ମତ୍ପ୍ରୀତଯେ ଚରିତ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ମମ ରାକ୍ଷସ । କର୍ମଣା କେନଜାତୋଽସି ଵିରୂପୋଽତିଭଯଂକରଃ
ଏବେ, ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ତୁମ ନିଜ କଥା ମୋତେ କହ, ହେ ରାକ୍ଷସ। କେଉଁ କର୍ମରେ ତୁମେ ଏପରି ବିକୃତ ଓ ଭୟଙ୍କର ହେଲ?
ଶ୍ମଶ୍ରୁଲୋ ଦୀର୍ଘଦଂଷ୍ଟ୍ରଂଶ୍ଚ କ୍ରଵ୍ଯାଦୋ ଗିରିଗହ୍ଵରେ । ରାକ୍ଷସ ଉଵାଚ। ଇଷ୍ଟଂ ଦଦାତି ଗୃହ୍ଣାତି ଗୁହ୍ଯଂ ଵଦତି ପୃଚ୍ଛତି
ଦାଢ଼ି, ଲମ୍ବା ଦାଂତ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଦେଉଛି, ନେଉଛି, ଗୁପ୍ତ କଥା କହୁଛି, ପଚାରୁଛି—
ପ୍ରୀତ୍ଯା ହି ସଜ୍ଜନୋ ଭଦ୍ରେ ତଚ୍ଚ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯି ସ୍ଥିତମ୍ । ତ୍ଵଯା ସଂଭାଵିତୋ ନୂନଂ ମନ୍ଯେଽହଂ ଵାମଲୋଚନେ
ଭଲମନ୍ୟ ଲୋକେ ତୁମକୁ ଦେଖି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା ତୁମରେ ରହିଛି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରମଣୀ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଭାଵିନୀ ନିଷ୍କୃତିଃ ସଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯାସ୍ଯ କ୍ରୂରକର୍ମଣଃ । ଅତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଭଦ୍ରେ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଯତ୍ସ୍ଵଯଂକୃତମ୍
ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଏହି କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟର ଉପାୟ ତୁରନ୍ତ କରିପାରିବ। ତେଣୁ, ଭଲମନ୍ୟେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜେ କରିଥିବା ଦୁଷ୍କର୍ମ କହିଦେଉଛି।
ନିଵେଦ୍ଯ ସଜ୍ଜନେ ଦୁଃଖଂ ତତଃ ସର୍ଵସୁଖୀ ଭଵେତ୍ । ଶୃଣୁ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯହଂ କାଶ୍ଯାଂ ବହ୍ଵୃଚୋ ଵେଦପାରଗଃ
ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ଭଲମନ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରି, ମୁଁ କାଶୀର ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ବହ୍ରୁଚ ବେଦର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲା।
ଜାତଃ ପୁରା ଦ୍ଵିଜଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୁଲେ ମହତି ନିର୍ମଲେ । ରାଜ୍ଞାଂ ଦୁଷ୍କୃତିନାଂ ଭୀରୁ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଚ ତଥା ଵିଶାମ୍
ପୁରୁଣା କଥା, ମୁଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଏକ ପବିତ୍ର ବଢ଼ିଆ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି। ଭୟଭିତେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା, ଶୂଦ୍ର ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଥିଲି।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ କୃତୋ ଘୋରୋ ମଯା ଦୁଷ୍ଟପ୍ରତିଗ୍ରହଃ । ବହୁଧା ବହୁଧା ଵାରଂ ନିଷିଦ୍ଧଃ କୁତ୍ସିତୋ ବହୁ
