ସହିଷ୍ଣୁର୍ଦଶମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରତିଶ୍ଚୈକାଦଶଂ ତଥା । ପାତିଵ୍ରତ୍ଯଂ ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵାଦଶଂ ଵରଵର୍ଣିନି
ଦଶମ ହେଉଛି ସହିଷ୍ଣୁତା, ଏକାଦଶ ହେଉଛି ଆନନ୍ଦ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଙ୍ଗର ନାରୀ, ଦ୍ୱାଦଶ ହେଉଛି ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ।
ତୈସ୍ତ୍ଵଂ ସଂଭୂଷିତା ବାଲେ ମା ବିଭେଷି ଵରାନନେ । ଯେନୋପାଯେନ ତେ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଧର୍ମଧୃକ୍
ବାଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ତୁମେ ଶୋଭିତ । ଭୟ କରିନାହଁ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା । ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ହେଉ, ତୁମର ପତି ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବେ ।
ତମୁପାଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମସ୍ତଵାର୍ଥଂ ଵଯମେଵ ହି । ତାମୂଚୁସ୍ତା ଵରାଃ ସଖ୍ଯୋ ମା ତ୍ଵଂ ଵୈ ସାହସଂ କୁରୁ
ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ସେଇ ଉପାୟ ଖୋଜିବା । ସେଠାରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଖୀମାନେ କହିଲେ: ତୁମେ କୌଣସି ଅସାବଧାନ କାମ କରନାହଁ ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତା ସୁନୀଥା ସା ପୁନରୂଚେ ସଖୀସ୍ତୁ ତାଃ । କଥଯଧ୍ଵଂ ମମୋପାଯଂ ଯେନ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସୁନୀଥା ପୁଣି ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ମୋତେ ଏହିପରି ଉପାୟ କୁହ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋ ପତି ମିଳିପାରିବ ।
ତାମୂଚୁସ୍ତା ଵରା ନାର୍ଯୋ ରଂଭାଦ୍ଯାଶ୍ଚାରୁଲୋଚନାଃ । ରୂପମାଧୁର୍ଯସଂଯୁକ୍ତା ଭଵତୀ ଭୂତିଵର୍ଦ୍ଧନୀ
ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ, ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସୁନ୍ଦର ନୟନ ଥିବା, ତାକୁ କହିଲେ: ତୁମେ ରୂପ ଓ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଉଥିବା ।
ବ୍ରହ୍ମଶାପେନ ସଂଭୀତା ଵଯମତ୍ର ସମାଗତାଃ । ତାଂ ପ୍ରୋଚୁଶ୍ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ମୃତ୍ଯୋଃ କନ୍ଯାଂ ସୁଲୋଚନାମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆମେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛୁ । ସେମାନେ ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁଲୋଚନାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ ।
ଵିଦ୍ଯାମେକାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମଃ ପୁରୁଷାଣାଂ ପ୍ରମୋହିନୀମ୍ । ସର୍ଵମାଯାଵିଦାଂ ଭଦ୍ରେ ସର୍ଵଭଦ୍ରପ୍ରଦାଯିନୀମ୍
ଭଦ୍ରେ, ପୁରୁଷମାନେକୁ ମୋହିତ କରିପାରିବା ଏକ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଆମେ ତୁମକୁ ଦେବୁ । ସମସ୍ତ ମାୟାର ଜ୍ଞାନ, ସମସ୍ତ ଭଲ ଦେଇଥିବା ।
ଵିଦ୍ଯାବଲଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯୁସ୍ତସ୍ଯୈତାଃ ସୁଖଦାଯକମ୍ । ଯଂ ଯଂ ମୋହଯିତୁଂ ଭଦ୍ରେ ଇଚ୍ଛସ୍ଯେଵଂ ସୁରାଦିକମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ସେଇ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଦେଲେ, ଯାହା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ । ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଯାହାକୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଚାହିଁବ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ, ସେମାନେ ମୋହିତ ହେବେ ।
ତଂ ତଂ ସଦ୍ଯୋ ମୋହଯ ଵା ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଥାଽକରୋତ୍ । ଵିଦ୍ଯାଯାଂ ହି ସୁସିଦ୍ଧାଯାଂ ସା ସୁନୀଥା ସୁନଂଦିତା
ଯାହାକୁ ଚାହିଁବ, ସେଠାନେ ସେଠାନେ ମୋହିତ କର, ବୋଲି କହିଲେ । ସୁନୀଥା ଏହିପରି କରି, ସେଇ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ଲାଗିଲେ ।
ଭ୍ରମତ୍ଯେଵଂ ସଖୀଭିସ୍ତୁ ପୁରୁଷାନ୍ସା ଵିପଶ୍ଯତି । ଅଟମାନାଗତା ପୁଣ୍ଯଂ ନଂଦନଂ ଵନମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ପୁରୁଷମାନେକୁ ଦେଖୁଥିଲେ । ଘୁରିବା ଘୁରିବା, ସେ ପବିତ୍ର ନନ୍ଦନ ବନକୁ ପହଁଚିଲେ ।
