ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ପଂଚତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡର ପଞ୍ଚତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସୁନୀଥୋଵାଚ- ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ଏଵମେତତ୍କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଅନଯା ଵିଦ୍ଯଯା ଵିପ୍ରଂ ମୋହଯିଷ୍ଯାମି ନାନ୍ଯଥା
ସୁନୀଥା କହିଲେ— ତୁମେ ଯାହା କହିଲା, ସେଠି ସତ୍ୟ। ମୁଁ ଏହିପରି କରିବି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନୁହେଁ।
ସାହାଯ୍ଯଂ ଦେହି ମେ ପୁଣ୍ଯଂ ଯେନ ଗଚ୍ଛାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତା ତଯା ରଂଭା ତାମୁଵାଚ ମନସ୍ଵିନୀମ୍
ମୋତେ ଏମିତି ଉପକାର କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏବେ ମୁଁ ସଫଳ ହେବି। ଏପରି କହିବା ପରେ, ରମ୍ଭା ସେ ମନୋବଳିନୀ ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୀଦୃଗ୍ଦଦାମି ସାହାଯ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯ ଭାମିନି । ଦୂତତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ମେ ଭଦ୍ରେ ଏତଂ ପ୍ରତି ସୁସାଂପ୍ରତମ୍
ମୋତେ କହ, ଭଲ ଝିଅ, କେମିତି ଉପକାର କରିବି? ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ମୋର ଦୂତୀ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତଂ ତଯା ତାଂ ତୁ ରଂଭାଂ ପ୍ରତି ସୁଲୋଚନାମ୍ । ଏଵମେଵ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ରଂଭଯା ଦେଵଯୋଷିତା
ସେ ମହଲୋଚନା ଝିଅ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବୀ ରମ୍ଭା 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ।
କରିଷ୍ଯେ ତଵ ସାହାଯ୍ଯମାଦେଶୋ ମମ ଦୀଯତାମ୍ । ସଦ୍ଭାଵେନ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପକାର କରିବି, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ। ଏହିପରି ଭଲ ଭାବରେ, ବଡ଼ ଆଖି, ରୂପସୀ ଓ ଯୌବନରେ ଭରପୂର ଝିଅ କହିଲେ।
ମାଯଯା ଦିଵ୍ଯରୂପା ସା ସଂବଭୂଵ ଵରାନନା । ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଲୋକେ ମୋହଯଂତୀ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ମାୟାରେ, ସେ ଦେବୀ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ତିନି ଜଗତକୁ ମୋହିତ କଲେ।
ମେରୋଶ୍ଚୈଵ ମହାପୁଣ୍ଯେ ଶିଖରେ ଚାରୁକଂଦରେ । ନାନାଧାତୁସମାକୀର୍ଣେ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତେ
ମେରୁ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଶିଖର ଉପରେ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଓ ରତ୍ନର ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ।
ଦେଵଵୃକ୍ଷୈଃ ସମାକୀର୍ଣେ ବହୁପୁଷ୍ପୋପଶୋଭିତେ । ଦେଵଵୃଂଦସମାକୀର୍ଣେ ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସେଵିତେ
ଦେବବୃକ୍ଷରେ ଘେରା, ବହୁ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ, ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଭରିଥିବା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରୁଥିବା।
ମନୋହରେ ସୁରମ୍ଯେ ଚ ଶୀତଚ୍ଛାଯାସମାକୁଲେ । ଚଂଦନାନାମଶୋକାନାଂ ତରୂଣାଂ ଚାରୁହାସିନୀ
ସେ ମନୋହର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନରେ, ଶୀତଳ ଛାୟାରେ ଘେରା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଶୋକ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ମିଷ୍ଟି ହସରେ ବସିଥିଲେ।
ଦୋଲାଯାଂ ସା ସମାରୂଢା ସର୍ଵଶୃଙ୍ଗାରଶୋଭିତା । କୌଶେଯେନ ସୁନୀଲେନ ରାଜମାନା ଵରାନନା