ବାରାଣସୀରେ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି, ଏହା ଭୟଙ୍କର କାମ। ଅନେକ ଥର ବିମୁଖ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଏହି ଦାନ ନେଇଥିଲି, ଅନେକ ଲୋକ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲେ।
ଚାଂଡାଲସ୍ଯାପି ନ ତ୍ଯକ୍ତୋ ମଯା ଦୁଷ୍ଟପ୍ରତିଗ୍ରହଃ । ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ପାତକଂ ତତ୍ର ମମାଭୂନ୍ମୂଢଚେତସଃ । ତନ୍ନାସ୍ତି ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ମଯା ଯତ୍ର ନ ଯତ୍କୃତମ୍
ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଦିଆ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିନଥିଲି। ଏଠାରେ ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ଥିଲା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କାମ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲି। ଏମିତି କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ ନାହିଁ, ଯାହା ମୁଁ କରିନଥିଲି।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦୋଷଃ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ଵରଵର୍ଣିନି । ଅଵିମୁକ୍ତେଽଣୁମାତ୍ରଂ ଯତ୍ତଦଘଂ ମେରୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ନ ଧର୍ମସ୍ତୁ ମଯା କଶ୍ଚିତ୍ସଂଚିତସ୍ତତ୍ର ଜନ୍ମନି
ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଉ ଏକ ଦୋଷ ଶୁଣ। ଅବିମୁକ୍ତରେ ଅତି ଛୋଟ ପାପ ମଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରୀ ହୁଏ। ସେ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରିନଥିଲି।
ତତୋ ବହୁତିଥେ କାଲେ ମୃତସ୍ତତ୍ରୈଵ ଶୋଭନେ । ଅଵିମୁକ୍ତପ୍ରଭାଵେଣ ନ ଚାହଂ ନରକଂ ଗତଃ
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲି, ସୁନ୍ଦରି। ଅବିମୁକ୍ତର ଶକ୍ତିରେ, ମୁଁ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲିନି।
ଅଵିମୁକ୍ତେ ମୃତଃ କଶ୍ଚିନ୍ନରକଂ ନେତି କିଲ୍ବିଷୀ । ଅଵିମୁକ୍ତେ କୃତଂ କିଂଚିତ୍ପାପଂ ଵଜ୍ରୀ ଭଵେଦ୍ଦୃଢମ୍
କୁହାଯାଏ, ଅବିମୁକ୍ତରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ଯେତେ ପାପୀ ହେଉ, ନରକକୁ ଯାଏନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ହେଉଛି ଅଟୁଟ, ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼।
ଵଜ୍ରଲେପେନ ପାପେନ ତେନ ମେ ଜନ୍ମ ରାକ୍ଷସମ୍ । ରୌଦ୍ରଂ କ୍ରୂରତରଂ ପାପଂ ସଂଭୂତଂ ହିମପର୍ଵତେ
ସେଇ ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼ ପାପ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଜନ୍ମ ରାକ୍ଷସ ହେଲା। ହିମପର୍ବତରେ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଓ ପାପୀ ଜୀବନ ଆସିଗଲା।
ଦ୍ଵିର୍ଜାତୋ ଗୃଧ୍ରଯୋନୌ ପ୍ରାକ୍ତ୍ରିର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦ୍ଵିଃ ସରୀସୃପଃ । ଏକଵାରମୁଲୂକସ୍ତୁ ଵିଡ୍ଵରାହସ୍ତତଃ ପରମ୍
