ଦଯାଦାନପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଜୀଵମେଵ ପ୍ରରକ୍ଷଯେତ୍ । ଚାଂଡାଲୋଽପ୍ଯଥ ଶୂଦ୍ରୋ ଵା ସ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ସଦା ଦୟା ଓ ଦାନରେ ଲିନ, ସେ ପ୍ରାଣକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ; ଚାଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁହାଯାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନିର୍ଦଯୋ ଯୋ ଵୈ ପଶୁଘାତପରାଯଣଃ । ସ ଵୈ ସୁନିର୍ଦଯଃ ପାପୀ କଠିନଃ କ୍ରୂରଚେତନଃ
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୟାହୀନ ଓ ପଶୁ ହତ୍ୟାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ସତ୍ୟରେ ନିର୍ମମ, ପାପୀ, କଠୋର ଓ କ୍ରୁର ମନ୍ତାଳି।
ଵଂଚକୈଃ କଥିତୋ ଵେଦୋ ଯୋ ଵେଦୋ ଜ୍ଞାନଵର୍ଜିତଃ । ଯତ୍ର ଜ୍ଞାନଂ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ତତ୍ର ଵେଦଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି
ଠକେଇବା ଲୋକମାନେ କହିଥିବା ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଶୂନ୍ୟ; ଯେଉଁଠି ସଦା ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଠି ବେଦ ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ରହେ।
ଦଯାହୀନେଷୁ ଵେଦେଷୁ ଵିପ୍ରେଷୁ ଚ ମହାମତେ । ନାସ୍ତି ସତ୍ଯଂ କ୍ରିଯା ତତ୍ର ଵେଦଵିପ୍ରେଷୁ ଵୈ ତଦା
ଦୟା ନଥିବା ବେଦ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମହାମତି, ସେଠି ସତ୍ୟ କିମ୍ବା କୌଣସି କ୍ରିୟା ନାହିଁ; ସେଉଁଠି ବେଦ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଷ୍ଫଳ।
ଵେଦା ନ ଵେଦା ରାଜେଂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସତ୍ଯଵର୍ଜିତାଃ । ଦାନସ୍ଯାପି ଫଲଂ ନାସ୍ତି ତସ୍ମାଦ୍ଦାନଂ ନ ଦୀଯତେ
ବେଦ ସତ୍ୟ ବେଦ ନୁହେଁ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ; ଦାନର ଫଳ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଯଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ଵୈ ଚିହ୍ନଂ ତଥା ଦାନସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ । ଜିନସ୍ଯାପି ଚ ଯଦ୍ଧର୍ମଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍
ଯେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଚିହ୍ନ ଅଛି, ସେପରି ଦାନର ଲକ୍ଷଣ ଅଛି; ଏବଂ ଜିନଙ୍କ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ତଵାଗ୍ରେଽହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍ । ଆଦୌ ଦଯା ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ଶାଂତଭୂତେନ ଚେତସା
ତୁମ ପାଖରେ ମୁଁ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଉପାୟ କହିବି; ପ୍ରଥମେ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଦୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଆରାଧଯେଦ୍ଧୃଦା ଦେଵଂ ଜିନଂ ଯେନ ଚରାଚରମ୍ । ମନସା ଶୁଦ୍ଧଭାଵେନ ଜିନମେକଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ଯିଏ ହୃଦୟରୁ ଦେବ ଜିନଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟି ଅଛି; ଶୁଦ୍ଧ ମନେ, ଏକମାତ୍ର ଜିନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନମସ୍କାରଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ନାନ୍ଯଥା । ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତୁ ଵୈ ପାଦୌ କଦା ନୈଵ ପ୍ରଵଂଦଯେତ୍
ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମନା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମାଆ ବାପାଙ୍କର ପାଦକୁ କେବେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅନ୍ଯେଷାମପି କା ଵାର୍ତା ଶ୍ରୂଯତାଂ ରାଜସତ୍ତମ । ଵେନ ଉଵାଚ- ଏତେ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ଆଚାର୍ଯା ଗଂଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ତଥା
ଅନ୍ୟମାନେ କଣ କହିବି? ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଣ। ବେନ କହିଲେ—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଗୁରୁମାନେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ—
ଵଦଂତି ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାନି ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଦାନି ଚ । ତତ୍କିଂ ଵଦସ୍ଵ ସତ୍ଯଂ ମେ ଯଦି ଧର୍ମମିହେଚ୍ଛସି
ଏମାନେ କହନ୍ତି ଏହାମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ। ତୁମେ ଯଦି ଏଠି ଧର୍ମ ଚାହୁଁଛ, ସତ୍ୟ କହ, ତୁମ ମତ କଣ?
