜାଯତେ
ପତି ଚାଲିଗଲେ ଯଦି ନାରୀ ଶୃଙ୍ଗାର କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ରୂପ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ମୃତଦେହ ପରି ହୁଏ।
ଵଦଂତି ଭୂତଲେ ଲୋକାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲୀଯଂ ନ ସଂଶଯଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଭର୍ତୁର୍ଵିଯୁକ୍ତା ଯା ନାର୍ଯାଃ ଶୃଣୁତ ଭୂତଲେ
ପୃଥିବୀରେ ଲୋକେ କହନ୍ତି—'ଏହି ନାରୀ ପାପିନୀ'—ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ପତିଠାରୁ ବିୟୋଗିନୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଇଚ୍ଛଂତ୍ଯା ଵୈ ମହାସୌଖ୍ଯଂ ଭଵିତଵ୍ଯଂ କଦାଚନ । ସୁଜାଯାଯାଃ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଭର୍ତା ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଗୀଯତେ
ଯଦି କେହି ବଡ଼ ସୁଖ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବା ଉଚିତ। ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଛି, ଏକ ସତୀସାଧ୍ବୀ ଜନନୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ଶାଶ୍ଵତୋ ଧର୍ମୋ ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଭାର୍ଯଯା କିଲ । ଏଵଂ ଧର୍ମଂ ଵିଜାନାମି କଥଂ ଭର୍ତା ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ସେଇଠାରୁ, ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ କେବେ ଭି ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏପରି ଧର୍ମକୁ ଜାଣି, ଏକ ଜନନୀ କିପରି ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବେ?
ଇତ୍ଯର୍ଥେ ଶ୍ରୂଯତେ ସଖ୍ଯ ଇତିହାସଃ ପୁରାତନଃ । ସୁଦେଵାଯାଶ୍ଚ ଚରିତଂ ସୁପୁଣ୍ଯଂ ପାପନାଶନମ୍
ଏହି ବିଷୟରେ, ପୁରୁଣା ଏକ ଗଳ୍ପ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ—ସୁଦେବାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଚରିତ୍ର।
ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ସଖ୍ଯ ଊଚୁଃ- ସୁଦେଵା କା ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତା କିମାଚାରା ଵଦସ୍ଵ ନଃ । ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହାଭାଗେ ଵଦ ନଃ ସତ୍ଯମେଵ ଚ
ସଖୀମାନେ କହିଲେ—ତୁମେ ଯେଉଁ ସୁଦେବାଙ୍କୁ କହିଲ, ସେ କିଏ? ତାଙ୍କର ଆଚରଣ କଣ, ଆମକୁ କହ। ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି କହିଛ, ସତ୍ୟ କଥା ଆମକୁ କୁହ।
ସୁକଲୋଵାଚ- ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ମହାରାଜଃ ସ ଆସୀଦ୍ଧର୍ମକୋଵିଦଃ । ମନୁପୁତ୍ରୋ ମହାଭାଗଃ ସର୍ଵଧର୍ମାର୍ଥତତ୍ପରଃ
ସୁକଳା କହିଲେ—ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ସେ ମନୁଙ୍କର ପୁଅ, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁର୍ନାମ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସଦା ପୁଣ୍ଯା ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା
ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ।
ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଜେଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ତୀର୍ଥାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଵେଦରାଜସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ କାଶୀଶସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥ ଦେଖିଥିଲେ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେ କାଶୀର ମହାନ ରାଜା, ବେଦର ଅଧିପତି ଓ ଶୂରବୀର ଥିଲେ।
ସୁଦେଵା ନାମ ଵୈ କନ୍ଯା ସତ୍ଯାଚାରପରାଯଣା । ଉପଯେମେ ମହାରାଜ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ତାଂ ମହୀପତିଃ
ସୁଦେବା ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ସତ୍ୟ ଓ ନିତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ମହୀପତି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ସୁଦେଵା ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ସତ୍ଯଵ୍ରତପରାଯଣା । ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ ଵୈ ରାଜା ଜନାନାଂ ପୁଣ୍ଯନାଯକଃ
ସୁଦେବା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭାମୟୀ, ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ସେଠି, ରାଜା ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିବାବେଳେ, ଜନମାନଙ୍କୁ ନୀତିରେ ଚଲାଇଥିଲେ।
ସ ରେମେ ନୃପଶାର୍ଦୂଲୋ ନିତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରିଯଯା ତଯା । ଏକଦା ତୁ ମହାରାଜସ୍ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵନଂ ଯଯୌ
ସେ ରାଜା ସଦା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ସେ ମହାରାଜା ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଟବରେ ଗଲେ।
ଗଂଗାରଣ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ମୃଗଯାଂ କ୍ରୀଡତେ ସଦା । ସିଂହାନ୍ହତ୍ଵା ଵରାହାଂଶ୍ଚ ଗଜାଂଶ୍ଚ ମହିଷାଂସ୍ତଥା
ଗଙ୍ଗା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ସଦା ସିକାର ଖେଳୁଥିଲେ—ସିଂହ, ବନ୍ଦର, ହାତୀ ଓ ମହିଷ ମାରୁଥିଲେ।
କ୍ରୀଡମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଵରାହଶ୍ଚ ସମାଗତଃ । ବହୁଶୂକରଯୂଥେନ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈରଲଂକୃତଃ
ସେ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ବନ୍ଦର ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଗଲା, ବଡ଼ ଦଳ ସହିତ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ।
ଏକା ଚ ଶୂକରୀ ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯାପାର୍ଶ୍ଵେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା । ଵରାହୈଃ ଶୂକରୈସ୍ତସ୍ଯ ତମେଵ ପରିଵାରିତା
ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ମହିଳା ବନ୍ଦର ଦଢ଼ି ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ବନ୍ଦର ଓ ବନ୍ଦରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ରାଜରାଜେଂଦ୍ରଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ମୃଗଯାରତମ୍ । ପର୍ଵତାଧାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଭାର୍ଯଯା ସହ ଶୂକରଃ
ସେ ଅଜୟ ଓ ସିକାରରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବନ୍ଦର ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପାହାଡ଼ ତଳକୁ ଶରଣ ନେଲେ।
ତିଷ୍ଠତ୍ଯେକଃ ସୁଵୀର୍ଯେଣ ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାନ୍ଗୁରୂଞ୍ଛିଶୂନ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତେଷାଂ ମହାରାଜ ମୃଗାଣାଂ କଦନଂ ମହତ୍
ସେ ବନ୍ଦର ଦୃଢ଼ ସାହସରେ ଏକାକି ଦଢ଼ି ହୋଇ ରହିଲେ, ପୁଅ, ନାତି, ବଡ଼ମାନେ ଓ ଛୋଟମାନେ ସହିତ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପଶୁ ହତ୍ୟା ହେବାକୁ ଜାଣି।
ତାନୁଵାଚ ସୁତାନ୍ପୌତ୍ରାନ୍ଭାର୍ଯାଂ ତାଂ ଚ ସ ଶୂକରଃ । କୋଶଲାଧିପତିର୍ଵୀରୋ ମନୁପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ସେ ବନ୍ଦର ତାଙ୍କ ପୁଅ, ନାତି ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ—'କୋଶଳର ଶୂରବୀର ରାଜା, ମନୁଙ୍କ ପୁଅ, ଅତି ବଳଶାଳୀ—'