ମଦୀଯରୂପସଂପତ୍ତି ଵଯଃ ସଗୁଣସଂପଦଃ । ଵିଲୋକ୍ଯ ତାତଶ୍ଚିଂତାତ୍ମା ସଂଜାତୋ ମମ କାରଣାତ୍
'ମୋର ରୂପ, ଯୌବନ ଓ ଗୁଣର ଆଧିକ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ପିତା ମୋ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।'
ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦାତୁକାମୋଽସୌ ମୁନିଭ୍ଯସ୍ତୁ ମହାଯଶାଃ । ମାଂ ଚ ହସ୍ତେ ଵିଗୃହ୍ଯୈଵ ସର୍ଵାନ୍ଵାକ୍ଯମୁଦାହରତ୍
'ସେ ମୋତେ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମହାମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, ମୋତେ ହାତରେ ଧରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।'
ଗୁଣଯୁକ୍ତା ସୁତା ବାଲା ମମେଯଂ ଚାରୁଲୋଚନା । ଦାତୁକାମୋସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଗୁଣିନେ ସୁମହାତ୍ମନେ
'ମୋ ଏହି ଗୁଣବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁର କନ୍ୟା, ମୁଁ ଏହାକୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହାତ୍ମାକୁ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ— ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।'
ମୃତ୍ଯୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ତତୋ ଦେଵା ଋଷଯଃ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ତଦା । ତମୂଚୁର୍ଭାଷମାଣଂ ତେ ଦେଵା ଇଂଦ୍ର ପୁରୋଗମାଃ
ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଵ କନ୍ଯା ଗୁଣାଢ୍ଯେଯଂ ଶୀଲାନାଂ ପରମୋ ନିଧିଃ । ଦୋଷେଣୈକେନ ସଂଦୁଷ୍ଟା ଋଷିଶାପେନ ତେନ ଵୈ
'ତୁମ କନ୍ୟା ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶିଳ୍ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଏକ ଦୋଷରେ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଛି।'
ଅସ୍ଯାମୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ପୁତ୍ରୋ ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯାତ୍ପୁମାନ୍କିଲ । ଭଵିତା ସ ମହାପାପୀ ପୁଣ୍ଯଵଂଶଵିନାଶକଃ
'ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପୁରୁଷ ହେବ; ସେ ମହାପାପୀ ଓ ପୁଣ୍ୟବଂଶର ନାଶକ ହେବ।'
ଗଂଗାତୋଯେନ ସଂପୂର୍ଣଃ କୁଂଭ ଏଵ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ସୁରାଯାବିନ୍ଦୁନାଲିପ୍ତୋ ମଦ୍ଯକୁମ୍ଭଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ାକୁ ଯେମିତି ଗଙ୍ଗାଜଳ ଭରିଥିବା ଘଡ଼ା ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ଏହିପରି ମଦରେ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ମଦ ପଡ଼ିଲେ ସେ ଘଡ଼ାକୁ ମଦ ଘଡ଼ା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ପାପସ୍ଯ ପାପସଂସର୍ଗାତ୍କୁଲଂ ପାପି ପ୍ରଜାଯତେ । ଆରନାଲସ୍ଯ ଵୈ ବିଂଦୁଃ କ୍ଷୀରମଧ୍ଯେ ପ୍ରଯାତି ଚେତ୍
ପାପୀ ସହ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ପରିବାରରେ ଏକ ପାପୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯଦି ଛେନା ଜଳର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଦୁଧରେ ପଡ଼ିଯାଏ,
ପଶ୍ଚାନ୍ନାଶଯତେ କ୍ଷୀରମାତ୍ମରୂପଂ ପ୍ରକାଶଯେତ୍ । ତଦ୍ଵଦ୍ଵିନାଶଯେଦ୍ଵଂଶଂ ପାପଃ ପୁତ୍ରୋ ନ ସଂଶଯଃ
ପରେ ଏହା ଦୁଧକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ ଏବଂ ନିଜର ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ; ଏହିପରି, ପାପୀ ପୁଅ ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅନେନାପି ହି ଦୋଷେଣ ତଵେଯଂ ପାପଭାଗିନୀ । ଅନ୍ଯସ୍ମୈ ଦୀଯତାଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵୈରୁକ୍ତଃ ପିତା ମମ
ଏହି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ସେ ତୁମ ପାଇଁ ପାପର ଭାଗିନୀ ହୋଇଯାଇଛି; ତାକୁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଉ, ଯାଅ—ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
