ଦେଵୈଶ୍ଚାପି ସଗଂଧର୍ଵୈର୍ଋଷିଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ । ତୈଶ୍ଚାପି ସଂପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ପିତା ମେ ଦୁଃଖପୀଡିତଃ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ମହାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, ଏହାରେ ସେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଇଥିଲେ।
ମମାନ୍ଯେ ଚାପି ସ୍ଵୀକାରଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ହି ସଜ୍ଜନାଃ । ଏଵଂ ପାପମଯଂ କର୍ମ ମଯା ଚୈଵ ପୁରା କୃତମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ଏଭଳି, ଏହି ପାପମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲି।
ସଂତପ୍ତା ଦୁଃଖଶୋକେନ ଵନମେଵ ସମାଶ୍ରିତା । ତପ ଏଵ ଚରିଷ୍ଯାମି କରିଷ୍ଯେ କାଯଶୋଷଣମ୍
ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି; ଏଠାରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି ଏବଂ ଶରୀରକୁ କ୍ଷୀଣ କରିଦେବି।
ଭଵତୀଭିଃ ସୁପୃଷ୍ଟାହଂ କାର୍ଯକାରଣମେଵ ହି । ମମ ଚିଂତାନୁଗଂ କର୍ମ ମଯା ତଦ୍ଵଃ ପ୍ରକାଶିତମ୍
ତୁମେମାନେ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ପଚାରିଛ; ମୋ ଚିନ୍ତା ଅନୁଯାୟୀ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି, ସେଥିକି ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁନୀଥା ସା ମୃତ୍ଯୋଃ କନ୍ଯା ଯଶସ୍ଵିନୀ । ଵିରରାମ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତା କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ ଵୈ ପୁନଃ
ଏଭଳି କହି, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା, ଯଶସ୍ୱିନୀ ସୁନୀଥା, ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ, ପୁଣି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ସଖ୍ଯ ଊଚୁଃ- ଦୁଃଖମେଵ ମହାଭାଗେ ତ୍ଯଜ କାଯଵିନାଶନମ୍ । ନାସ୍ତି କସ୍ଯ କୁଲେ ଦୋଷୋ ଦେଵୈଃ ପାପଂ ସମାଶ୍ରିତମ୍
ସାଥିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗେ, ଦୁଃଖରେ ଶରୀର ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଛାଡ଼; କେଉଁ ପରିବାରରେ ଦୋଷ ନାହିଁ? ପାପକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ଜିହ୍ମମୁକ୍ତଂ ପୁରା ତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ହରସଂନିଧୌ । ଦେଵୈଶ୍ଚାପି ସ ହି ତ୍ଯକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମାଽପୂଜ୍ଯତମୋଽଭଵତ୍
ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧୂର୍ତ୍ତତାରେ କଥା କହିଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ସବୁଠାରୁ ଅପମାନିତ ହେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ପ୍ରଯୁକ୍ତୋଽସୌ ଦେଵରାଜୋପି ପଶ୍ଯ ଭୋଃ । ଦେଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହାଭାଗସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପରିଭୁଂଜତି
ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ—ଦେଖ, ମହାଭାଗେ; ତଥାପି ସେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ତିନି ଲୋକର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
ଗୌତମସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାମହଲ୍ଯାଂ ଗତଵାନ୍ପୁରା । ପରଦାରାଭିଗାମୀ ସ ଦେଵତ୍ଵେ ପରିଵର୍ତ୍ତତେ
ଗୌତମଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ସେ ପୂର୍ବେ ଗଲେ; ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଯୋଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯୋପମଂ କର୍ମ ଦାରୁଣଂ କୃତଵାନ୍ହରଃ । ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ କପାଲେନ ଚାଦ୍ଯାପି ପରିଵର୍ତତେ
ଶିବ ଏକ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କପାଳ ନେଇ ସେ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଦେଵାନମଂତିତଂ ଦେଵମୃଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ । ଆଦିତ୍ଯଃ କୁଷ୍ଠସଂଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରକାଶଯେତ୍
ଦେବତା, ଋଷି ଏବଂ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନନ୍ତି; ସେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁଷ୍ଠରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି।
ଲୋକାନମଂତିତଂ ଦେଵଂ ଦେଵାଦ୍ଯାଃ ସଚରାଚରାଃ । କୃଷ୍ଣୋ ଭୁଂକ୍ତେ ମହାଶାପଂ ଭାର୍ଗଵେଣ କୃତଂ ପୁରା
ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଭାବେ ମାନନ୍ତି; ସେ ପୂର୍ବରୁ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
ଗୁରୁଭାର୍ଯାଂଗତଶ୍ଚଂଦ୍ରଃ କ୍ଷଯୀ ତେନ ପ୍ରଜାଯତେ । ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାତେଜା ରାଜରାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଏହି ଦୋଷରୁ ସେ କ୍ଷୀଣ ହେଉଛନ୍ତି; ତଥାପି ସେ ଏକ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାଜା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେବେ।
ପାଂଡୁପୁତ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଗୁରୋଶ୍ଚୈଵ ଵଧାର୍ଥାଯ ଅନୃତଂ ସ ଵଦିଷ୍ଯତି
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଅସତ୍ୟ କଥା କହିବେ।
ଏତେଷ୍ଵେଵ ମହତ୍ପାପଂ ଵର୍ତତେ ଚ ମହତ୍ସୁ ଚ । ଵୈଗୁଣ୍ଯଂ କସ୍ଯ ଵୈ ନାସ୍ତି କସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଚ ଲାଂଛନମ୍
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ମହାନ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପାପ ରହିଛି । କିଏ ଦୋଷରହିତ, କିଏ ଅପବାଦରୁ ମୁକ୍ତ?
