ମହାପର୍ଵଣି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତୀର୍ଥେ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । କପିଲାଂ କାଂଚନୀଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ମହାତ୍ମନେ
ବଡ଼ ପର୍ବ ଆସିଲେ, ଉଦ୍ୟମରେ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଏକ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗାଁ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦାନସ୍ଯ ଚ ମହାମତେ । କପିଲାଦୋ ମହାରାଜ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯାନ୍ପ୍ରଭୁଂଜତି
ଏହି ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ମୁଁ କହିବି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା। ସୁନା ଗାଁ ଦାନ କରି, ମହାରାଜା, ସମସ୍ତ ସୁଖର ଲାଭ କରେ।
ଯାଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜୀଵେତ୍ସ ତାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ତତ୍ର ସଃ । ମହାପର୍ଵଣି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଅଲଂକୃତ୍ଯ ଚ ଗାଂ ତଦା
ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେ ଦିନ ଜୀବନ୍ତ, ସେ ତେତେ ଦିନ ସେଠାରେ ରହିଥାଏ। ବଡ଼ ପର୍ବ ଆସିଲେ, ଗାଁକୁ ଭଲଭାବେ ଶୋଭା କରି—
କାଂଚନେନାପି ସଂଯୁକ୍ତାଂ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ । ତସ୍ଯ ଦାନସ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ଫଲଭୋଗଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ସୁନା, କପଡ଼ା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ କରି। ଏହି ଦାନର ଫଳ ଉପଭୋଗ କଥା ମୁଁ କହିବି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର।
ଵିପୁଲା ଜାଯତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦାନଭୋଗସମାକୁଲା । ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାପତିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୋ ଭଵେତ୍କିଲ
ବିଶାଳ ଧନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ଦାନର ସୁଖରେ ଭରିଯାଏ। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମାଲିକ ହୋଇ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ହେଉଥାଏ।
ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ଵସେନ୍ମର୍ତ୍ଯୋ ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ମେଦିନୀ । ତୀର୍ଥଂ ଗତ୍ଵା ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଵିଭୂଷଣମ୍
ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ରହିଥାଏ, ଯେତେ ଦିନ ପୃଥିବୀରେ ଅଛି। ଯେଉଁ ଜଣେ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଅଳଙ୍କାର ଦାନ କରେ—
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାନିନ୍ଦ୍ରେଣ କ୍ରୀଡତେ ସହ । ମହାପର୍ଵଣି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵେ
ବହୁତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଖେଳେ। ବଡ଼ ପର୍ବ ଆସିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ମିଳେ।
ଦତ୍ତ୍ଵାନ୍ନଂ ଭୂମିସଂଯୁକ୍ତଂ ପାତ୍ରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ । ମୋଦତେ ସ ତୁ ଵୈକୁଂଠେ ଵିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଭୂମି ମିଶିତ ଅନ୍ନକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରି ଆନନ୍ଦ କରେ।
ସଵସ୍ତ୍ରଂ କାଂଚନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାଯ ପରିଶାଂତଯେ । ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଅଗ୍ନିସଦୃଶୋ ଵୈକୁଂଠେ ସ ଵସେତ୍ସୁଖୀ
ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସୁଖରେ ବସିଥାଏ।
ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ସୁକୁଂଭଂ ଚ ଘୃତେନ ପରିପୂରଯେତ୍ । ପିଧାନଂ ରୌପ୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରହାରୈରଲଂକୃତମ୍
ସୁନାର ଭଲ ଘଡ଼ାକୁ ଘିଅରେ ପୂରିବା ଉଚିତ, ଚାଁଦିର ଢାକଣା ତିଆରି କରି, ବସ୍ତ୍ର ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ଦେବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ପମାଲାନ୍ଵିତଂ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରେଣ ଶୋଭିତମ୍ । ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଵେଦମଂତ୍ରୈସ୍ତଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ମହାମତେ
ଫୁଲ ମାଳା ଓ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଉପଚାରୈଃ ପଵିତ୍ରୈଶ୍ଚ ଷୋଡଶୈଃ ପରିପୂଜଯେତ୍ । ସ୍ଵଲଂକୃତ୍ଯ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ମହାତ୍ମନେ
ଷୋଡ଼ଶ ପବିତ୍ର ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରି, ଭଲ ଭାବେ ଶୋଭା ଦେଇ, ପରେ ଏହାକୁ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଷୋଡଶୈଵ ତତୋ ଗାଵଃ ସଵସ୍ତ୍ରାଃ କାଂସ୍ଯଦୋହନାଃ । କୁଂଭଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଚ ସକାଂଚନାମ୍
ତାପରେ, ଷୋଡ଼ଶଟି ବସ୍ତ୍ରପରିଧାନ କରାଯାଇଥିବା ଗାଈ, କାଂସା ଦୁଧ ବାହାରିବା ପାତ୍ର ସହିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗାଈ ପାଖରେ ଏକ ଘଡ଼ା ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ତଥା ଦ୍ଵାଦଶକା ଗାଵୋ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣାଃ । ପୃଥଗ୍ଭୂତାଯ ଵିପ୍ରାଯ ଦାତଵ୍ଯା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏଭଳି, ବାରୋଟି ଗାଈକୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇ ଅଲଗା ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମାଦୀନି ଦାନାନି ଅନ୍ଯାନି ନୃପନଂଦନ । ତୀର୍ଥକାଲଂ ସୁସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଵିପ୍ରାଵସଥମେଵ ଚ
ଏପରି ଅନ୍ୟ ଦାନମାନେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଉଚିତ ସମୟରେ ଦେବା ଉଚିତ, ରାଜନନ୍ଦନ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାଵେନ ଦାତଵ୍ଯଂ ବହୁପୁଣ୍ଯକରଂ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ-। ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯଦ୍ଦାନଂ କାମନାପରିକଲ୍ପିତମ୍
ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାବରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେଉଁ ଦାନ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଦିଆଯାଏ,
ତସ୍ଯ ଦାନସ୍ଯ ଭାଵେନ ଭାଵନାପରିଭାଵିତଃ । ତାଦୃକ୍ଫଲଂ ସମଶ୍ନାତି ମାନୁଷୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଦାନ ଦେବାର ଭାବ ଓ ଭାବନା ଅନୁଯାୟୀ, ମଣିଷ ସେହିପରି ଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଭ୍ଯୁଦଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଜ୍ଞାଦିଷୁ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ତେନ ଦାନେନ ତସ୍ଯାପି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଯଜ୍ଞ ଓ ଏହାପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଉନ୍ନତି ହୁଏ, ସେଥିରେ ଏହି ଦାନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା କେମିତି ଲାଭ ମିଳେ, ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପ୍ରଜ୍ଞାଵୃଦ୍ଧିଂ ସମାପ୍ନୋତି ନ ଚ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରଵିଂଦତି । ଭୋଗାନ୍ଭୁନକ୍ତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଜୀଵମାନସ୍ତୁ ସାଂପ୍ରତମ୍
ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଦୁଃଖ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ; ଜୀବନକାଳରେ ଧାର୍ମିକ ମଣିଷ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଐଂଦ୍ରାଂସ୍ତୁ ଭୁଂକ୍ତେ ଭୋଗାନ୍ସ ଦାତା ଦିଵ୍ଯାଂ ଗତିଂ ଗତଃ । ସ୍ଵକୁଲଂ ନଯତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ କଲ୍ପାନାଂ ଚ ସହସ୍ରକମ୍
ଏହିପରି ଦାନକାରୀ ଦିବ୍ୟ ଗତି ପାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ ଓ ନିଜ ପରିବାରକୁ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ।
