ଅଵିମୁକ୍ତେ ମୃତଃ କଶ୍ଚିନ୍ନରକଂ ନେତି କିଲ୍ବିଷୀ । ଅଵିମୁକ୍ତେ କୃତଂ କିଂଚିତ୍ପାପଂ ଵଜ୍ରୀ ଭଵେଦ୍ଦୃଢମ୍
କୁହାଯାଏ, ଅବିମୁକ୍ତରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ଯେତେ ପାପୀ ହେଉ, ନରକକୁ ଯାଏନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ହେଉଛି ଅଟୁଟ, ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼।
ଵଜ୍ରଲେପେନ ପାପେନ ତେନ ମେ ଜନ୍ମ ରାକ୍ଷସମ୍ । ରୌଦ୍ରଂ କ୍ରୂରତରଂ ପାପଂ ସଂଭୂତଂ ହିମପର୍ଵତେ
ସେଇ ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼ ପାପ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଜନ୍ମ ରାକ୍ଷସ ହେଲା। ହିମପର୍ବତରେ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଓ ପାପୀ ଜୀବନ ଆସିଗଲା।
ଦ୍ଵିର୍ଜାତୋ ଗୃଧ୍ରଯୋନୌ ପ୍ରାକ୍ତ୍ରିର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦ୍ଵିଃ ସରୀସୃପଃ । ଏକଵାରମୁଲୂକସ୍ତୁ ଵିଡ୍ଵରାହସ୍ତତଃ ପରମ୍
ଦୁଇଥର ଗୃଧ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲି, ତା'ପୂର୍ବରୁ ତିନିଥର ବାଘ ଭାବେ, ଦୁଇଥର ସାପ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲି। ଏକଥର ପିଲା, ତା'ପରେ ଜଙ୍ଗଲୀ ଶୁଆ ଭାବେ ଜନ୍ମ ହେଲି।
ଇଦଂ ତୁ ଦଶମଂ ଜନ୍ମ ରାକ୍ଷସଂ ମମ ଭାମିନୀ । ଅତୀତାନି ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣି ମମ ଜନ୍ମନଃ
ଏହା ମୋର ଦଶମ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ, ଚମକଦାରିଣୀ। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ମୋ ଜନ୍ମରେ କଟିଗଲା।
ନାସ୍ତି ମେ ନିଷ୍କୃତିର୍ଭଦ୍ରେ ଏତସ୍ମାଦ୍ଦୁଃଖସାଗରାତ୍ । ଅତ୍ର ତ୍ରିଯୋଜନଂ ସୁଭ୍ରୂର୍ନିର୍ଜଂତୁ ହି ମଯା କୃତମ୍
ଭଲମନ୍ୟେ, ଏହି ଦୁଃଖର ସାଗରରୁ ମୋ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ମୁଁ ତିନି ଯୋଜନା ଜମିନ୍କୁ ପ୍ରାଣୀହୀନ କରିଦେଇଛି।
ଅନାଗସାଂ ଚ ଭୂତାନାଂ ବହୂନାଂ ଚ କୃତଃ କ୍ଷଯଃ । କର୍ମଣା ତେନ ମେ ସୁଭ୍ରୂର୍ଦହ୍ଯତେ ସତତଂ ମନଃ
ଅନେକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନଷ୍ଟ କରିଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ମୋର ମନ ସବୁବେଳେ ଜଳିଯାଏ।
ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନସୁଧାସିକ୍ତଂ ଗତଂ ଶୈତ୍ଯଂ ମନୋ ମମ । ତୀର୍ଥଂ ଫଲତି କାଲେନ ସଦ୍ଯଃ ସାଧୁସମାଗମଃ
ତୁମକୁ ଦେଖିବାର ଅମୃତ ଛିଟାରେ ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା। ତୀର୍ଥର ଫଳ ସମୟରେ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଭଲମନ୍ୟଙ୍କ ସଂଗ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ।
ଅତଃ ସତ୍ସଂଗତିଂ ସୁଭ୍ରୂଃ ପ୍ରଶଂସଂତି ମନୀଷିଣଃ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଦୁଃଖଂ ହୃଦ୍ଗତଂ ମଯା
ସେଇପାଇଁ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଭଲମନ୍ୟଙ୍କ ସଂଗକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ମୋ ହୃଦୟର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଵିରଲଃ ସଜ୍ଜନଃ ସୁଭ୍ରୂଃ ସ୍ଵାତ୍ମା ଯସ୍ଯ ନ ଖିଦ୍ଯତେ । ଜାନାସ୍ଯତ୍ରୋଚିତଂ ତ୍ଵଂ ହି କିଂଚିନ୍ନୋ ଵଚ୍ମ୍ଯତଃ ପରମ୍
ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ଏମିତି ଭଲମନ୍ୟ ଲୋକ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯାହାଙ୍କର ନିଜ ମନ ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ। ଏଠି କଣ ଉଚିତ, ତୁମେ ଜାଣ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବି ନାହିଁ।
ଅସ୍ଯ ଦୁଃଖୋଦଧେଃ ପାରଂ କଥଂ ଯାମୀତି ଚିଂତଯନ୍ । ସଜ୍ଜନାନାଂ ସମା ଭୂତିଃ ସର୍ଵେଷାମୁପଜୀଵନମ୍
ଏହି ଦୁଃଖ ସାଗରକୁ କିପରି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବି, ଏହି ଭାବନା ମୋ ମନରେ ଆସୁଥିଲା। ଭଲମନ୍ୟଙ୍କ ସଂଗ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ।
କ୍ଷୀରାର୍ଣଵଃ ପଯୋ ଦତ୍ତେ ହଂସାଯ ନ ବକାଯ କିମ୍ । ଦତ୍ତାତ୍ରେଯ ଉଵାଚ। ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଯାର୍ଦ୍ରୀକୃତମାନସା 6.127.
ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ତାହାର ଜଳ ହଁସକୁ ଦେଇଥାଏ, ବକକୁ ନୁହେଁ। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ — ଏଭଳି ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପିଗଳିଗଲା।
ଧର୍ମଦାନେ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଜଗୌ କାଂଚନମାଲିନୀ । କରିଷ୍ଯେ ନିଷ୍କୃତିଂ ରକ୍ଷ ଇଦାନୀଂ ଖଲୁ ମା ଶୁଚଃ
ଧର୍ମଦାନ କରିବାକୁ ମନ ନିଷ୍ଠା କରି, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଗାଇଲେ — 'ମୁଁ ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି, ଏବେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଦୁଃଖ କରନି।'
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତୁ ଦୃଢାଂ କୃତ୍ଵା ଯତିଷ୍ଯେ ତଵ ମୁକ୍ତଯେ । ବହଵୋ ହି କୃତା ମାଘା ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ଯଥାଵିଧି
ମୁଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ତୁମର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ମୁଁ ନିୟମ ମାନି ଅନେକ ମାଘ ଉପବାସ କରିଛି।
ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଵଂ ମଯା ଭଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ ସିତାସିତେ । ତାଂ ଵଦାମି ତୁ ସଂଖ୍ଯାତିଂ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ରାକ୍ଷସ
ଭକ୍ତି ସହିତ, ମୁଁ ହେ ଭଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ, ଶ୍ୱେତ ଓ କଳା ଦୁହିଁଠିରେ, ଏହି ଉପବାସ କରିଛି। ଏହି ଧର୍ମର ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ହୋଇଛି, ହେ ରାକ୍ଷସ, ସେଠାରେ ତୁମକୁ ଗଣନା କହିଦେଉଛି।
ଗୂଢୋ ଧର୍ମୋ ହି କର୍ତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯୂଚୁର୍ଵିବୁଧା ଜନାଃ । ଆର୍ତେ ଦାନଂ ପ୍ରଶଂସଂତି ମୁନଯୋ ଵେଦଵାଦିନଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ କହିଛନ୍ତି — ଧର୍ମ କାମ୍ୟ କାମ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ସାଗରେ ଵର୍ଷତୋ ଭଦ୍ର କିଂ ମେଘସ୍ଯ ଫଲଂ ଭଵେତ୍ । ଅନୁଭୂତଂ ମଯା ରକ୍ଷଃ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଜଂ ଫଲମ୍
ହେ ଭଦ୍ର, ମେଘ ଯଦି ସମୁଦ୍ରରେ ବର୍ଷା କରେ, ତେବେ ତାହାର କ'ଣ ଫଳ ମିଳେ? ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଅନୁଭବ କରିଛି, ହେ ରାକ୍ଷସ।