ଦେଵୈଶ୍ଚାପି ସଗଂଧର୍ଵୈର୍ଋଷିଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ । ତୈଶ୍ଚାପି ସଂପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ପିତା ମେ ଦୁଃଖପୀଡିତଃ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ମହାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, ଏହାରେ ସେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଇଥିଲେ।
ମମାନ୍ଯେ ଚାପି ସ୍ଵୀକାରଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ହି ସଜ୍ଜନାଃ । ଏଵଂ ପାପମଯଂ କର୍ମ ମଯା ଚୈଵ ପୁରା କୃତମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ଏଭଳି, ଏହି ପାପମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲି।
ସଂତପ୍ତା ଦୁଃଖଶୋକେନ ଵନମେଵ ସମାଶ୍ରିତା । ତପ ଏଵ ଚରିଷ୍ଯାମି କରିଷ୍ଯେ କାଯଶୋଷଣମ୍
ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି; ଏଠାରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି ଏବଂ ଶରୀରକୁ କ୍ଷୀଣ କରିଦେବି।
ଭଵତୀଭିଃ ସୁପୃଷ୍ଟାହଂ କାର୍ଯକାରଣମେଵ ହି । ମମ ଚିଂତାନୁଗଂ କର୍ମ ମଯା ତଦ୍ଵଃ ପ୍ରକାଶିତମ୍
ତୁମେମାନେ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ପଚାରିଛ; ମୋ ଚିନ୍ତା ଅନୁଯାୟୀ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି, ସେଥିକି ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁନୀଥା ସା ମୃତ୍ଯୋଃ କନ୍ଯା ଯଶସ୍ଵିନୀ । ଵିରରାମ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତା କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ ଵୈ ପୁନଃ
ଏଭଳି କହି, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା, ଯଶସ୍ୱିନୀ ସୁନୀଥା, ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ, ପୁଣି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ସଖ୍ଯ ଊଚୁଃ- ଦୁଃଖମେଵ ମହାଭାଗେ ତ୍ଯଜ କାଯଵିନାଶନମ୍ । ନାସ୍ତି କସ୍ଯ କୁଲେ ଦୋଷୋ ଦେଵୈଃ ପାପଂ ସମାଶ୍ରିତମ୍
ସାଥିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗେ, ଦୁଃଖରେ ଶରୀର ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଛାଡ଼; କେଉଁ ପରିବାରରେ ଦୋଷ ନାହିଁ? ପାପକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ଜିହ୍ମମୁକ୍ତଂ ପୁରା ତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ହରସଂନିଧୌ । ଦେଵୈଶ୍ଚାପି ସ ହି ତ୍ଯକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମାଽପୂଜ୍ଯତମୋଽଭଵତ୍
ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧୂର୍ତ୍ତତାରେ କଥା କହିଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ସବୁଠାରୁ ଅପମାନିତ ହେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ପ୍ରଯୁକ୍ତୋଽସୌ ଦେଵରାଜୋପି ପଶ୍ଯ ଭୋଃ । ଦେଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହାଭାଗସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପରିଭୁଂଜତି
ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ—ଦେଖ, ମହାଭାଗେ; ତଥାପି ସେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ତିନି ଲୋକର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
ଗୌତମସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାମହଲ୍ଯାଂ ଗତଵାନ୍ପୁରା । ପରଦାରାଭିଗାମୀ ସ ଦେଵତ୍ଵେ ପରିଵର୍ତ୍ତତେ
ଗୌତମଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ସେ ପୂର୍ବେ ଗଲେ; ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଯୋଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯୋପମଂ କର୍ମ ଦାରୁଣଂ କୃତଵାନ୍ହରଃ । ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ କପାଲେନ ଚାଦ୍ଯାପି ପରିଵର୍ତତେ
