ଗତେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵେନୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍ । ସୂତ ଉଵାଚ- ସା ସୁନୀଥା ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵରାଜ୍ଯପ୍ରସାଧକମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ବେନ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ; ସୂତ କହିଲେ—ସୁନୀଥା ନିଜ ପୁଅକୁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପକ ଭାବେ ଦେଖି—
ଵିଶଂକତେ ପ୍ରଭାଵେଣ ଶାପାତ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ମମ ପୁତ୍ରୋ ମହାଭାଗୋ ଧର୍ମତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କର ମହାତ୍ମା ପୁଅ ଉପରେ ଶାପର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ସେ ସନ୍ଦେହ କରିଲେ: 'ମୋର ମହାଭାଗ ପୁଅ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ହେବେ।'
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୂର୍ଵପାପାଦ୍ଵିଶଂକିତା । ଧର୍ମାଂଗାନି ସୁପୁଣ୍ଯାନି ସୁତାଗ୍ରେ ପରିଦର୍ଶଯେତ୍
ଏହିପରି ସେ ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ସଦା ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସଦା ଦେଖାଉଥିଲେ।
ସତ୍ଯଭାଵାଦି କାନ୍ପୁଣ୍ଯାନ୍ଗୁଣାନ୍ସା ଵୈ ପ୍ରକାଶଯେତ୍ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସୁତଂ ସା ହି ଅହଂ ଧର୍ମସୁତା ସୁତ
ସେ ସତ୍ୟ ଭାବ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖାଉଥିଲେ; ଏହିପରି ସେ ପୁଅଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ: 'ମୁଁ ଧର୍ମର କନ୍ୟା, ହେ ପୁଅ।'
ପିତା ତେ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ସମାଚର । ଇତ୍ଯେଵଂ ବୋଧଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଂ ଵେନଂ ତଦା ସତୀ
ତୁମର ବାପା ଧର୍ମର ଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ସଦା ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର। ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ସମୟରେ ସତୀ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ୱେନଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ।
ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତଯୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଜାଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରପାଲଯେତ୍ । ଏଵଂ ଵେନଃ ପ୍ରଜାପାଲଃ ସଂଜାତଃକ୍ଷିତିମଂଡଲେ
ମାଆ ବାପାଙ୍କ କଥା, ଯାହା ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଦା ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବେ, ୱେନ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ।
ସୁଖେନ ଜୀଵତେ ଲୋକଃପ୍ରଜାଧର୍ମେଣରଂଜିତାଃ । ଏଵଂ ରାଜ୍ଯପ୍ରଭାଵଂ ତୁ ଵେନସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ
ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମପାଳନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଏବଂ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ ୱେନଙ୍କ ଶାସନର ପ୍ରଭାବ ବଡ଼ ଥିଲା।
ଧର୍ମଭାଵାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ତସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ପାର୍ଥିଵେ
ଏହି ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ଧର୍ମର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଭଲ ଭାବେ ବିକାଶ ପାଉଥିଲା।
ସପ୍ତତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ 2.37 ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ଏଵଂ ଵେନସ୍ଯ ଚୈଵାସୀତ୍ସୃଷ୍ଟିରେଵ ମହାତ୍ମନଃ । ଧର୍ମାଚାରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କଥଂ ପାପମତିର୍ଭଵେତ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ — ଏଭଳି ଭାବେ ୱେନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ତେବେ ସେ କିପରି ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି, ପାପମନା ବ୍ୟକ୍ତି ହେଲେ?
ସୂତ ଉଵାଚ- ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନା ମୁନଯସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିନଃ । ଶୁଭାଶୁଭଂ ଵଦଂତ୍ଯେଵଂ ତନ୍ନ ସ୍ଯାଦିହ ଚାନ୍ଯଥା
ସୂତ କହିଲେ — ମୁନିମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସତ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି। ସେମାନେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର କଥା କହନ୍ତି; ଏଠାରେ ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତପ୍ଯମାନେନ ତେନାପି ସୁଶଂଖେନ ମହାତ୍ମନା । ଦତ୍ତଃ ଶାପଃ କଥଂ ଵିପ୍ରା ନ ଯଥାଵଚ୍ଚ ଜାଯତେ
ସେ ମହାତ୍ମା ସୁଶଂଖ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଯେଉଁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କାମ କରୁନାହିଁ କାହିଁକି?