ସେ ଝୁଲାରେ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ନୀଳ କାଉସେୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ବଂଧୂକପୁଷ୍ପଵର୍ଣେନ କଂଚୁକେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ସର୍ଵାଂଗସୁଂଦରୀ ବାଲା ଵୀଣାତାଲକରାଵିଲା
ବନ୍ଧୂକ ଫୁଲ ରଙ୍ଗର କଞ୍ଚୁକ ପିନ୍ଧି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ, ବୀଣା ତାଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ଗାଯମାନା ଵରଂ ଗୀତଂ ସୁସ୍ଵରଂ ଵିଶ୍ଵମୋହନମ୍ । ତାଭିଃ ପରିଵୃତା ବାଲା ସଖୀଭିଃ ସୁମନୋହରା
ସେ ଅପୂର୍ବ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ମିଷ୍ଟି ଓ ମନମୋହକ ସ୍ୱରରେ, ସେ ଯୁବତୀ ତାଙ୍କର ମନୋହର ସଖୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥିଲେ।
ଅଂଗସ୍ତୁ କଂଦରେ ପୁଣ୍ଯେ ଏକାଂତେ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତଃ । କାମକ୍ରୋଧଵିହୀନସ୍ତୁ ଧ୍ଯାଯମାନୋ ଜନାର୍ଦନମ୍
ସେ ପବିତ୍ର ଗୁହାରେ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଏକାକି ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିଲେ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁସ୍ଵରଂ ଗୀତଂ ମଧୁରଂ ସୁମନୋହରମ୍ । ତାଲମାନକ୍ରିଯୋପେତଂ ସର୍ଵସତ୍ଵଵିକର୍ଷଣମ୍
ସେ ମିଷ୍ଟି, ସୁନ୍ଦର ଓ ମନମୋହକ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ତାଳ ଓ ମାପରେ ହେଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ଧ୍ଯାନାଚ୍ଚଚାଲ ତେଜସ୍ଵୀ ମାଯାଗୀତେନ ମୋହିତଃ । ସମୁତ୍ଥାଯାସନାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଵୀକ୍ଷମାଣୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ମାୟା ଗୀତରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ତିନି ତୁରନ୍ତ ଆସନରୁ ଉଠି, ପୁନିପୁନି ଚାହିଲେ।
ଜଗାମ ତତ୍ର ଵେଗେନ ମାଯାଚଲିତମାନସଃ । ଦୋଲାସଂସ୍ଥାଂ ଵିଲୋକ୍ଯୈଵ ଵୀଣାଦଂଡକରାଵିଲାମ୍
ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ମନେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଝୁଲାରେ ବସିଥିବା, ବୀଣା ଧରିଥିବା ସେ ଯୁବତୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ହସମାନାଂ ସୁଗାଯଂତୀଂ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରନିଭାନନାମ୍ । ମୋହିତସ୍ତେନ ଗୀତେନ ରୂପେଣାପି ମହାଯଶାଃ
ସେ ହସୁଥିବା, ମିଷ୍ଟି ଗାଉଥିବା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁହଁ ଥିବା ଯୁବତୀକୁ ଦେଖିଲେ; ମହାମାନ୍ୟ ଋଷି ତାଙ୍କର ଗୀତ ଓ ରୂପରେ ମୋହିତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯା ଲାଵଣ୍ଯଭାଵେନ ମନ୍ମଥସ୍ଯ ଶରାହତଃ । ଆକୁଲଵ୍ଯାକୁଲଜ୍ଞାନ ଋଷିପୁତ୍ରୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମନମୋହିତ ହୋଇ, ମନମଥଙ୍କର ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିପୁତ୍ର, ମନରେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ।
ପ୍ରଲପତ୍ଯତିମୋହେନ ଜୃଂଭତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ସ୍ଵେଦଃ କଂପୋଥ ସଂତାପସ୍ତସ୍ଯାଜାଯତ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଅତି ଭ୍ରମରେ ସେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଜମାଇ ଦେଉଥିଲେ; ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଘମ, କମ୍ପନ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆସିଗଲା।
ମୁହ୍ଯନ୍ନିଵ ମହାମୋହୈର୍ଗ୍ଲାନଶ୍ଚଲିତମାନସଃ । ଵେପମାନସ୍ତତସ୍ତ୍ଵଂଗୋ ଦୂଯମାନଃ ସମାଗତଃ
