ଗଂଗାତୀରେ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ରୂପସଂଯୁତମ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ସୂର୍ଯତେଜଃ ସମପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ, ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ।
ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ ଲୋକେ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ମନ୍ମଥମ୍ । ଦେଵରୂପଂ ମହାଭାଗଂ ଭାଗ୍ଯଵଂତଂ ସୁଭାଗ୍ଯଦମ୍
ସେ ରୂପରେ ଏହି ଜଗତରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ କାମଦେବ ପରି । ଦେବତା ସଦୃଶ ଦେହ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ।
ଅନୌପମ୍ଯଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ସମପ୍ରଭମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସର୍ଵପାପଘ୍ନଂ ଵିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଅପୂର୍ବ, ମହାନ ଆତ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ କରୁଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ, ଏହି ମହାପୁରୁଷ ବୈଷ୍ଣବ।
କାମକ୍ରୋଧଵିହୀନଂ ତମତ୍ରିଵଂଶଵିଭୂଷଣମ୍
ଏହି ମହାପୁରୁଷ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଅତ୍ରି କୁଳର ଗର୍ବ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁରୂପଂ ତପସାଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଦିଵ୍ଯପ୍ରଭାଵଂ ପରିତପ୍ଯମାନମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ରଂଭାଂ ସୁସଖୀଂ ସରାଗା କୋଯଂ ଦିଵିଷ୍ଠଃ ପ୍ରଵରୋ ମହାତ୍ମା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରୂପବାନ୍, ତପସ୍ୟାର ସ୍ୱରୂପ, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିବା, ରମ୍ଭା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଖୀ ସ୍ନେହରେ ପଚାରିଲେ— 'ଏହି ଦେବମାନ୍ୟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାନ ଆତ୍ମା କିଏ?'
ରଂଭୋଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମା ଅଵ୍ଯକ୍ତସଂଭୂତସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଅତ୍ରିର୍ନାମ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାମନାଃ
ରମ୍ଭା କହିଲେ— 'ବ୍ରହ୍ମା ଅଦୃଶ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅତ୍ରି ନାମକ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମହାମନା।'
ଅଂଗୋ ନାମ ଅଯଂ ଭଦ୍ରେ ନଂଦନଂ ଵନମାଗତଃ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସଂପଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୀଲାତେଜସମୁତ୍ତମାମ୍
'ଏହି ଅଙ୍ଗ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି, ମୃଦୁଭାବିନୀ, ନନ୍ଦନ ବନକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ତେଜକୁ ଦେଖି—'
କୃତା ସ୍ପୃହା ଅନେନାପି ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସଦୃଶେ ପଦେ । ଈଦୃଶୋ ହି ଯଦା ପୁତ୍ରୋ ମମ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମସଂଯୁତଃ
'ସେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପଦବୀ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଏପରି ଧର୍ମସମ୍ପନ୍ନ ପୁଅ ଯଦି ମୋର ହେଉଥାନ୍ତା, କେତେ ଭଲ ହେଉଥାନ୍ତା।'
ସୁଶ୍ରେଯୋ ମେ ଭଵେଜ୍ଜନ୍ମ ଯଶଃ କୀର୍ତି ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଆରାଧିତୋ ହୃଷୀକେଶସ୍ତପୋଭିର୍ନିଯମୈସ୍ତଥା
'ମୋର ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତି ସହିତ। ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜିଛି—'
ସୁପ୍ରସନ୍ନେ ହୃଷୀକେଶେ ଵରଂ ଯାଚିତଵାନଯମ୍ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ପୁତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ପରାକ୍ରମମ୍