ଗଂଗାତୀରେ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ରୂପସଂଯୁତମ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ସୂର୍ଯତେଜଃ ସମପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ, ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ।
ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ ଲୋକେ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ମନ୍ମଥମ୍ । ଦେଵରୂପଂ ମହାଭାଗଂ ଭାଗ୍ଯଵଂତଂ ସୁଭାଗ୍ଯଦମ୍
ସେ ରୂପରେ ଏହି ଜଗତରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ କାମଦେବ ପରି । ଦେବତା ସଦୃଶ ଦେହ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ।
ଅନୌପମ୍ଯଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ସମପ୍ରଭମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସର୍ଵପାପଘ୍ନଂ ଵିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଅପୂର୍ବ, ମହାନ ଆତ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ କରୁଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ, ଏହି ମହାପୁରୁଷ ବୈଷ୍ଣବ।
କାମକ୍ରୋଧଵିହୀନଂ ତମତ୍ରିଵଂଶଵିଭୂଷଣମ୍
ଏହି ମହାପୁରୁଷ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଅତ୍ରି କୁଳର ଗର୍ବ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁରୂପଂ ତପସାଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଦିଵ୍ଯପ୍ରଭାଵଂ ପରିତପ୍ଯମାନମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ରଂଭାଂ ସୁସଖୀଂ ସରାଗା କୋଯଂ ଦିଵିଷ୍ଠଃ ପ୍ରଵରୋ ମହାତ୍ମା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରୂପବାନ୍, ତପସ୍ୟାର ସ୍ୱରୂପ, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିବା, ରମ୍ଭା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଖୀ ସ୍ନେହରେ ପଚାରିଲେ— 'ଏହି ଦେବମାନ୍ୟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାନ ଆତ୍ମା କିଏ?'
ରଂଭୋଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମା ଅଵ୍ଯକ୍ତସଂଭୂତସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଅତ୍ରିର୍ନାମ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାମନାଃ
ରମ୍ଭା କହିଲେ— 'ବ୍ରହ୍ମା ଅଦୃଶ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅତ୍ରି ନାମକ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମହାମନା।'
ଅଂଗୋ ନାମ ଅଯଂ ଭଦ୍ରେ ନଂଦନଂ ଵନମାଗତଃ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସଂପଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୀଲାତେଜସମୁତ୍ତମାମ୍
'ଏହି ଅଙ୍ଗ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି, ମୃଦୁଭାବିନୀ, ନନ୍ଦନ ବନକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ତେଜକୁ ଦେଖି—'
କୃତା ସ୍ପୃହା ଅନେନାପି ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସଦୃଶେ ପଦେ । ଈଦୃଶୋ ହି ଯଦା ପୁତ୍ରୋ ମମ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମସଂଯୁତଃ
'ସେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପଦବୀ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଏପରି ଧର୍ମସମ୍ପନ୍ନ ପୁଅ ଯଦି ମୋର ହେଉଥାନ୍ତା, କେତେ ଭଲ ହେଉଥାନ୍ତା।'
ସୁଶ୍ରେଯୋ ମେ ଭଵେଜ୍ଜନ୍ମ ଯଶଃ କୀର୍ତି ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଆରାଧିତୋ ହୃଷୀକେଶସ୍ତପୋଭିର୍ନିଯମୈସ୍ତଥା
'ମୋର ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତି ସହିତ। ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜିଛି—'
ସୁପ୍ରସନ୍ନେ ହୃଷୀକେଶେ ଵରଂ ଯାଚିତଵାନଯମ୍ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ପୁତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ପରାକ୍ରମମ୍
'ହୃଷୀକେଶ ଖୁସି ହେବାବେଳେ, ସେ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ— ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ଓ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ପୁଅ।'