ଵେନସ୍ଯ ପାତକାଚାରଂ ସର୍ଵମେଵ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ତସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ପ୍ରଜାପାଲେ ମହାତ୍ମନି
ମୁଁ ୱେନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବି। ସେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା, ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ ମହାତ୍ମା ରାଜା ଥିବା ସମୟରେ—
ପୁରୁଷଃ କଶ୍ଚିଦାଯାତଶ୍ଛଦ୍ମ ଲିଂଗଧରସ୍ତଦା । ନଗ୍ନରୂପୋ ମହାକାଯଃ ଶିରୋମୁଂଡୋ ମହାପ୍ରଭଃ
ସେତିବେଳେ କେହି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଭାନ୍ଡା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ନଗ୍ନ ଦେହରେ, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚେହେରାରେ ଆସିଥିଲେ।
ମାର୍ଜନୀଂ ଶିଖିପତ୍ରାଣାଂ କକ୍ଷାଯାଂ ସ ହି ଧାରଯନ୍ । ଗୃହୀତଂ ପାନପାତ୍ରଂ ତୁ ନାଲିକେରମଯଂ କରେ
ସେ ତାଙ୍କ କକ୍ଷରେ ମୟୂରପାଖର ଝାଡ଼ୁ ଧରିଥିଲେ, ହାତରେ ନାଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଥିବା ପାନପାତ୍ର ଧରିଥିଲେ।
ପଠମାନୋ ହ୍ଯସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଂ ଵେଦଧର୍ମଵିଦୂଷକମ୍ । ଯତ୍ର ଵେନୋ ମହାରାଜସ୍ତତ୍ରାଯାତସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ସେ ଭୁଲ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ୁଥିଲେ, ଯାହା ବେଦ ଧର୍ମକୁ ଅପବିତ୍ର କରୁଥିଲା, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ୱେନ ମହାରାଜଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ସଭାଯାଂ ତସ୍ଯ ଵେନସ୍ଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ ପାପଵାନ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵେନଃ ପ୍ରଶ୍ନଂ ତଦାକରୋତ୍
ସେ ପାପୀ ୱେନଙ୍କ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି ୱେନ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଭଵାନ୍କୋ ହି ସମାଯାତ ଈଦୃଗ୍ରୂପଧରୋ ମମ । ସଭାଯାଂ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ପୁରଃ କସ୍ମାତ୍ସମାଗତଃ
ତୁମେ କିଏ, ଏଭଳି ଆକୃତିରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ? ମୋ ସଭାରେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ କାହିଁକି ଆସିଛ?
କୋ ଵେଷଃ କିଂ ନୁ ତେ ନାମ କୋ ଧର୍ମଃ କର୍ମ ତେ ଵଦ । କୋ ଵେଦସ୍ତେ କ ଆଚାରଃ କିଂ ତପଃ କା ପ୍ରଭାଵନା
ତୁମର ପୋଷାକ କଣ? ତୁମର ନାମ କଣ? ତୁମର ଧର୍ମ କଣ? କଣ କାମ କରୁଛ? କେଉଁ ବେଦ ଅନୁସରଣ କରୁଛ? କଣ ଆଚରଣ? କଣ ତପସ୍ୟା? କଣ ଶକ୍ତି?