ତତ୍ତୁ ଦାସ୍ଯାମି ତେ ମିତ୍ର ସଦ୍ଯଃ ପାପଵିନାଶନମ୍ । ନିଷ୍ପୀଡ୍ଯାଥ ତତୋ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଜଲଂ କୃତ୍ଵା କରାଂବୁଜେ
ସେହି ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି, ମିତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କରେ। ଏପରେ, ସେ ଜଳ ଭିଜା କପଡ଼ା ମୁଠିରେ ଚିପି, ହସ୍ତକମଳରେ ଜଳ ରଖିଲେ।
ଦଦୌ ସା ମାଘଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ଵୃଦ୍ଧାଯ ରକ୍ଷସେ । ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଵିଚିତ୍ରଂ ହି ପ୍ରଭାଵଂ ମାଘଧର୍ମଜମ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସକୁ ମାଘ ଉପବାସର ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ। ହେ ରାଜା, ଏହି ମାଘ ଧର୍ମର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ ଶୁଣ।
ତଦୈଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଵିମୁକ୍ତା ରାକ୍ଷସୀ ତନୁଃ । ସଂଭୂତୋ ଦେଵତାକାରସ୍ତେଜୋ ଭାସ୍କରଵିଗ୍ରହଃ
ସେହି ପୁଣ୍ୟ ପାଇଁ, ରାକ୍ଷସ ଦେହ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲା। ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଦେଖାଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଦେଵଯାନଂ ସମାରୂଢଃ ସହର୍ଷୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ । ଦ୍ଯୋତମାନସ୍ତଦା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଭାସଯନ୍ପ୍ରଭଯା ଦିଶଃ
ଦେବମାର୍ଗରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଲିଗଲା। ସେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆଲୋକିତ ହେଲା।
ଦିଵ୍ଯରୂପଧରୋ ରେଜେ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଭାସ୍କରଃ । ତତୋଽଭିନଂଦଯାମାସ ସତାଂ କାଂଚନମାଲିନୀମ୍
ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଏପରେ, ସେ ସଦ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଞ୍ଚନମାଳିନୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଭଦ୍ରେ ଵେତ୍ତୀଶ୍ଵରୋ ଦେଵଃ କର୍ମଣାଂ ଯଃ ଫଲପ୍ରଦଃ । ତତ୍ତ୍ଵଯୋପକୃତଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ର ମେ ନାସ୍ତି ନିଷ୍କୃତିଃ
ହେ ଭଦ୍ରେ, ଦେବତା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳଦାତା ଓ ତାଙ୍କୁ ସବୁ କିଛି ଜଣା। ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସବୁ କଲ, ତାହା ପାଇଁ ମୋର କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅବଶିଷ୍ଟ ନାହିଁ।
ଇଦାନୀମପି କାରୁଣ୍ଯାତ୍ପ୍ରସୀଦାନୁଗ୍ରହଂ କୁରୁ । ଶିକ୍ଷାଂ ଵିଧେହି ମେ ଦେଵି ସର୍ଵନୀତିମଯୀଂ ଶୁଭାମ୍
ଏବେ ଦୟା କରି, ମୋତେ କୃପା ଦିଅ। ହେ ଦେବୀ, ମୋତେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ନୀତି ଓ ଧର୍ମ ପାଠ ଶିଖାଅ।
ସର୍ଵଧର୍ମକରୀଂ ନୂନଂ ନ କୁର୍ଵେ ପାତକଂ ଯଥା । ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵଦନୁଜ୍ଞାତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାମି ସୁରାଲଯମ୍
ମୋତେ ଏମିତି ଶିଖାଅ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କରି, କେବେ ପାପ କରିବିନି। ତୁମ ଅନୁମତି ଓ ଶିଖ୍ୟା ପାଇ, ପରେ ମୁଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବି।