'ହୃଷୀକେଶ ଖୁସି ହେବାବେଳେ, ସେ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ— ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ଓ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ପୁଅ।'
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସର୍ଵପାପଘ୍ନଂ ଦେହି ମେ ମଧୁସୂଦନ । ଦତ୍ତଵାନ୍ସ ତଦା ପୁତ୍ରମୀଦୃଶଂ ସର୍ଵଧାରକମ୍
'ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୋତେ ବୈଷ୍ଣବ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ କରୁଥିବା ପୁଅ ଦିଅ। ତେଣୁ ସେ ଏପରି ପୁଅ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦାନ କଲେ।'
ତଦାପ୍ରଭୃତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରଃ ପୁଣ୍ଯାଂ କନ୍ଯାଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତି । ଯଥା ତ୍ଵଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ତଥାଯଂ ପରିପଶ୍ଯତି
'ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପୁଣ୍ୟବତୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ରୂପବତୀ, ସେମିତି ସେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।'
ଏନଂ ଗଚ୍ଛ ଵରାରୋହେ ଅସ୍ମାତ୍ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ପୁଣ୍ଯଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ପରାକ୍ରମଃ
'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ତାଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବ। ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।'
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ତଥାହଂ ପୃଚ୍ଛିତା ତ୍ଵଯା । ଅଯଂ ଭର୍ତା ଭଵତ୍ଯର୍ହୋ ଭଵେଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ
'ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଭର୍ତ୍ତା ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।'
ସୁଶଂଖସ୍ଯାପି ଯଃ ଶାପୋ ଵୃଥା ସୋଽପି ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅସ୍ମାଜ୍ଜାତେ ମହାଭାଗେ ପୁତ୍ରେ ଧର୍ମପ୍ରଚାରିଣି
'ସୁଶଂଖଙ୍କ ଶାପ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ। ଏହି ଭାଗ୍ୟବାନ ମହିଳାଠାରୁ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ।'
ଭଵିଷ୍ଯସି ସୁଖୀ ଭଦ୍ରେ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ସୁକ୍ଷେତ୍ରେ କୃଷିକାରସ୍ତୁ ବୀଜଂ ଵପତି ତତ୍ପରଃ
'ହେ ମୃଦୁଭାବିନୀ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଖୁସି ହେବ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସତ୍ୟ କହୁଛି। ଭଲ ଜମିରେ ଚାଷୀ ଭକ୍ତିରେ ବିଆଁ ବୁନେ।'
ସ ତଥା ଭୁଂଜତେ ଦେଵି ଯଥା ବୀଜଂ ତଥା ଫଲମ୍ । ଅନ୍ଯଥା ନୈଵ ଜାଯେତ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍
'ଦେବୀ, ଯେପରି ବିଆଁ ତେପରି ଫଳ ମିଳେ। ଅନ୍ୟଥା ତାହା ହୁଏନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ସମାନ ହେଇଯିବେ।'
ଅଯମେଷ ମହାଭାଗସ୍ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଅସ୍ଯ ଵୀର୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଅସ୍ଯୈଵଗୁଣସଂପଦା
'ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତପସ୍ବୀ, ପୁଣ୍ୟ ଶକ୍ତି ଥିବା। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ମହିମା ଧାରଣ କରିବ।'
ଯୁକ୍ତଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜାଃସର୍ଵଦେହଭୃତାଂ ଵରଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଭାଗ୍ଯୋ ଯୁକ୍ତାତ୍ମା ଯୋଗତତ୍ଵଵିତ୍
'ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ। ସେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନିୟମିତ ଆତ୍ମା ଓ ଯୋଗ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ହେବ।'