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସର୍ଵପାପଘ୍ନଂ ଦେହି ମେ ମଧୁସୂଦନ । ଦତ୍ତଵାନ୍ସ ତଦା ପୁତ୍ରମୀଦୃଶଂ ସର୍ଵଧାରକମ୍
'ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୋତେ ବୈଷ୍ଣବ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ କରୁଥିବା ପୁଅ ଦିଅ। ତେଣୁ ସେ ଏପରି ପୁଅ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦାନ କଲେ।'
ତଦାପ୍ରଭୃତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରଃ ପୁଣ୍ଯାଂ କନ୍ଯାଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତି । ଯଥା ତ୍ଵଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ତଥାଯଂ ପରିପଶ୍ଯତି
'ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପୁଣ୍ୟବତୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ରୂପବତୀ, ସେମିତି ସେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।'
ଏନଂ ଗଚ୍ଛ ଵରାରୋହେ ଅସ୍ମାତ୍ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ପୁଣ୍ଯଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ପରାକ୍ରମଃ
'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ତାଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବ। ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।'
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ତଥାହଂ ପୃଚ୍ଛିତା ତ୍ଵଯା । ଅଯଂ ଭର୍ତା ଭଵତ୍ଯର୍ହୋ ଭଵେଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ
'ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଭର୍ତ୍ତା ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।'
ସୁଶଂଖସ୍ଯାପି ଯଃ ଶାପୋ ଵୃଥା ସୋଽପି ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅସ୍ମାଜ୍ଜାତେ ମହାଭାଗେ ପୁତ୍ରେ ଧର୍ମପ୍ରଚାରିଣି
'ସୁଶଂଖଙ୍କ ଶାପ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ। ଏହି ଭାଗ୍ୟବାନ ମହିଳାଠାରୁ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ।'
ଭଵିଷ୍ଯସି ସୁଖୀ ଭଦ୍ରେ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ସୁକ୍ଷେତ୍ରେ କୃଷିକାରସ୍ତୁ ବୀଜଂ ଵପତି ତତ୍ପରଃ
'ହେ ମୃଦୁଭାବିନୀ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଖୁସି ହେବ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ସତ୍ୟ କହୁଛି। ଭଲ ଜମିରେ ଚାଷୀ ଭକ୍ତିରେ ବିଆଁ ବୁନେ।'
ସ ତଥା ଭୁଂଜତେ ଦେଵି ଯଥା ବୀଜଂ ତଥା ଫଲମ୍ । ଅନ୍ଯଥା ନୈଵ ଜାଯେତ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍
'ଦେବୀ, ଯେପରି ବିଆଁ ତେପରି ଫଳ ମିଳେ। ଅନ୍ୟଥା ତାହା ହୁଏନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ସମାନ ହେଇଯିବେ।'
ଅଯମେଷ ମହାଭାଗସ୍ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଅସ୍ଯ ଵୀର୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଅସ୍ଯୈଵଗୁଣସଂପଦା
'ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତପସ୍ବୀ, ପୁଣ୍ୟ ଶକ୍ତି ଥିବା। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ମହିମା ଧାରଣ କରିବ।'
ଯୁକ୍ତଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜାଃସର୍ଵଦେହଭୃତାଂ ଵରଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଭାଗ୍ଯୋ ଯୁକ୍ତାତ୍ମା ଯୋଗତତ୍ଵଵିତ୍
'ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ। ସେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନିୟମିତ ଆତ୍ମା ଓ ଯୋଗ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ହେବ।'
ଏଵଂ ହି ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ନିଶମ୍ଯ ବାଲା ରଂଭାପ୍ରିଯୋକ୍ତଂ ଶିଵଦାଯକଂ ତତ୍ । ଵିଚିଂତ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଯେହ ସୁନୀଥଯା ତଦା ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥମେତତ୍ପରିସତ୍ଯମେଵ ହି
ଏପରି ଶୁଭ କଥା, ପ୍ରିୟ ରମ୍ଭା କହିଥିବା, ଶୁଣି ଏହି କନ୍ୟା ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଏବଂ ଏହିଥିରେ ତଥ୍ୟର ସତ୍ୟତା ଅନୁଭବ କଲେ।