ଦୁଇଥର ଗୃଧ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲି, ତା'ପୂର୍ବରୁ ତିନିଥର ବାଘ ଭାବେ, ଦୁଇଥର ସାପ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲି। ଏକଥର ପିଲା, ତା'ପରେ ଜଙ୍ଗଲୀ ଶୁଆ ଭାବେ ଜନ୍ମ ହେଲି।
ଇଦଂ ତୁ ଦଶମଂ ଜନ୍ମ ରାକ୍ଷସଂ ମମ ଭାମିନୀ । ଅତୀତାନି ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣି ମମ ଜନ୍ମନଃ
ଏହା ମୋର ଦଶମ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ, ଚମକଦାରିଣୀ। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ମୋ ଜନ୍ମରେ କଟିଗଲା।
ନାସ୍ତି ମେ ନିଷ୍କୃତିର୍ଭଦ୍ରେ ଏତସ୍ମାଦ୍ଦୁଃଖସାଗରାତ୍ । ଅତ୍ର ତ୍ରିଯୋଜନଂ ସୁଭ୍ରୂର୍ନିର୍ଜଂତୁ ହି ମଯା କୃତମ୍
ଭଲମନ୍ୟେ, ଏହି ଦୁଃଖର ସାଗରରୁ ମୋ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ମୁଁ ତିନି ଯୋଜନା ଜମିନ୍କୁ ପ୍ରାଣୀହୀନ କରିଦେଇଛି।
ଅନାଗସାଂ ଚ ଭୂତାନାଂ ବହୂନାଂ ଚ କୃତଃ କ୍ଷଯଃ । କର୍ମଣା ତେନ ମେ ସୁଭ୍ରୂର୍ଦହ୍ଯତେ ସତତଂ ମନଃ
ଅନେକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନଷ୍ଟ କରିଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ମୋର ମନ ସବୁବେଳେ ଜଳିଯାଏ।
ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନସୁଧାସିକ୍ତଂ ଗତଂ ଶୈତ୍ଯଂ ମନୋ ମମ । ତୀର୍ଥଂ ଫଲତି କାଲେନ ସଦ୍ଯଃ ସାଧୁସମାଗମଃ
ତୁମକୁ ଦେଖିବାର ଅମୃତ ଛିଟାରେ ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା। ତୀର୍ଥର ଫଳ ସମୟରେ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଭଲମନ୍ୟଙ୍କ ସଂଗ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ।
ଅତଃ ସତ୍ସଂଗତିଂ ସୁଭ୍ରୂଃ ପ୍ରଶଂସଂତି ମନୀଷିଣଃ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଦୁଃଖଂ ହୃଦ୍ଗତଂ ମଯା
ସେଇପାଇଁ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଭଲମନ୍ୟଙ୍କ ସଂଗକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ମୋ ହୃଦୟର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଵିରଲଃ ସଜ୍ଜନଃ ସୁଭ୍ରୂଃ ସ୍ଵାତ୍ମା ଯସ୍ଯ ନ ଖିଦ୍ଯତେ । ଜାନାସ୍ଯତ୍ରୋଚିତଂ ତ୍ଵଂ ହି କିଂଚିନ୍ନୋ ଵଚ୍ମ୍ଯତଃ ପରମ୍
ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ଏମିତି ଭଲମନ୍ୟ ଲୋକ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯାହାଙ୍କର ନିଜ ମନ ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ। ଏଠି କଣ ଉଚିତ, ତୁମେ ଜାଣ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବି ନାହିଁ।
ଅସ୍ଯ ଦୁଃଖୋଦଧେଃ ପାରଂ କଥଂ ଯାମୀତି ଚିଂତଯନ୍ । ସଜ୍ଜନାନାଂ ସମା ଭୂତିଃ ସର୍ଵେଷାମୁପଜୀଵନମ୍
ଏହି ଦୁଃଖ ସାଗରକୁ କିପରି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବି, ଏହି ଭାବନା ମୋ ମନରେ ଆସୁଥିଲା। ଭଲମନ୍ୟଙ୍କ ସଂଗ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ।
କ୍ଷୀରାର୍ଣଵଃ ପଯୋ ଦତ୍ତେ ହଂସାଯ ନ ବକାଯ କିମ୍ । ଦତ୍ତାତ୍ରେଯ ଉଵାଚ। ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଯାର୍ଦ୍ରୀକୃତମାନସା 6.127.
ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ତାହାର ଜଳ ହଁସକୁ ଦେଇଥାଏ, ବକକୁ ନୁହେଁ। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କହିଲେ — ଏଭଳି ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପିଗଳିଗଲା।
ଧର୍ମଦାନେ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଜଗୌ କାଂଚନମାଲିନୀ । କରିଷ୍ଯେ ନିଷ୍କୃତିଂ ରକ୍ଷ ଇଦାନୀଂ ଖଲୁ ମା ଶୁଚଃ
ଧର୍ମଦାନ କରିବାକୁ ମନ ନିଷ୍ଠା କରି, କାଞ୍ଚନମାଳିନୀ ଗାଇଲେ — 'ମୁଁ ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି, ଏବେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଦୁଃଖ କରନି।'
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତୁ ଦୃଢାଂ କୃତ୍ଵା ଯତିଷ୍ଯେ ତଵ ମୁକ୍ତଯେ । ବହଵୋ ହି କୃତା ମାଘା ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ଯଥାଵିଧି
ମୁଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ତୁମର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ମୁଁ ନିୟମ ମାନି ଅନେକ ମାଘ ଉପବାସ କରିଛି।
ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଵଂ ମଯା ଭଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ ସିତାସିତେ । ତାଂ ଵଦାମି ତୁ ସଂଖ୍ଯାତିଂ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ରାକ୍ଷସ
ଭକ୍ତି ସହିତ, ମୁଁ ହେ ଭଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ, ଶ୍ୱେତ ଓ କଳା ଦୁହିଁଠିରେ, ଏହି ଉପବାସ କରିଛି। ଏହି ଧର୍ମର ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ହୋଇଛି, ହେ ରାକ୍ଷସ, ସେଠାରେ ତୁମକୁ ଗଣନା କହିଦେଉଛି।
ଗୂଢୋ ଧର୍ମୋ ହି କର୍ତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯୂଚୁର୍ଵିବୁଧା ଜନାଃ । ଆର୍ତେ ଦାନଂ ପ୍ରଶଂସଂତି ମୁନଯୋ ଵେଦଵାଦିନଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ କହିଛନ୍ତି — ଧର୍ମ କାମ୍ୟ କାମ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ସାଗରେ ଵର୍ଷତୋ ଭଦ୍ର କିଂ ମେଘସ୍ଯ ଫଲଂ ଭଵେତ୍ । ଅନୁଭୂତଂ ମଯା ରକ୍ଷଃ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଜଂ ଫଲମ୍
ହେ ଭଦ୍ର, ମେଘ ଯଦି ସମୁଦ୍ରରେ ବର୍ଷା କରେ, ତେବେ ତାହାର କ'ଣ ଫଳ ମିଳେ? ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଅନୁଭବ କରିଛି, ହେ ରାକ୍ଷସ।
ତତ୍ତୁ ଦାସ୍ଯାମି ତେ ମିତ୍ର ସଦ୍ଯଃ ପାପଵିନାଶନମ୍ । ନିଷ୍ପୀଡ୍ଯାଥ ତତୋ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଜଲଂ କୃତ୍ଵା କରାଂବୁଜେ
ସେହି ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି, ମିତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କରେ। ଏପରେ, ସେ ଜଳ ଭିଜା କପଡ଼ା ମୁଠିରେ ଚିପି, ହସ୍ତକମଳରେ ଜଳ ରଖିଲେ।
ଦଦୌ ସା ମାଘଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ଵୃଦ୍ଧାଯ ରକ୍ଷସେ । ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଵିଚିତ୍ରଂ ହି ପ୍ରଭାଵଂ ମାଘଧର୍ମଜମ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସକୁ ମାଘ ଉପବାସର ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ। ହେ ରାଜା, ଏହି ମାଘ ଧର୍ମର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ ଶୁଣ।
ତଦୈଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଵିମୁକ୍ତା ରାକ୍ଷସୀ ତନୁଃ । ସଂଭୂତୋ ଦେଵତାକାରସ୍ତେଜୋ ଭାସ୍କରଵିଗ୍ରହଃ
ସେହି ପୁଣ୍ୟ ପାଇଁ, ରାକ୍ଷସ ଦେହ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲା। ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଦେଖାଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଦେଵଯାନଂ ସମାରୂଢଃ ସହର୍ଷୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ । ଦ୍ଯୋତମାନସ୍ତଦା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଭାସଯନ୍ପ୍ରଭଯା ଦିଶଃ
ଦେବମାର୍ଗରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଲିଗଲା। ସେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆଲୋକିତ ହେଲା।