ଵଦଂତି ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାନି ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଦାନି ଚ । ତତ୍କିଂ ଵଦସ୍ଵ ସତ୍ଯଂ ମେ ଯଦି ଧର୍ମମିହେଚ୍ଛସି
ଏମାନେ କହନ୍ତି ଏହାମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ। ତୁମେ ଯଦି ଏଠି ଧର୍ମ ଚାହୁଁଛ, ସତ୍ୟ କହ, ତୁମ ମତ କଣ?
ପାତକ ଉଵାଚ- ଆକାଶାଦ୍ଵୈ ମହାରାଜ ମେଘା ଵର୍ଷଂତି ଵୈ ଜଲମ୍ । ଭୂମୌ ହି ପର୍ଵତେଷ୍ଵେଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ପତିତେ ଜଲମ୍
ପାପ ରୂପୀ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ମେଘ ଆକାଶରୁ ପାଣି ବର୍ଷା କରେ; ସେହି ପାଣି ପୃଥିବୀରେ, ପାହାଡ଼ ଓ ସମସ୍ତ ଠାରେ ଝରି ପଡ଼େ।
ସ ଆପ୍ଲାଵ୍ଯ ତତସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ଦଯାଂ ସର୍ଵତ୍ର ଭାଵଯେତ୍ । ନଦ୍ଯଃ ପାପପ୍ରଵାହାସ୍ତୁ ତାସୁ ତୀର୍ଥଂ ଶ୍ରୁତଂ କଥମ୍
ସେହି ପାଣି ବହିଯାଇ ରହିଯାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ ଦୟା ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ନଦୀମାନେ ପାପ ନେଇ ବହେ—ତେବେ କିପରି ଏହାକୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କୁହାଯାଏ?
ଜଲାଶଯା ମହାରାଜ ତଡାଗାଃ ସାଗରାସ୍ତଥା । ପୃଥିଵ୍ଯାଧାରକାଶ୍ଚୈଵ ଗିରଯୋ ଅଶ୍ମରାଶଯଃ
ହେ ରାଜା, ଜଳାଶୟ, ପୋଖରୀ, ସାଗର, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ପାଥର ତଳ—
ନାସ୍ତ୍ଯେତେଷୁ ଚ ଵୈ ତୀର୍ଥଂ ଜଲୈର୍ଜଲଦମୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ନାନେ ଯଦା ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କସ୍ମାନ୍ମତ୍ସ୍ଯେଷୁ ଵୈ ନହି
ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ପାଣି ଠାରୁ ପାଣି ଉତ୍ତମ ନୁହେଁ; ଯଦି ସ୍ନାନ କରିଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତେବେ ମାଛମାନେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଏହା ପାଉନାହାନ୍ତି?
ଦୃଷ୍ଟା ସ୍ନାନେନ ଵୈ ସିଦ୍ଧିର୍ମୀନାଃ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯଂତି ନାନ୍ଯଥା । ଯତ୍ର ଜିନସ୍ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ତତ୍ର ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ସ୍ନାନ କଲେ ମାଛମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଯେଠି ଜିନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ସେଠି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ।
ତପୋଦାନାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ତପ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବସିଛି।
ଏକୋ ଜିନଃ ସର୍ଵମଯୋ ନୃପେଂଦ୍ର ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଧର୍ମଂ ପରମଂ ହି ତୀର୍ଥମ୍ । ଅଯଂ ତୁ ଲାଭଃ ପରମସ୍ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯ୍ଯାସ୍ଵ ନିତ୍ଯଂ ସୁସୁଖୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏକମାତ୍ର ଜିନ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ହେ ରାଜା; ଏଠାରେ ଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିଛି ନାହିଁ। ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ; ତେଣୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କର, ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖୀ ହେବ।
ଵିନିଂଦ୍ଯ ଧର୍ମଂ ସକଲଂ ସଵେଦଂ ଦାନଂ ସପୁଣ୍ଯଂ ପରଯଜ୍ଞରୂପମ୍ । ପାପସ୍ଵଭାଵୈର୍ବହୁବୋଧିତୋ ନୃପସ୍ତ୍ଵଂଗସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଭୁଵି ତେନ ପାପିନା
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ବେଦ, ଦାନ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚତମ ଯଜ୍ଞକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତୁମେ ଅନେକ ପାପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିତ ହେଲ, ଅଙ୍ଗର ପୁଅ ହୋଇ, ସେହି ପାପୀ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ସଂବୋଧିତୋ ଵେନଃ ପାପଭାଵଂ ଗତଃ କିଲ । ପୁରୁଷେଣ ତେନ ଜୈନେନ ମହାପାପେନ ମୋହିତଃ
ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ବେନ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, ସେହି ଜୈନ ପୁରୁଷ, ମହାପାପୀ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତତଃ ପାଦୌ ତସ୍ଯୈଵ ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ଵେଦଧର୍ମଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସତ୍ଯଧର୍ମାଦିକାଂ କ୍ରିଯାମ୍
ତାପରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ବେଦ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ସୁଯଜ୍ଞାନାଂ ନିଵୃତ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵେଦାନାଂ ହିତଥୈଵ ଚ । ପୁଣ୍ଯଶାସ୍ତ୍ରମଯୋ ଧର୍ମସ୍ତଦା ନୈଵ ପ୍ରଵର୍ତିତଃ
ଠିକ୍ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଲା, ବେଦ ଅବହେଳିତ ହେଲା; ପୁଣ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଭିତ୍ତିକ ଧର୍ମ ତାବେ ଚାଲିଲା ନାହିଁ।
ସର୍ଵପାପମଯୋ ଲୋକଃ ସଂଜାତସ୍ତସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ । ନୈଵ ଯାଗାଶ୍ଚ ଵେଦାଶ୍ଚ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାପରେ ଭରିଗଲା; ଯଜ୍ଞ, ବେଦ, ଓ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଚତମ ଅର୍ଥ ରହିଲା ନାହିଁ।
ନ ଦାନାଧ୍ଯଯନଂ ଵିପ୍ରାସ୍ତସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ପାର୍ଥିଵେ । ଏଵଂ ଧର୍ମପ୍ରଲୋପୋଭୂନ୍ମହତ୍ପାପଂ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍
ସେହି ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦାନ ଦେଲେ ନାହିଁ, ପାଠ ପଢ଼ିଲେ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଧର୍ମର ନାଶ ହେଲା, ବଡ଼ ପାପ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅଂଗେନ ଵାର୍ଯମାଣସ୍ତୁ ଅନ୍ଯଥା କୁରୁତେ ଭୃଶମ୍ । ନ ନନାମ ପିତୁଃ ପାଦୌ ମାତୁଶ୍ଚୈଵ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍
ଅଙ୍ଗ ରାଜା ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବେଶି ଅନ୍ୟ ଭାବେ କାମ କଲେ; ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଥିବା ସେ, ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ନାହିଁ।
ସନକସ୍ଯାପି ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଅହମେକଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ପିତ୍ରା ନିଵାର୍ଯମାଣଶ୍ଚ ମାତ୍ରା ଚୈଵ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍
ସନକ ଋଷିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏକା ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ବାପା ଓ ମାଆ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଥିବା ମୁଁ ସେଥିରେ ଶୁଣିଲି ନାହିଁ।
ନ କରୋତି ଶୁଭଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଦାନାଦିକଂ କଦା । ଆତ୍ମଭାଵାନୁରୂପଂ ଚ ବହୁକାଲଂ ମହାଯଶାଃ
ସେ କେବେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦାନ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭଲ କାମ କରିନଥିଲେ। ବହୁଦିନ ଧରି ସେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରୁଥିଲେ, ହେ ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ପୁନଃ ସର୍ଵୈର୍ଵିଚାର୍ଯୈଵଂ କସ୍ମାତ୍ପାପୀ ଵ୍ଯଜାଯତ । ଅଂଗପ୍ରଜାପତେଃ ପୁତ୍ରୋ ଵଂଶଲାଞ୍ଛନମାଗତଃ
ଏହି ସବୁ ଭାବି ତାମେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ଅଙ୍ଗ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ ହୋଇ ଏହି ପରିବାରକୁ ଅପମାନ କେମିତି ଆଣିଲେ?'
ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁତାଂ ମୃତ୍ଯୋର୍ମହାତ୍ମନଃ । କସ୍ଯ ଦୋଷାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଵଦ ସତ୍ଯଂ ମମ ପ୍ରିଯେ
ପୁନି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ପ୍ରିୟେ, କାହା ଦୋଷରେ ଏହି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ? ସତ୍ୟ କହ।'
ସୁନୀଥୋଵାଚ- ପୂର୍ଵମେଵ ସ୍ଵଵୃତ୍ତାଂତମାତ୍ମପୁଣ୍ଯଂ ଚ ନଂଦିନୀ । ସମାଚଷ୍ଟ ଚ ଅଂଗାଯ ମମ ଦୋଷାନ୍ମହାମତେ
ସୁନୀଥା କହିଲେ— 'ପୂର୍ବରୁ ନନ୍ଦିନୀ ନିଜ କର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଅଙ୍ଗଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।'
ବାଲ୍ଯେ କୃତଂ ମଯା ପାପଂ ସୁଶଂଖସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ତପସି ସଂସ୍ଥିତସ୍ଯାପି ନାନ୍ଯତ୍କିଂଚିତ୍କୃତଂ ମଯା
'ମୁଁ ଛୋଟବେଳେ ମହାତ୍ମା ସୁଶଙ୍ଖଙ୍କୁ ଏକ ପାପ କରିଥିଲି। ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ମୁଁ ତା'ଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିନଥିଲି।'
ଶପ୍ତାହଂ କୁପ୍ଯତା ତେନ ଦୁଷ୍ଟା ତେ ସଂତତିର୍ଭଵେତ୍ । ଇତି ଜାନେ ମହାଭାଗ ତେନାଯଂ ଦୁଷ୍ଟତାଂ ଗତଃ
'ସେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ— "ତୁମର ସନ୍ତାନ ଦୁଷ୍ଟ ହେଉ।" ଏହିପରି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ମୁଁ ଜାଣିଛି ଏହି ଦୁଷ୍ଟତା ସେଠାରୁ ହେଲା।'
ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାତେଜାସ୍ତଯା ସହ ଵନଂ ଯଯୌ । ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗେ ସଭାର୍ଯେ ଚ ଵନେ ତଦା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହାବଳଶାଳୀ ତାଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ବନକୁ ଗଲେ।
ସପ୍ତୈତେ ଋଷଯସ୍ତତ୍ର ଵେନପାର୍ଶ୍ଵଂ ଗତାସ୍ତଥା । ସମାହୂଯ ତତଃ ପ୍ରୋଚୁରଂଗସ୍ଯ ତନଯଂ ପ୍ରତି
ସେଠାରେ ସାତିଜଣ ଋଷି ଭେନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଡାକି ଅଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ମା ଵେନ ସାହସଂ କାର୍ଷୀଃପ୍ରଜାପାଲୋ ଭଵାନିହ । ତ୍ଵଯା ସର୍ଵମିଦଂ ଲୋକଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ— 'ହେ ଭେନ, ଅତି ଉତ୍ସାହ କରିବାନାହିଁ। ଏଠାରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଏହି ତିନି ଭୂବନ, ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ତୁମର ଭରସାରେ ଅଛି।'
ଧର୍ମେ ଚୈଵ ମହାଭାଗ ସକଲଂ ହି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ପାପକର୍ମପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ କର୍ମ ସମାଚର
'ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସମସ୍ତ କିଛି ଧର୍ମରେ ଭିତି କରି ଅଛି। ପାପ କାମ ଛାଡ଼ି, ଭଲ କାମ କର।'
ଏଵମୁକ୍ତେଷୁ ତେଷ୍ଵେଵ ପ୍ରହସନ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଵେନ ଉଵାଚ- ଅହମେଵ ପରୋ ଧର୍ମୋଽହମେଵାର୍ହଃ ସନାତନଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭେନ ହସି କହିଲେ— 'ମୁଁ ଏକା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ, ମୁଁ ଏକା ସନାତନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା।'
ଅହଂ ଧାତା ଅହଂ ଗୋପ୍ତା ଅହଂ ଵେଦାର୍ଥ ଏଵ ଚ । ଅହଂ ଧର୍ମୋ ମହାପୁଣ୍ଯୋ ଜୈନଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
'ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ରକ୍ଷକ, ମୁଁ ବେଦର ଅର୍ଥ। ମୁଁ ଧର୍ମ, ମୁଁ ମହାପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ ମୁଁ ସନାତନ ଜୈନ ଧର୍ମ।'
ମାମେଵ କର୍ମଣା ଵିପ୍ରା ଭଜଧ୍ଵଂ ଧର୍ମରୂପିଣମ୍ । ଋଷଯ ଉଚୁଃ- ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯୋଵର୍ଣା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କେବଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜନ କର, କାରଣ ମୁଁ ଧର୍ମର ଆକୃତି।' ଋଷିମାନେ କହିଲେ— 'ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ—ଏହି ତିନି ଜାତି ଦ୍ୱିଜ।'
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଵର୍ଣାନାଂ ଶ୍ରୁତିରେଷା ସନାତନୀ । ଵେଦାଚାରେଣ ଵର୍ତଂତେ ତେନ ଜୀଵଂତି ଜଂତଵଃ
'ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ଏହି ହେଉଛି ସନାତନ ଶିକ୍ଷା। ସେମାନେ ବେଦ ଆଚାର ଅନୁସରି ଚାଲନ୍ତି, ଏହିପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବଞ୍ଚନ୍ତି।'