ଏଵଂ ହି ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ନିଶମ୍ଯ ବାଲା ରଂଭାପ୍ରିଯୋକ୍ତଂ ଶିଵଦାଯକଂ ତତ୍ । ଵିଚିଂତ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଯେହ ସୁନୀଥଯା ତଦା ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥମେତତ୍ପରିସତ୍ଯମେଵ ହି
ଏପରି ଶୁଭ କଥା, ପ୍ରିୟ ରମ୍ଭା କହିଥିବା, ଶୁଣି ଏହି କନ୍ୟା ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଏବଂ ଏହିଥିରେ ତଥ୍ୟର ସତ୍ୟତା ଅନୁଭବ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ପଂଚତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡର ପଞ୍ଚତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସୁନୀଥୋଵାଚ- ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ଏଵମେତତ୍କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଅନଯା ଵିଦ୍ଯଯା ଵିପ୍ରଂ ମୋହଯିଷ୍ଯାମି ନାନ୍ଯଥା
ସୁନୀଥା କହିଲେ— ତୁମେ ଯାହା କହିଲା, ସେଠି ସତ୍ୟ। ମୁଁ ଏହିପରି କରିବି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନୁହେଁ।
ସାହାଯ୍ଯଂ ଦେହି ମେ ପୁଣ୍ଯଂ ଯେନ ଗଚ୍ଛାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତା ତଯା ରଂଭା ତାମୁଵାଚ ମନସ୍ଵିନୀମ୍
ମୋତେ ଏମିତି ଉପକାର କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏବେ ମୁଁ ସଫଳ ହେବି। ଏପରି କହିବା ପରେ, ରମ୍ଭା ସେ ମନୋବଳିନୀ ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୀଦୃଗ୍ଦଦାମି ସାହାଯ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯ ଭାମିନି । ଦୂତତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ମେ ଭଦ୍ରେ ଏତଂ ପ୍ରତି ସୁସାଂପ୍ରତମ୍
ମୋତେ କହ, ଭଲ ଝିଅ, କେମିତି ଉପକାର କରିବି? ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ମୋର ଦୂତୀ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତଂ ତଯା ତାଂ ତୁ ରଂଭାଂ ପ୍ରତି ସୁଲୋଚନାମ୍ । ଏଵମେଵ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ରଂଭଯା ଦେଵଯୋଷିତା
ସେ ମହଲୋଚନା ଝିଅ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବୀ ରମ୍ଭା 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ।
କରିଷ୍ଯେ ତଵ ସାହାଯ୍ଯମାଦେଶୋ ମମ ଦୀଯତାମ୍ । ସଦ୍ଭାଵେନ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପକାର କରିବି, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ। ଏହିପରି ଭଲ ଭାବରେ, ବଡ଼ ଆଖି, ରୂପସୀ ଓ ଯୌବନରେ ଭରପୂର ଝିଅ କହିଲେ।
ମାଯଯା ଦିଵ୍ଯରୂପା ସା ସଂବଭୂଵ ଵରାନନା । ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଲୋକେ ମୋହଯଂତୀ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ମାୟାରେ, ସେ ଦେବୀ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ତିନି ଜଗତକୁ ମୋହିତ କଲେ।
ମେରୋଶ୍ଚୈଵ ମହାପୁଣ୍ଯେ ଶିଖରେ ଚାରୁକଂଦରେ । ନାନାଧାତୁସମାକୀର୍ଣେ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତେ
ମେରୁ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଶିଖର ଉପରେ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଓ ରତ୍ନର ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ।
ଦେଵଵୃକ୍ଷୈଃ ସମାକୀର୍ଣେ ବହୁପୁଷ୍ପୋପଶୋଭିତେ । ଦେଵଵୃଂଦସମାକୀର୍ଣେ ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସେଵିତେ
ଦେବବୃକ୍ଷରେ ଘେରା, ବହୁ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ, ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଭରିଥିବା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରୁଥିବା।
ମନୋହରେ ସୁରମ୍ଯେ ଚ ଶୀତଚ୍ଛାଯାସମାକୁଲେ । ଚଂଦନାନାମଶୋକାନାଂ ତରୂଣାଂ ଚାରୁହାସିନୀ
ସେ ମନୋହର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନରେ, ଶୀତଳ ଛାୟାରେ ଘେରା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଶୋକ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ମିଷ୍ଟି ହସରେ ବସିଥିଲେ।