ଦୋଲାଯାଂ ସା ସମାରୂଢା ସର୍ଵଶୃଙ୍ଗାରଶୋଭିତା । କୌଶେଯେନ ସୁନୀଲେନ ରାଜମାନା ଵରାନନା
ସେ ଝୁଲାରେ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ନୀଳ କାଉସେୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ବଂଧୂକପୁଷ୍ପଵର୍ଣେନ କଂଚୁକେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ସର୍ଵାଂଗସୁଂଦରୀ ବାଲା ଵୀଣାତାଲକରାଵିଲା
ବନ୍ଧୂକ ଫୁଲ ରଙ୍ଗର କଞ୍ଚୁକ ପିନ୍ଧି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ, ବୀଣା ତାଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ଗାଯମାନା ଵରଂ ଗୀତଂ ସୁସ୍ଵରଂ ଵିଶ୍ଵମୋହନମ୍ । ତାଭିଃ ପରିଵୃତା ବାଲା ସଖୀଭିଃ ସୁମନୋହରା
ସେ ଅପୂର୍ବ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ମିଷ୍ଟି ଓ ମନମୋହକ ସ୍ୱରରେ, ସେ ଯୁବତୀ ତାଙ୍କର ମନୋହର ସଖୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥିଲେ।
ଅଂଗସ୍ତୁ କଂଦରେ ପୁଣ୍ଯେ ଏକାଂତେ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତଃ । କାମକ୍ରୋଧଵିହୀନସ୍ତୁ ଧ୍ଯାଯମାନୋ ଜନାର୍ଦନମ୍
ସେ ପବିତ୍ର ଗୁହାରେ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଏକାକି ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିଲେ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁସ୍ଵରଂ ଗୀତଂ ମଧୁରଂ ସୁମନୋହରମ୍ । ତାଲମାନକ୍ରିଯୋପେତଂ ସର୍ଵସତ୍ଵଵିକର୍ଷଣମ୍
ସେ ମିଷ୍ଟି, ସୁନ୍ଦର ଓ ମନମୋହକ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ତାଳ ଓ ମାପରେ ହେଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ଧ୍ଯାନାଚ୍ଚଚାଲ ତେଜସ୍ଵୀ ମାଯାଗୀତେନ ମୋହିତଃ । ସମୁତ୍ଥାଯାସନାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଵୀକ୍ଷମାଣୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ମାୟା ଗୀତରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ତିନି ତୁରନ୍ତ ଆସନରୁ ଉଠି, ପୁନିପୁନି ଚାହିଲେ।
ଜଗାମ ତତ୍ର ଵେଗେନ ମାଯାଚଲିତମାନସଃ । ଦୋଲାସଂସ୍ଥାଂ ଵିଲୋକ୍ଯୈଵ ଵୀଣାଦଂଡକରାଵିଲାମ୍
ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ମନେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଝୁଲାରେ ବସିଥିବା, ବୀଣା ଧରିଥିବା ସେ ଯୁବତୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ହସମାନାଂ ସୁଗାଯଂତୀଂ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରନିଭାନନାମ୍ । ମୋହିତସ୍ତେନ ଗୀତେନ ରୂପେଣାପି ମହାଯଶାଃ
ସେ ହସୁଥିବା, ମିଷ୍ଟି ଗାଉଥିବା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁହଁ ଥିବା ଯୁବତୀକୁ ଦେଖିଲେ; ମହାମାନ୍ୟ ଋଷି ତାଙ୍କର ଗୀତ ଓ ରୂପରେ ମୋହିତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯା ଲାଵଣ୍ଯଭାଵେନ ମନ୍ମଥସ୍ଯ ଶରାହତଃ । ଆକୁଲଵ୍ଯାକୁଲଜ୍ଞାନ ଋଷିପୁତ୍ରୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମନମୋହିତ ହୋଇ, ମନମଥଙ୍କର ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିପୁତ୍ର, ମନରେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ।
ପ୍ରଲପତ୍ଯତିମୋହେନ ଜୃଂଭତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ସ୍ଵେଦଃ କଂପୋଥ ସଂତାପସ୍ତସ୍ଯାଜାଯତ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଅତି ଭ୍ରମରେ ସେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଜମାଇ ଦେଉଥିଲେ; ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଘମ, କମ୍ପନ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆସିଗଲା।
ମୁହ୍ଯନ୍ନିଵ ମହାମୋହୈର୍ଗ୍ଲାନଶ୍ଚଲିତମାନସଃ । ଵେପମାନସ୍ତତସ୍ତ୍ଵଂଗୋ ଦୂଯମାନଃ ସମାଗତଃ
ବଡ଼ ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଦେହ କମ୍ପିଲା ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଗଲେ।
