ମଯା ଚାରାଧିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵଵିଶ୍ଵମଯୋ ହରିଃ । ତେନ ଦତ୍ତୋ ଵରୋ ମହ୍ଯଂ ପୁତ୍ରାଖ୍ଯଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଦଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ହରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଛି; ସେ ମୋତେ 'ପୁତ୍ର' ନାମକ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ତନ୍ନିମିତ୍ତମହଂ ଭଦ୍ରେ ସୁତାର୍ଥଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଚ । କସ୍ଯଚିତ୍ପୁଣ୍ଯଵୀର୍ଯସ୍ଯ କନ୍ଯାମେକାଂ ପ୍ରଚିଂତଯେ
ଏହି କାରଣରେ, ହେ ସୁଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ସଦା ଏକ ଧର୍ମିକ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରେ।
ସଦୈଵାହଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ସୁଭାର୍ଯାଂ ସତ୍ଯମୀଦୃଶୀମ୍ । ଇଯଂ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵୈ କନ୍ଯା ଧର୍ମାଚାରା ଵରାନନା
ମୁଁ କେବେ ଏପରି ଏକ ସତୀ ଓ ଧର୍ମିକ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖିନଥିଲି; ଏହିଯେ ଧର୍ମର କନ୍ୟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣ ଓ ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଥିବା।
ମାମେଵଂ ହି ଭଜତ୍ଵେଷା ଯଦି କାନ୍ତମିହେଚ୍ଛତି । ଯଂ ଯମିଚ୍ଛେଦିଯଂ ବାଲା ତଂ ଦଦାମି ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦି ଏହି କନ୍ୟା ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଚାହେଁ, ତେବେ ମୋତେ ନିଜର ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁ; ଏହି ଯୁବତୀ ଯାହାକୁ ଚାହିବେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତାକୁ ଦେବି।
ଅଦେଯଂ ଦେଯମିତ୍ଯାହ ଅସ୍ଯାଃ ସଂଗମକାରଣାତ୍ । ଏକମେଵଂ ତ୍ଵଯା ଦେଯଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେବା ପାଇଁ 'ଏହା ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ, ଏହା ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଜିନିଷ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ—ଶୁଣ, ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ରଂଭୋଵାଚ- ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵେହ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଵଚ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଏଷା ନୈଵ ତ୍ଵଯା ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ତଵୈଵ ହି
ରମ୍ଭା କହିଲେ— ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ; ଏହି କନ୍ୟାକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେ ତୁମର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେବେ।
ଅସ୍ଯା ଦୋଷୋ ଗୁଣୋ ନୈଵ ଗ୍ରାହ୍ଯ ଏଵ ତ୍ଵଯା କଦା । ଇତ୍ଯର୍ଥେ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଵିପ୍ର ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପରିଦର୍ଶଯ
ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଦୋଷ କିମ୍ବା ଗୁଣ କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଅ।
ସ୍ଵହସ୍ତଂ ଦେହି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ସତ୍ଯପ୍ରତ୍ଯଯକାରକମ୍ । ଏଵମସ୍ତୁ ମଯା ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯସ୍ଯା ହସ୍ତୋ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱାସର ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ତୁମେ ତୁମର ହାତ ଦିଅ; ଏହିପରି ମୁଁ ଏହାର ହାତ ଦେଇଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ସଂବଧିକଂ କୃତ୍ଵା ସତ୍ଯପ୍ରତ୍ଯଯକାରକମ୍ । ଗାଂଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ସୁନୀଥାମୁପଯେମିଵାନ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନା କରି, ସତ୍ୟର ବିଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦତ୍ଵା ସୁନୀଥାଂ ତାଂ ରଂଭା ହୃଷ୍ଟେନ ଚେତସା । ସା ତାଂ ଚାମଂତ୍ରଯିତ୍ଵା ଵୈ ଗତା ଗେହଂ ସ୍ଵକଂ ପୁନଃ
ସେ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ରମ୍ଭା ଖୁସି ମନେ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପୁଣି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟଚେତସଃ ସଖ୍ଯଃ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପରିଜଗ୍ମିରେ । ଗତାସୁ ତାସୁ ସର୍ଵାସୁ ସଖୀଷୁ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ; ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ରେମେ ତ୍ଵଂଗସ୍ତଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରିଯଯା ଭାର୍ଯଯା ସହ । ତସ୍ଯାମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ତନଯଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁନୀଥା ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଚକାର ନାମ ତସ୍ଯୈଵ ଵେନାଖ୍ଯଂ ତନଯସ୍ଯ ହି । ଵଵୃଧେ ସ ମହାତେଜାଃ ସୁନୀଥାତନଯସ୍ତଦା
ସେ ପୁଅକୁ 'ବେନ' ନାମ ଦେଲେ; ସୁନୀଥାଙ୍କର ଏହି ପୁଅ ବଡ଼ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ବଢ଼ିଲେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରମଧୀତ୍ଯୈଵ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍ । ସର୍ଵାସାମପି ମେଧାଵୀ ଵିଦ୍ଯାନାଂ ପାରମେଯିଵାନ୍
ସେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡବିଦ୍ୟା ସହିତ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଶିଖିଲେ; ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ।
ଅଂଗସ୍ଯ ତନଯୋ ଵେନଃ ଶିଷ୍ଟାଚାରେଣ ଵର୍ତତେ । ସ ଵେନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କ୍ଷତ୍ତ୍ରାଚାରପରୋଽଭଵତ୍
ଅଙ୍ଗଙ୍କର ପୁଅ ବେନ ଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ଚାଲିଥିଲେ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବେନ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ।
ଦିଵି ଚେଂଦ୍ରୋ ଯଥା ଭାତି ସର୍ଵତେଜଃସମନ୍ଵିତଃ । ଭାତ୍ଯେଵଂ ତୁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵବଲେନ ପରାକ୍ରମୈଃ
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ସେପରି ସେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଆଲୋକିତ ହେଲେ।
ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାଂତରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୈଵସ୍ଵତସମାଗତେ । ପ୍ରଜାପାଲଂ ଵିନା ଲୋକେ ପ୍ରଜାଃ ସୀଦଂତି ସର୍ଵଦା
ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁର ଅବଧି ଶେଷ ହୋଇ, ବୈବସ୍ବତ ଯୁଗ ଆସିଲାବେଳେ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରକ୍ଷକ ବିନା ଲୋକମାନେ ସଦା ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ।
ଋଷଯୋ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ ପ୍ରଜାହେତୋସ୍ତପୋଧନାଃ । ଵ୍ଯଚିଂତଯନ୍ମହୀପାଲଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସତ୍ଯପଂଡିତମ୍
ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଋଷିମାନେ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଏକ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟବାନ ରାଜା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ତଂ ଵେନମେଵ ଦଦୃଶୁଃ ସଂପନ୍ନଂ ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁତମ୍ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେ ପଦେ ପୁଣ୍ଯେ ଅଭ୍ଯଷିଂଚନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେମାନେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ବେନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପବିତ୍ର ପ୍ରଜାପତି ପଦବୀରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଅଭିଷିକ୍ତେ ମହାଭାଗେ ତ୍ଵଂଗପୁତ୍ରେ ତଦା ନୃପେ । ତେ ପ୍ରଜାପତଯଃ ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚୈଵ ତପୋଵନମ୍
ଯେବେ ଅଙ୍ଗଙ୍କର ପୁଅ ମହାଭାଗ ବେନ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ତପୋବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵେନୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍ । ସୂତ ଉଵାଚ- ସା ସୁନୀଥା ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵରାଜ୍ଯପ୍ରସାଧକମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ବେନ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ; ସୂତ କହିଲେ—ସୁନୀଥା ନିଜ ପୁଅକୁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପକ ଭାବେ ଦେଖି—
ଵିଶଂକତେ ପ୍ରଭାଵେଣ ଶାପାତ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ମମ ପୁତ୍ରୋ ମହାଭାଗୋ ଧର୍ମତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କର ମହାତ୍ମା ପୁଅ ଉପରେ ଶାପର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ସେ ସନ୍ଦେହ କରିଲେ: 'ମୋର ମହାଭାଗ ପୁଅ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ହେବେ।'
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୂର୍ଵପାପାଦ୍ଵିଶଂକିତା । ଧର୍ମାଂଗାନି ସୁପୁଣ୍ଯାନି ସୁତାଗ୍ରେ ପରିଦର୍ଶଯେତ୍
ଏହିପରି ସେ ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ସଦା ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସଦା ଦେଖାଉଥିଲେ।
ସତ୍ଯଭାଵାଦି କାନ୍ପୁଣ୍ଯାନ୍ଗୁଣାନ୍ସା ଵୈ ପ୍ରକାଶଯେତ୍ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସୁତଂ ସା ହି ଅହଂ ଧର୍ମସୁତା ସୁତ
ସେ ସତ୍ୟ ଭାବ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖାଉଥିଲେ; ଏହିପରି ସେ ପୁଅଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ: 'ମୁଁ ଧର୍ମର କନ୍ୟା, ହେ ପୁଅ।'
ପିତା ତେ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ସମାଚର । ଇତ୍ଯେଵଂ ବୋଧଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଂ ଵେନଂ ତଦା ସତୀ
ତୁମର ବାପା ଧର୍ମର ଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ସଦା ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର। ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ସମୟରେ ସତୀ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ୱେନଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ।
ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତଯୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଜାଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରପାଲଯେତ୍ । ଏଵଂ ଵେନଃ ପ୍ରଜାପାଲଃ ସଂଜାତଃକ୍ଷିତିମଂଡଲେ
ମାଆ ବାପାଙ୍କ କଥା, ଯାହା ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଦା ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବେ, ୱେନ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ।
ସୁଖେନ ଜୀଵତେ ଲୋକଃପ୍ରଜାଧର୍ମେଣରଂଜିତାଃ । ଏଵଂ ରାଜ୍ଯପ୍ରଭାଵଂ ତୁ ଵେନସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ
ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମପାଳନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଏବଂ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ ୱେନଙ୍କ ଶାସନର ପ୍ରଭାବ ବଡ଼ ଥିଲା।
ଧର୍ମଭାଵାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ତସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ପାର୍ଥିଵେ
ଏହି ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ଧର୍ମର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଭଲ ଭାବେ ବିକାଶ ପାଉଥିଲା।
ସପ୍ତତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ 2.37 ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ଏଵଂ ଵେନସ୍ଯ ଚୈଵାସୀତ୍ସୃଷ୍ଟିରେଵ ମହାତ୍ମନଃ । ଧର୍ମାଚାରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କଥଂ ପାପମତିର୍ଭଵେତ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ — ଏଭଳି ଭାବେ ୱେନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ତେବେ ସେ କିପରି ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି, ପାପମନା ବ୍ୟକ୍ତି ହେଲେ?
ସୂତ ଉଵାଚ- ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନା ମୁନଯସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିନଃ । ଶୁଭାଶୁଭଂ ଵଦଂତ୍ଯେଵଂ ତନ୍ନ ସ୍ଯାଦିହ ଚାନ୍ଯଥା
ସୂତ କହିଲେ — ମୁନିମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସତ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି। ସେମାନେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର କଥା କହନ୍ତି; ଏଠାରେ ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।