ବଡ଼ ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଦେହ କମ୍ପିଲା ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଗଲେ।
ତାମାଲୋକ୍ଯ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ମୃତ୍ଯୁକନ୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ । ଅଥୋଵାଚ ମହାତ୍ମା ସ ସୁନୀଥାଂ ଚାରୁହାସିନୀମ୍
ସେ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ଗର୍ବିତ କନ୍ୟା ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ହସିଥିବା ମୁହଁରେ କହିଲେ।
କା ତ୍ଵଂ କସ୍ଯ ଵରାରୋହେ ସଖୀଭିଃ ପରିଵାରିତା । କେନ କାର୍ଯେଣ ସଂପ୍ରାପ୍ତା କେନ ତ୍ଵଂ ପ୍ରେଷିତା ଵନମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର କନ୍ୟା? ସଂଗୀନୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି; କ’ଣ କାମରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କିଏ ତୁମକୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇଛି?
ତଵାଂଗଂ ସୁଂଦରଂ ସର୍ଵମତ୍ର ଭାତି ମହାଵନେ । ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମମାଦ୍ଯୈଵ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୀ ଭଵ
ଏହି ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମର ସମଗ୍ର ଅଙ୍ଗ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଚମକୁଛି; ଆଜି ମୋତେ କହ, ହେ କୃପାଳୁ ମୁହଁଥିବା, ମୋପରି ଦୟା କର।
ମାଯାମୋହେନ ସଂମୁଗ୍ଧସ୍ତସ୍ଯାଃ କର୍ମ ନ ଵିଂଦତି । ମାର୍ଗଣୈର୍ମନ୍ମଥସ୍ଯାପି ପରିଵିଦ୍ଧୋ ମହାମୁନିଃ
ମାୟାର ମୋହରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ମହାମୁନି ମଧ୍ୟ ମନମଥଙ୍କର ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଏଵଂଵିଧଂ ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାମତେଃ । ନୋଵାଚ କିଂଚିତ୍ସା ଵିପ୍ରଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ସଖୀମୁଖମ୍
ଏପରି ମହତ୍ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ସଂଗୀନୀଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ।
ରଂଭାଂ ଚ ପ୍ରେରଯାମାସ ସୁନୀଥା ସଂଜ୍ଞଯା ସଖୀମ୍ । ସମୁଵାଚ ତତୋ ରଂଭା ସାଦରଂ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ପ୍ରତି
ସୁନୀଥା ସଂକେତରେ ତାଙ୍କର ସଖୀ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଆଗେଇଲେ; ତାପରେ ରମ୍ଭା ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇଯଂ କନ୍ଯା ମହାଭାଗା ମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚାପି ମହାତ୍ମନଃ । ସୁନୀଥାଖ୍ଯା ପ୍ରସିଦ୍ଧେଯଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପଦା
ଏହି କନ୍ୟା ଅତି ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମହାତ୍ମା ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁନୀଥା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ପତିମନ୍ଵିଚ୍ଛତୀ ବାଲା ଧର୍ମଵଂତଂ ତପୋନିଧିମ୍ । ଶାଂତଂ ଦାଂତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଵେଦଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦମ୍
ଏହି ଯୁବତୀ ଏକ ଧର୍ମିକ, ତପସ୍ଵୀ, ଶାନ୍ତ, ନିୟମିତ, ବଡ଼ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ପତି ଖୋଜୁଛନ୍ତି।
ଏଵଂଵିଧଂ ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାମୁନିଃ । ତାମୁଵାଚ ତତସ୍ତ୍ଵଂଗୋ ରଂଭାମପ୍ସରସାଂ ଵରାମ୍
ଏପରି ମହତ୍ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ମହାମୁନି ତାପରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ କହିଲେ।