ତାମାଲୋକ୍ଯ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ମୃତ୍ଯୁକନ୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ । ଅଥୋଵାଚ ମହାତ୍ମା ସ ସୁନୀଥାଂ ଚାରୁହାସିନୀମ୍
ସେ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ଗର୍ବିତ କନ୍ୟା ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ହସିଥିବା ମୁହଁରେ କହିଲେ।
କା ତ୍ଵଂ କସ୍ଯ ଵରାରୋହେ ସଖୀଭିଃ ପରିଵାରିତା । କେନ କାର୍ଯେଣ ସଂପ୍ରାପ୍ତା କେନ ତ୍ଵଂ ପ୍ରେଷିତା ଵନମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର କନ୍ୟା? ସଂଗୀନୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି; କ’ଣ କାମରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କିଏ ତୁମକୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇଛି?
ତଵାଂଗଂ ସୁଂଦରଂ ସର୍ଵମତ୍ର ଭାତି ମହାଵନେ । ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମମାଦ୍ଯୈଵ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୀ ଭଵ
ଏହି ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମର ସମଗ୍ର ଅଙ୍ଗ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଚମକୁଛି; ଆଜି ମୋତେ କହ, ହେ କୃପାଳୁ ମୁହଁଥିବା, ମୋପରି ଦୟା କର।
ମାଯାମୋହେନ ସଂମୁଗ୍ଧସ୍ତସ୍ଯାଃ କର୍ମ ନ ଵିଂଦତି । ମାର୍ଗଣୈର୍ମନ୍ମଥସ୍ଯାପି ପରିଵିଦ୍ଧୋ ମହାମୁନିଃ
ମାୟାର ମୋହରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ମହାମୁନି ମଧ୍ୟ ମନମଥଙ୍କର ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଏଵଂଵିଧଂ ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାମତେଃ । ନୋଵାଚ କିଂଚିତ୍ସା ଵିପ୍ରଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ସଖୀମୁଖମ୍
ଏପରି ମହତ୍ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ସଂଗୀନୀଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ।
ରଂଭାଂ ଚ ପ୍ରେରଯାମାସ ସୁନୀଥା ସଂଜ୍ଞଯା ସଖୀମ୍ । ସମୁଵାଚ ତତୋ ରଂଭା ସାଦରଂ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ପ୍ରତି
ସୁନୀଥା ସଂକେତରେ ତାଙ୍କର ସଖୀ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଆଗେଇଲେ; ତାପରେ ରମ୍ଭା ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇଯଂ କନ୍ଯା ମହାଭାଗା ମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚାପି ମହାତ୍ମନଃ । ସୁନୀଥାଖ୍ଯା ପ୍ରସିଦ୍ଧେଯଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପଦା
ଏହି କନ୍ୟା ଅତି ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମହାତ୍ମା ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁନୀଥା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ପତିମନ୍ଵିଚ୍ଛତୀ ବାଲା ଧର୍ମଵଂତଂ ତପୋନିଧିମ୍ । ଶାଂତଂ ଦାଂତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଵେଦଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦମ୍
ଏହି ଯୁବତୀ ଏକ ଧର୍ମିକ, ତପସ୍ଵୀ, ଶାନ୍ତ, ନିୟମିତ, ବଡ଼ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ପତି ଖୋଜୁଛନ୍ତି।
ଏଵଂଵିଧଂ ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାମୁନିଃ । ତାମୁଵାଚ ତତସ୍ତ୍ଵଂଗୋ ରଂଭାମପ୍ସରସାଂ ଵରାମ୍
ଏପରି ମହତ୍ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ମହାମୁନି ତାପରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମଯା ଚାରାଧିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵଵିଶ୍ଵମଯୋ ହରିଃ । ତେନ ଦତ୍ତୋ ଵରୋ ମହ୍ଯଂ ପୁତ୍ରାଖ୍ଯଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଦଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ହରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଛି; ସେ ମୋତେ 'ପୁତ୍ର' ନାମକ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ତନ୍ନିମିତ୍ତମହଂ ଭଦ୍ରେ ସୁତାର୍ଥଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଚ । କସ୍ଯଚିତ୍ପୁଣ୍ଯଵୀର୍ଯସ୍ଯ କନ୍ଯାମେକାଂ ପ୍ରଚିଂତଯେ