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯ ଉଵାଚ। ଏତନ୍ନିଶମ୍ଯ ତେନୋକ୍ତଂ ପ୍ରିଯଂ ଧର୍ମମଯଂ ଵଚଃ । ଅତିପ୍ରୀତ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମଂ ରାଜନ୍କାଂଚନମାଲିନୀ
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ — ଏଭଳି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ କଲେ।
ଧର୍ମଂ ଭଜସ୍ଵ ସତତଂ ତ୍ଯଜ ଭୂତହିଂସାଂ ସେଵସ୍ଵ ସାଧୁପୁରୁଷାନ୍ଜହି କାମଶତ୍ରୁମ୍ । ଅନ୍ଯସ୍ଯ ଦୋଷଗୁଣକୀର୍ତନମାଶୁ ହିତ୍ଵା ସତ୍ଯଂ ଵଦାର୍ଚଯ ହରିଂ ଵ୍ରଜ ଦେଵଲୋକମ୍
ସଦା ଧର୍ମକୁ ଅନୁସର, ପ୍ରାଣୀହିଂସା ଛାଡ଼, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସେବା କର, କାମ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କର। ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ କଥା ଛାଡ଼, ସତ୍ୟ କହ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜ, ଏବଂ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଅ।
ଦେହେଽସ୍ଥିମାଂସରୁଧିରେ ସ୍ଵମତିଂ ତ୍ଯଜ ତ୍ଵଂ ଜାଯାସୁତାଦିଷୁ ସଦା ମମତାଂ ଵିମୁଂଚ । ପଶ୍ଯାନିଶଂ ଜଗଦିଦଂ କ୍ଷଣଭଂଗୁରଂ ହି ଵୈରାଗ୍ଯଭାଵରସିକୋ ଭଵ ଯୋଗନିଷ୍ଠଃ
ଏହି ଅସ୍ଥି, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଦେହରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼। ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ସଦା ମମତା ତ୍ୟାଗ କର। ଏହି ସଂସାରକୁ ସଦା ଅସ୍ଥିର ଭାବି, ବିରାଗର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ।
ପ୍ରୀତ୍ଯା ମଯା ନିଗଦିତଂ ତଵ ଧର୍ମମାର୍ଗଂ ଚିତ୍ତୋ ନିଧେହି ସକଲଂ ଭଵଶୀଲଯୁକ୍ତଃ । ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ରାକ୍ଷସତନୁଂ ଧୃତଦେଵଦେହୋ ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯୋ ଵ୍ରଜ ଯଥାସୁଖମାଶୁ ନାକମ୍
ମୁଁ ପ୍ରେମରେ ତୁମକୁ ଧର୍ମର ପଥ କହିଛି। ମନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହିପରେ ଲଗାଅ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କର। ରାକ୍ଷସ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେହ ନେଇ, ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଧର୍ମଂ ତତୋ ହୃଷ୍ଟଃ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ରାକ୍ଷସୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଭଵପ୍ରମୁଦିତା ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଦା ଶିଵମସ୍ତୁ ତେ
ସେ ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ, ସବୁବେଳେ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।"
ଆଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଂ ରମସ୍ଵ ତ୍ଵଂ କୈଲାସେ ଶିଵସନ୍ନିଧୌ । ଉମଯାଽଖଂଡିତଂ ପ୍ରେମ ତଵାସ୍ତୁ ଵରଵର୍ଣିନି
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିଥିବା। ଉମାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ପ୍ରେମ କେବେ ଭଙ୍ଗ ହେଉନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।