ଶିବ ଏକ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କପାଳ ନେଇ ସେ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଦେଵାନମଂତିତଂ ଦେଵମୃଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ । ଆଦିତ୍ଯଃ କୁଷ୍ଠସଂଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରକାଶଯେତ୍
ଦେବତା, ଋଷି ଏବଂ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନନ୍ତି; ସେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁଷ୍ଠରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି।
ଲୋକାନମଂତିତଂ ଦେଵଂ ଦେଵାଦ୍ଯାଃ ସଚରାଚରାଃ । କୃଷ୍ଣୋ ଭୁଂକ୍ତେ ମହାଶାପଂ ଭାର୍ଗଵେଣ କୃତଂ ପୁରା
ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଭାବେ ମାନନ୍ତି; ସେ ପୂର୍ବରୁ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
ଗୁରୁଭାର୍ଯାଂଗତଶ୍ଚଂଦ୍ରଃ କ୍ଷଯୀ ତେନ ପ୍ରଜାଯତେ । ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାତେଜା ରାଜରାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଏହି ଦୋଷରୁ ସେ କ୍ଷୀଣ ହେଉଛନ୍ତି; ତଥାପି ସେ ଏକ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାଜା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେବେ।
ପାଂଡୁପୁତ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଗୁରୋଶ୍ଚୈଵ ଵଧାର୍ଥାଯ ଅନୃତଂ ସ ଵଦିଷ୍ଯତି
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଅସତ୍ୟ କଥା କହିବେ।
ଏତେଷ୍ଵେଵ ମହତ୍ପାପଂ ଵର୍ତତେ ଚ ମହତ୍ସୁ ଚ । ଵୈଗୁଣ୍ଯଂ କସ୍ଯ ଵୈ ନାସ୍ତି କସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଚ ଲାଂଛନମ୍
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ମହାନ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପାପ ରହିଛି । କିଏ ଦୋଷରହିତ, କିଏ ଅପବାଦରୁ ମୁକ୍ତ?
ଭଵତୀ ସ୍ଵଲ୍ପଦୋଷେଣ ଵିଲିପ୍ତାସି ଵରାନନେ । ଉପକାରଂ କରିଷ୍ଯାମସ୍ତଵୈଵ ଵରଵର୍ଣିନି
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ତୁମେ ଅଳ୍ପ ଦୋଷରେ ଲାଗିଛ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଙ୍ଗର ନାରୀ, ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ସହଯୋଗ କରିବା ।
ତଵାଂଗେ ଯେ ଗୁଣାଃ ସଂତି ସତ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯଥା ଶୁଭେ । ଅନ୍ଯତ୍ରାପି ନ ପଶ୍ଯାମସ୍ତାନ୍ଗୁଣାଂଶ୍ଚାରୁଲୋଚନେ
ଶୁଭେ, ତୁମ ଦେହରେ ଯେଉଁ ଗୁଣ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନାରୀମାନେ ଥିବା ଉଚିତ । ଚମତ୍କାର ନୟନ ଥିବା, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଏମିତି ଗୁଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ ।
ରୂପମେଵ ଗୁଣଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରଥମଂ ଭୂଷଣଂ ଶୁଭେ । ଶୀଲମେଵ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚ ତୃତୀଯଂ ସତ୍ଯମେଵ ଚ
ଶୁଭେ, ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୂପ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଗୁଣ ଓ ଅଳଙ୍କାର । ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଚରିତ୍ର, ତୃତୀୟ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ।
ଆର୍ଜଵତ୍ଵଂ ଚତୁର୍ଥଂ ଚ ପଂଚମଂ ଧର୍ମମେଵ ହି । ମଧୁରତ୍ଵଂ ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଷଷ୍ଠମେଵ ଵରାନନେ
ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି ସରଳତା, ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ଧର୍ମ । ଶେଷରେ, ଭଲ ମୁହଁ ଥିବା, ଷଷ୍ଠ ହେଉଛି ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ।
ଶୁଦ୍ଧତ୍ଵଂ ସପ୍ତମଂ ବାଲେ ଅଂତର୍ବାହ୍ଯେଷୁ ଯୋଷିତମ୍ । ଅଷ୍ଟମଂ ହି ପିତୁର୍ଭାଵଃ ଶୁଶ୍ରୂଷା ନଵମଂ କିଲ
ବାଲେ, ସପ୍ତମ ହେଉଛି ଶୁଦ୍ଧତା, ଯାହା ଭିତରେ ବାହାରେ ନାରୀମାନେ ରଖିଥାନ୍ତି । ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛି ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ନବମ ହେଉଛି ସେବା ।