ଏଵମାଭ୍ଯୁଦଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତେଷୁ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । କାଯସ୍ଯ ଚ କ୍ଷଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜରଯା ପରିପୀଡିତଃ
ଏଭଳି ଲାଭ କେମିତି ମିଳେ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲି; ଶରୀର ଖରାପ ହେଉଛି ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଛି ବୋଲି ଜାଣି,
ଦାନଂ ତେନ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯମାଶାଂ କସ୍ଯ ନ କାରଯେତ୍ । ମୃତେ ଚ ମଯି ମେ ପୁତ୍ରା ଅନ୍ଯେ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵାଃ
ସେବେଳେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ—କାହାର ଆଶା ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ? ମୁଁ ମରିଗଲେ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନମାନେ
କଥମେତେ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ମାଂ ଵିନା ସୁହୃଦୋ ମମ । ତେଷାଂ ମୋହାତ୍ପ୍ରମୁଗ୍ଧୋ ଵୈ ନ ଦଦାତି ସ କିଂଚନ
ମୋ ବିନା ଏମାନେ କିପରି ହେବେ? ମୋହରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ କିଛି ଦେଉନାହିଁ।
ମୃତ୍ଯୁଂ ପ୍ରଯାତି ମୋହାତ୍ମା ରୁଦଂତି ମିତ୍ରବାଂଧଵାଃ । ଦୁଃଖେନ ପୀଡିତାଃ ସର୍ଵେ ମାଯାମୋହେନ ପୀଡିତାଃ
ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜୀବ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ମିତ୍ର ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ କାନ୍ଦନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ, ମାୟା ଓ ମୋହରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି।
ସଂକଲ୍ପଯଂତି ଦାନାନି ମୋକ୍ଷଂ ଵୈ ଚିଂତଯଂତି ଚ । ତସ୍ମିନ୍ମୃତେ ମହାରାଜ ମାଯାମୋହେ ଗତେ ସତି
ସେମାନେ ଦାନ ଦେବାକୁ ମନେ କରନ୍ତି ଏବଂ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ, ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଲୋକଟି ମରିଯିବା ପରେ ଏବଂ ମାୟାର ଭ୍ରମ ଦୂର ହେଲେ,
ଵିସ୍ମରଂତି ଚ ଦାନାନି ଲୋଭାତ୍ମାନୋ ଦଦଂତି ନ । ଯୋଽସୌ ମୃତୋ ମହାରାଜ ଯମପଂଥଂ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ସେମାନେ ଦାନକୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ଲୋଭୀ ଲୋକେ କେବେ ଦାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି; ହେ ମହାରାଜ, ଯେଉଁ ଲୋକ ମରିଯାଏ, ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖରେ ଯମଙ୍କର ପଥରେ ଯାଏ।
ତୃଷାକ୍ଷୁଧାସମାକ୍ରାଂତୋ ବହୁଦୁଃଖୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଦାନଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ତୀବ୍ର ତରସ ଓ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ଭୋଗିଥାଏ; ତେଣୁ ନିଜେ ହାତେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ କସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ନୃପୋତ୍ତମ । ସଂସାରେ ନାସ୍ତି କଃ କସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଦାନଂ ପ୍ରଦୀଯତେ
କାହାର ପୁଅ ଓ କାହାର ନାତି, କାହାର ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା? ଏହି ସଂସାରରେ କିଏ କାହାର? ତେଣୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଜ୍ଞାନଵତା ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ଚ ତାଂବୂଲମୁଦକଂ କାଂଚନଂ ତଥା
ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜେ ହାତେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ପାନ, ପାନି ଓ ସୁନା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯୁଗ୍ମଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଛତ୍ରଂ ଚ ସ୍ଵଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଜଲପାତ୍ରାଣ୍ଯନେକାନି ସୋଦକାନି ନୃପୋତ୍ତମ
ଯୁଗଳ ବସ୍ତ୍ର, ଛତା ମଧ୍ୟ ନିଜେ ହାତେ ଦେବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଅନେକ ପାନି ଭରା ପାତ୍ର, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଦେବା ଉଚିତ।