ଭଵତୀ ସ୍ଵଲ୍ପଦୋଷେଣ ଵିଲିପ୍ତାସି ଵରାନନେ । ଉପକାରଂ କରିଷ୍ଯାମସ୍ତଵୈଵ ଵରଵର୍ଣିନି
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ତୁମେ ଅଳ୍ପ ଦୋଷରେ ଲାଗିଛ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଙ୍ଗର ନାରୀ, ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ସହଯୋଗ କରିବା ।
ତଵାଂଗେ ଯେ ଗୁଣାଃ ସଂତି ସତ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯଥା ଶୁଭେ । ଅନ୍ଯତ୍ରାପି ନ ପଶ୍ଯାମସ୍ତାନ୍ଗୁଣାଂଶ୍ଚାରୁଲୋଚନେ
ଶୁଭେ, ତୁମ ଦେହରେ ଯେଉଁ ଗୁଣ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନାରୀମାନେ ଥିବା ଉଚିତ । ଚମତ୍କାର ନୟନ ଥିବା, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଏମିତି ଗୁଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ ।
ରୂପମେଵ ଗୁଣଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରଥମଂ ଭୂଷଣଂ ଶୁଭେ । ଶୀଲମେଵ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚ ତୃତୀଯଂ ସତ୍ଯମେଵ ଚ
ଶୁଭେ, ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୂପ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଗୁଣ ଓ ଅଳଙ୍କାର । ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଚରିତ୍ର, ତୃତୀୟ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ।
ଆର୍ଜଵତ୍ଵଂ ଚତୁର୍ଥଂ ଚ ପଂଚମଂ ଧର୍ମମେଵ ହି । ମଧୁରତ୍ଵଂ ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଷଷ୍ଠମେଵ ଵରାନନେ
ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି ସରଳତା, ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ଧର୍ମ । ଶେଷରେ, ଭଲ ମୁହଁ ଥିବା, ଷଷ୍ଠ ହେଉଛି ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ।
ଶୁଦ୍ଧତ୍ଵଂ ସପ୍ତମଂ ବାଲେ ଅଂତର୍ବାହ୍ଯେଷୁ ଯୋଷିତମ୍ । ଅଷ୍ଟମଂ ହି ପିତୁର୍ଭାଵଃ ଶୁଶ୍ରୂଷା ନଵମଂ କିଲ
ବାଲେ, ସପ୍ତମ ହେଉଛି ଶୁଦ୍ଧତା, ଯାହା ଭିତରେ ବାହାରେ ନାରୀମାନେ ରଖିଥାନ୍ତି । ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛି ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ନବମ ହେଉଛି ସେବା ।
ସହିଷ୍ଣୁର୍ଦଶମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରତିଶ୍ଚୈକାଦଶଂ ତଥା । ପାତିଵ୍ରତ୍ଯଂ ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵାଦଶଂ ଵରଵର୍ଣିନି
ଦଶମ ହେଉଛି ସହିଷ୍ଣୁତା, ଏକାଦଶ ହେଉଛି ଆନନ୍ଦ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଙ୍ଗର ନାରୀ, ଦ୍ୱାଦଶ ହେଉଛି ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ।
ତୈସ୍ତ୍ଵଂ ସଂଭୂଷିତା ବାଲେ ମା ବିଭେଷି ଵରାନନେ । ଯେନୋପାଯେନ ତେ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଧର୍ମଧୃକ୍
ବାଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ତୁମେ ଶୋଭିତ । ଭୟ କରିନାହଁ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା । ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ହେଉ, ତୁମର ପତି ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବେ ।
ତମୁପାଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମସ୍ତଵାର୍ଥଂ ଵଯମେଵ ହି । ତାମୂଚୁସ୍ତା ଵରାଃ ସଖ୍ଯୋ ମା ତ୍ଵଂ ଵୈ ସାହସଂ କୁରୁ
ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ସେଇ ଉପାୟ ଖୋଜିବା । ସେଠାରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଖୀମାନେ କହିଲେ: ତୁମେ କୌଣସି ଅସାବଧାନ କାମ କରନାହଁ ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତା ସୁନୀଥା ସା ପୁନରୂଚେ ସଖୀସ୍ତୁ ତାଃ । କଥଯଧ୍ଵଂ ମମୋପାଯଂ ଯେନ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସୁନୀଥା ପୁଣି ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ମୋତେ ଏହିପରି ଉପାୟ କୁହ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋ ପତି ମିଳିପାରିବ ।
ତାମୂଚୁସ୍ତା ଵରା ନାର୍ଯୋ ରଂଭାଦ୍ଯାଶ୍ଚାରୁଲୋଚନାଃ । ରୂପମାଧୁର୍ଯସଂଯୁକ୍ତା ଭଵତୀ ଭୂତିଵର୍ଦ୍ଧନୀ
ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ, ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସୁନ୍ଦର ନୟନ ଥିବା, ତାକୁ କହିଲେ: ତୁମେ ରୂପ ଓ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଉଥିବା ।
ବ୍ରହ୍ମଶାପେନ ସଂଭୀତା ଵଯମତ୍ର ସମାଗତାଃ । ତାଂ ପ୍ରୋଚୁଶ୍ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ମୃତ୍ଯୋଃ କନ୍ଯାଂ ସୁଲୋଚନାମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆମେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛୁ । ସେମାନେ ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁଲୋଚନାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ ।
ଵିଦ୍ଯାମେକାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମଃ ପୁରୁଷାଣାଂ ପ୍ରମୋହିନୀମ୍ । ସର୍ଵମାଯାଵିଦାଂ ଭଦ୍ରେ ସର୍ଵଭଦ୍ରପ୍ରଦାଯିନୀମ୍
ଭଦ୍ରେ, ପୁରୁଷମାନେକୁ ମୋହିତ କରିପାରିବା ଏକ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଆମେ ତୁମକୁ ଦେବୁ । ସମସ୍ତ ମାୟାର ଜ୍ଞାନ, ସମସ୍ତ ଭଲ ଦେଇଥିବା ।
ଵିଦ୍ଯାବଲଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯୁସ୍ତସ୍ଯୈତାଃ ସୁଖଦାଯକମ୍ । ଯଂ ଯଂ ମୋହଯିତୁଂ ଭଦ୍ରେ ଇଚ୍ଛସ୍ଯେଵଂ ସୁରାଦିକମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ସେଇ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଦେଲେ, ଯାହା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ । ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଯାହାକୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଚାହିଁବ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ, ସେମାନେ ମୋହିତ ହେବେ ।
ତଂ ତଂ ସଦ୍ଯୋ ମୋହଯ ଵା ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଥାଽକରୋତ୍ । ଵିଦ୍ଯାଯାଂ ହି ସୁସିଦ୍ଧାଯାଂ ସା ସୁନୀଥା ସୁନଂଦିତା
ଯାହାକୁ ଚାହିଁବ, ସେଠାନେ ସେଠାନେ ମୋହିତ କର, ବୋଲି କହିଲେ । ସୁନୀଥା ଏହିପରି କରି, ସେଇ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ଲାଗିଲେ ।
ଭ୍ରମତ୍ଯେଵଂ ସଖୀଭିସ୍ତୁ ପୁରୁଷାନ୍ସା ଵିପଶ୍ଯତି । ଅଟମାନାଗତା ପୁଣ୍ଯଂ ନଂଦନଂ ଵନମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ପୁରୁଷମାନେକୁ ଦେଖୁଥିଲେ । ଘୁରିବା ଘୁରିବା, ସେ ପବିତ୍ର ନନ୍ଦନ ବନକୁ ପହଁଚିଲେ ।