କିଂ ଜ୍ଞାନଂ କଃ ପ୍ରଭାଵସ୍ତେ କିଂ ସତ୍ଯଂ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣମ୍ । ତତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମମାଗ୍ରେ ସତ୍ଯମେଵ ଚ
ତୁମର ଜ୍ଞାନ କଣ? ତୁମର ପ୍ରଭାବ କଣ? ସତ୍ୟ କ’ଣ, ଧର୍ମର ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ? ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଏଠାରେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ସତ୍ୟ କହ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵେନସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପାପୋ ଵାକ୍ଯମୁଦାହରତ୍ । ପାତକ ଉଵାଚ- କରୋଷ୍ଯେଵଂ ଵୃଥା ରାଜ୍ଯଂ ମହାମୂଢୋ ନ ସଂଶଯଃ
ୱେନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ପାପୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ: ତୁମେ ବଡ଼ ମୂଢ଼, ନିଷ୍ଫଳ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅହଂ ଧର୍ମସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଵମହଂ ପୂଜ୍ଯତମୋସୁରୈଃ । ଅହଂ ଜ୍ଞାନମହଂ ସତ୍ଯମହଂ ଧାତା ସନାତନଃ
ମୁଁ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ପୂଜା କରନ୍ତି। ମୁଁ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ, ମୁଁ ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ମୁଁ ହେଉଛି ଚିରନ୍ତନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ଅହଂ ଧର୍ମଂ ଅହଂ ମୋକ୍ଷଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ହ୍ଯହମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଦେହାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତଃ ସତ୍ଯସଂଧୋଽସ୍ମି ନାନ୍ଯଥା
ମୁଁ ହେଉଛି ଧର୍ମ, ମୁଁ ହେଉଛି ମୋକ୍ଷ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମିଶ୍ରଣ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ଜିନରୂପଂ ଵିଜାନୀହି ସତ୍ଯଧର୍ମକଲେଵରମ୍ । ମାମେଵ ହି ପ୍ରଧାଵଂତି ଯୋଗିନୋ ଜ୍ଞାନତତ୍ପରାଃ
ଜିନଙ୍କର ଆକୃତିକୁ ତୁମେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ଦେହ ଭାବେ ଜାଣ। ଜେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନରେ ଲଗିଥିବା ଯୋଗୀମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଆସନ୍ତି।
ଵେନ ଉଵାଚ- ତଵୈଵ କୀଦୃଶଂ କର୍ମ କିଂ ତେ ଦର୍ଶନମେଵ ଚ । କିମାଚାରୋ ଵଦସ୍ଵୈହି ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତେନ ଭୂଭୁଜା
ଭେନ କହିଲେ — ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କେମିତି, ତୁମର ଦେଖା ଆକୃତି କେମିତି? ତୁମର ଆଚରଣ କଣ? ରାଜା ଯେପରି ପଚାରିଛନ୍ତି, ସେଇପରି ମୋତେ କୁହ।
ପାତକ ଉଵାଚ- ଅର୍ହଂତୋ ଦେଵତା ଯତ୍ର ନିର୍ଗ୍ରଂଥୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ଗୁରୁଃ । ଦଯା ଚୈଵ ପରୋ ଧର୍ମସ୍ତତ୍ର ମୋକ୍ଷଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ପାପ କହିଲେ — ଯେଉଁଠି ଅର୍ହତ୍ମାନେ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜିତ, ନିର୍ମୋହ ଗୁରୁ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ଓ ଦୟା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ସେଠି ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଦର୍ଶନେସ୍ମିନ୍ନ ସଂଦେହ ଆଚାରାନ୍ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଯଜନଂ ଯାଜନଂ ନାସ୍ତି ଵେଦାଧ୍ଯଯନମେଵ ଚ
ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ଆଚରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି: ଏଠି କୌଣସି ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ନାହିଁ, ବେଦ ପଢିବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ସଂଧ୍ଯା ତପୋ ଦାନଂ ସ୍ଵଧାସ୍ଵାହାଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାଦିକଂ ନାସ୍ତି ନୈଵ ଯଜ୍ଞାଦିକା କ୍ରିଯା
ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ, ତପ, ଦାନ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ — କିଛି ନାହିଁ; ହବି, କବ୍ୟ ଓ ଏପରି ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ ନାସ୍ତି ନାତିଥିର୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵିକମ୍ । କ୍ଷପଣସ୍ଯ ଵରା ପୂଜା ଅର୍ହତୋ ଧ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ ନାହିଁ, ଅତିଥି ଓ ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜା ହେଉଛି କ୍ଷପଣକଙ୍କର, ଅର୍ହତଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଯଂ ଧର୍ମସମାଚାରୋ ଜୈନମାର୍ଗେ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ନିଜଧର୍ମସ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ହେଉଛି ଜୈନ ମାର୍ଗର ଧର୍ମାଚରଣ; ଏଭଳି ମୁଁ ମୋର ଧର୍ମର ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଵେନ ଉଵାଚ- ଵେଦପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯଥା ଧର୍ମୋ ଯତ୍ର ଯଜ୍ଞାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ । ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଭେନ କହିଲେ — ବେଦରେ ଯେପରି ଧର୍ମ କୁହାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ, ସେଠି ପିତୃତର୍ପଣ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ବୈଶ୍ୱଦେବ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।