ପାତକ ଉଵାଚ- ଆକାଶାଦ୍ଵୈ ମହାରାଜ ମେଘା ଵର୍ଷଂତି ଵୈ ଜଲମ୍ । ଭୂମୌ ହି ପର୍ଵତେଷ୍ଵେଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ପତିତେ ଜଲମ୍
ପାପ ରୂପୀ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ମେଘ ଆକାଶରୁ ପାଣି ବର୍ଷା କରେ; ସେହି ପାଣି ପୃଥିବୀରେ, ପାହାଡ଼ ଓ ସମସ୍ତ ଠାରେ ଝରି ପଡ଼େ।
ସ ଆପ୍ଲାଵ୍ଯ ତତସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ଦଯାଂ ସର୍ଵତ୍ର ଭାଵଯେତ୍ । ନଦ୍ଯଃ ପାପପ୍ରଵାହାସ୍ତୁ ତାସୁ ତୀର୍ଥଂ ଶ୍ରୁତଂ କଥମ୍
ସେହି ପାଣି ବହିଯାଇ ରହିଯାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ ଦୟା ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ନଦୀମାନେ ପାପ ନେଇ ବହେ—ତେବେ କିପରି ଏହାକୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କୁହାଯାଏ?
ଜଲାଶଯା ମହାରାଜ ତଡାଗାଃ ସାଗରାସ୍ତଥା । ପୃଥିଵ୍ଯାଧାରକାଶ୍ଚୈଵ ଗିରଯୋ ଅଶ୍ମରାଶଯଃ
ହେ ରାଜା, ଜଳାଶୟ, ପୋଖରୀ, ସାଗର, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ପାଥର ତଳ—
ନାସ୍ତ୍ଯେତେଷୁ ଚ ଵୈ ତୀର୍ଥଂ ଜଲୈର୍ଜଲଦମୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ନାନେ ଯଦା ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କସ୍ମାନ୍ମତ୍ସ୍ଯେଷୁ ଵୈ ନହି
ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ପାଣି ଠାରୁ ପାଣି ଉତ୍ତମ ନୁହେଁ; ଯଦି ସ୍ନାନ କରିଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତେବେ ମାଛମାନେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଏହା ପାଉନାହାନ୍ତି?
ଦୃଷ୍ଟା ସ୍ନାନେନ ଵୈ ସିଦ୍ଧିର୍ମୀନାଃ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯଂତି ନାନ୍ଯଥା । ଯତ୍ର ଜିନସ୍ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ତତ୍ର ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ସ୍ନାନ କଲେ ମାଛମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଯେଠି ଜିନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ସେଠି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ।
ତପୋଦାନାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ତପ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବସିଛି।
ଏକୋ ଜିନଃ ସର୍ଵମଯୋ ନୃପେଂଦ୍ର ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଧର୍ମଂ ପରମଂ ହି ତୀର୍ଥମ୍ । ଅଯଂ ତୁ ଲାଭଃ ପରମସ୍ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯ୍ଯାସ୍ଵ ନିତ୍ଯଂ ସୁସୁଖୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏକମାତ୍ର ଜିନ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ହେ ରାଜା; ଏଠାରେ ଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିଛି ନାହିଁ। ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ; ତେଣୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କର, ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖୀ ହେବ।
ଵିନିଂଦ୍ଯ ଧର୍ମଂ ସକଲଂ ସଵେଦଂ ଦାନଂ ସପୁଣ୍ଯଂ ପରଯଜ୍ଞରୂପମ୍ । ପାପସ୍ଵଭାଵୈର୍ବହୁବୋଧିତୋ ନୃପସ୍ତ୍ଵଂଗସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଭୁଵି ତେନ ପାପିନା
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ବେଦ, ଦାନ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚତମ ଯଜ୍ଞକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତୁମେ ଅନେକ ପାପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିତ ହେଲ, ଅଙ୍ଗର ପୁଅ ହୋଇ, ସେହି ପାପୀ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ସଂବୋଧିତୋ ଵେନଃ ପାପଭାଵଂ ଗତଃ କିଲ । ପୁରୁଷେଣ ତେନ ଜୈନେନ ମହାପାପେନ ମୋହିତଃ
ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ବେନ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, ସେହି ଜୈନ ପୁରୁଷ, ମହାପାପୀ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତତଃ ପାଦୌ ତସ୍ଯୈଵ ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ଵେଦଧର୍ମଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସତ୍ଯଧର୍ମାଦିକାଂ କ୍ରିଯାମ୍
ତାପରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ବେଦ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ସୁଯଜ୍ଞାନାଂ ନିଵୃତ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵେଦାନାଂ ହିତଥୈଵ ଚ । ପୁଣ୍ଯଶାସ୍ତ୍ରମଯୋ ଧର୍ମସ୍ତଦା ନୈଵ ପ୍ରଵର୍ତିତଃ
ଠିକ୍ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଲା, ବେଦ ଅବହେଳିତ ହେଲା; ପୁଣ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଭିତ୍ତିକ ଧର୍ମ ତାବେ ଚାଲିଲା ନାହିଁ।
ସର୍ଵପାପମଯୋ ଲୋକଃ ସଂଜାତସ୍ତସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ । ନୈଵ ଯାଗାଶ୍ଚ ଵେଦାଶ୍ଚ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାପରେ ଭରିଗଲା; ଯଜ୍ଞ, ବେଦ, ଓ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଚତମ ଅର୍ଥ ରହିଲା ନାହିଁ।
ନ ଦାନାଧ୍ଯଯନଂ ଵିପ୍ରାସ୍ତସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ପାର୍ଥିଵେ । ଏଵଂ ଧର୍ମପ୍ରଲୋପୋଭୂନ୍ମହତ୍ପାପଂ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍
ସେହି ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦାନ ଦେଲେ ନାହିଁ, ପାଠ ପଢ଼ିଲେ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଧର୍ମର ନାଶ ହେଲା, ବଡ଼ ପାପ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅଂଗେନ ଵାର୍ଯମାଣସ୍ତୁ ଅନ୍ଯଥା କୁରୁତେ ଭୃଶମ୍ । ନ ନନାମ ପିତୁଃ ପାଦୌ ମାତୁଶ୍ଚୈଵ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍
ଅଙ୍ଗ ରାଜା ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବେଶି ଅନ୍ୟ ଭାବେ କାମ କଲେ; ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଥିବା ସେ, ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ନାହିଁ।
ସନକସ୍ଯାପି ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଅହମେକଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ପିତ୍ରା ନିଵାର୍ଯମାଣଶ୍ଚ ମାତ୍ରା ଚୈଵ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍
ସନକ ଋଷିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏକା ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ବାପା ଓ ମାଆ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଥିବା ମୁଁ ସେଥିରେ ଶୁଣିଲି ନାହିଁ।
ନ କରୋତି ଶୁଭଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଦାନାଦିକଂ କଦା । ଆତ୍ମଭାଵାନୁରୂପଂ ଚ ବହୁକାଲଂ ମହାଯଶାଃ
ସେ କେବେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦାନ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭଲ କାମ କରିନଥିଲେ। ବହୁଦିନ ଧରି ସେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରୁଥିଲେ, ହେ ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ପୁନଃ ସର୍ଵୈର୍ଵିଚାର୍ଯୈଵଂ କସ୍ମାତ୍ପାପୀ ଵ୍ଯଜାଯତ । ଅଂଗପ୍ରଜାପତେଃ ପୁତ୍ରୋ ଵଂଶଲାଞ୍ଛନମାଗତଃ
ଏହି ସବୁ ଭାବି ତାମେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ଅଙ୍ଗ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ ହୋଇ ଏହି ପରିବାରକୁ ଅପମାନ କେମିତି ଆଣିଲେ?'
ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁତାଂ ମୃତ୍ଯୋର୍ମହାତ୍ମନଃ । କସ୍ଯ ଦୋଷାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଵଦ ସତ୍ଯଂ ମମ ପ୍ରିଯେ
ପୁନି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ପ୍ରିୟେ, କାହା ଦୋଷରେ ଏହି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ? ସତ୍ୟ କହ।'
ସୁନୀଥୋଵାଚ- ପୂର୍ଵମେଵ ସ୍ଵଵୃତ୍ତାଂତମାତ୍ମପୁଣ୍ଯଂ ଚ ନଂଦିନୀ । ସମାଚଷ୍ଟ ଚ ଅଂଗାଯ ମମ ଦୋଷାନ୍ମହାମତେ
ସୁନୀଥା କହିଲେ— 'ପୂର୍ବରୁ ନନ୍ଦିନୀ ନିଜ କର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଅଙ୍ଗଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।'