ଏହି କାରଣରେ, ହେ ସୁଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ସଦା ଏକ ଧର୍ମିକ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରେ।
ସଦୈଵାହଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ସୁଭାର୍ଯାଂ ସତ୍ଯମୀଦୃଶୀମ୍ । ଇଯଂ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵୈ କନ୍ଯା ଧର୍ମାଚାରା ଵରାନନା
ମୁଁ କେବେ ଏପରି ଏକ ସତୀ ଓ ଧର୍ମିକ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖିନଥିଲି; ଏହିଯେ ଧର୍ମର କନ୍ୟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣ ଓ ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଥିବା।
ମାମେଵଂ ହି ଭଜତ୍ଵେଷା ଯଦି କାନ୍ତମିହେଚ୍ଛତି । ଯଂ ଯମିଚ୍ଛେଦିଯଂ ବାଲା ତଂ ଦଦାମି ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦି ଏହି କନ୍ୟା ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଚାହେଁ, ତେବେ ମୋତେ ନିଜର ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁ; ଏହି ଯୁବତୀ ଯାହାକୁ ଚାହିବେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତାକୁ ଦେବି।
ଅଦେଯଂ ଦେଯମିତ୍ଯାହ ଅସ୍ଯାଃ ସଂଗମକାରଣାତ୍ । ଏକମେଵଂ ତ୍ଵଯା ଦେଯଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେବା ପାଇଁ 'ଏହା ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ, ଏହା ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଜିନିଷ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ—ଶୁଣ, ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ରଂଭୋଵାଚ- ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵେହ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଵଚ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଏଷା ନୈଵ ତ୍ଵଯା ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ତଵୈଵ ହି
ରମ୍ଭା କହିଲେ— ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ; ଏହି କନ୍ୟାକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେ ତୁମର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେବେ।
ଅସ୍ଯା ଦୋଷୋ ଗୁଣୋ ନୈଵ ଗ୍ରାହ୍ଯ ଏଵ ତ୍ଵଯା କଦା । ଇତ୍ଯର୍ଥେ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଵିପ୍ର ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପରିଦର୍ଶଯ
ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଦୋଷ କିମ୍ବା ଗୁଣ କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଅ।
ସ୍ଵହସ୍ତଂ ଦେହି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ସତ୍ଯପ୍ରତ୍ଯଯକାରକମ୍ । ଏଵମସ୍ତୁ ମଯା ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯସ୍ଯା ହସ୍ତୋ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱାସର ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ତୁମେ ତୁମର ହାତ ଦିଅ; ଏହିପରି ମୁଁ ଏହାର ହାତ ଦେଇଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ସଂବଧିକଂ କୃତ୍ଵା ସତ୍ଯପ୍ରତ୍ଯଯକାରକମ୍ । ଗାଂଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ସୁନୀଥାମୁପଯେମିଵାନ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନା କରି, ସତ୍ୟର ବିଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦତ୍ଵା ସୁନୀଥାଂ ତାଂ ରଂଭା ହୃଷ୍ଟେନ ଚେତସା । ସା ତାଂ ଚାମଂତ୍ରଯିତ୍ଵା ଵୈ ଗତା ଗେହଂ ସ୍ଵକଂ ପୁନଃ
ସେ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ରମ୍ଭା ଖୁସି ମନେ ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପୁଣି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।