ଅପାଂ ସଂସ୍ପର୍ଶନାତ୍ପାନାତ୍ସ୍ନାନାତ୍ତତ୍ର ମହାଧିଯଃ । ମୁନଯଃ ସିଦ୍ଧିମାଯାଂତି ବାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରକ୍ଷାଲିତାଃ
ପାଣିକୁ ଛୁଇଁଲେ, ପିଇଲେ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ କଲେ, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଋଷିମାନେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
ଶୁଚିଷ୍ମଂତୋ ଭଵଂତ୍ଯେତେ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ଚରାଚରାଃ । ଆପଃ ଶାଂତାଃ ସୁଶୀତାଶ୍ଚ ମୃଦୁଗାତ୍ରାଃ ପ୍ରିଯଂକରାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ପାଣି ଶାନ୍ତ, ଠଣ୍ଡା, ମୃଦୁ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶକୁ ପ୍ରିୟ।
ନିର୍ମଲା ରସଵତ୍ଯଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଵୀର୍ଯା ମଲାପହାଃ । ତଥା ସଂତସ୍ତ୍ଵଯା ଜ୍ଞେଯା ନିଷେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ପାଣି ନିର୍ମଳ, ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ, ପୁଣ୍ୟ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏବଂ ମଳ ଦୂର କରେ; ଏହିପରି ଭଲ ଲୋକମାନେ ତୁମେ ଜାଣିବା ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଥା ଵହ୍ନିପ୍ରସଂଗାଚ୍ଚ ମଲଂ ତ୍ଯଜତି କାଂଚନମ୍ । ତଥା ସତାଂ ହି ସଂସର୍ଗାତ୍ପାପଂ ତ୍ଯଜତି ମାନଵଃ
ଯେପରି ଅଗ୍ନି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସୁନା ତାର ମଳ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେପରି ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମଣିଷ ପାପ ଛାଡ଼ିଦିଏ।
ସତ୍ଯଵହ୍ନିଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ରଜ୍ଵଲେତ୍ପୁଣ୍ଯତେଜସା । ସତ୍ଯେନ ଦୀପ୍ତତେଜାସ୍ତୁ ଜ୍ଞାନେନାପି ସୁନିର୍ମଲଃ
ସତ୍ୟର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳି ଥାଏ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ତେଜ ଚମକେ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଅତ୍ଯୁଷ୍ଣୋ ଧ୍ଯାନଭାଵେନ ଅସ୍ପୃଶ୍ଯଃ ପାପଜୈର୍ନରୈଃ । ସତ୍ଯଵହ୍ନେଃ ପ୍ରସଂଗାଚ୍ଚ ପାପଂ ସର୍ଵଂ ଵିନଶ୍ଯତି
ଧ୍ୟାନର ତାପରେ ଏହା ପାପୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଁଇ ପାରେନି; ସତ୍ୟର ଅଗ୍ନି ସଙ୍ଗରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ଯସ୍ଯ ସଂସର୍ଗଃ କର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ତ୍ଵଯା । ପାପଭାରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପୁଣ୍ଯମେଵଂ ସମାଶ୍ରଯ
ତେଣୁ ସତ୍ୟର ସଙ୍ଗ ସବୁବେଳେ କରିବା ଉଚିତ ତୁମର; ପାପର ଭାର ଛାଡ଼ି, କେବଳ ପୁଣ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ପିତ୍ରା ସୁନୀଥା ସା ଦୁଃଖିତା ପ୍ରତିବୋଧିତା । ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦୌ ଗତା ସା ନିର୍ଜନଂ ଵନମ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ସୁନୀଥାକୁ ବାପା ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ ବାପାଙ୍କର ପାଦେ ଶିର ନମାଇ ଏକା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲା।
କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ବାଲ୍ଯଭାଵଂ ତପସ୍ଵିନୀ । ମୋହଦ୍ରୋହୌ ଚ ମାଯାଂ ଚ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଏକାଂତମାସ୍ଥିତା
ଇଛା, କ୍ରୋଧ, ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ, ମୋହ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ମାୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଏକାନ୍ତକୁ ଅଂଗୀକାର କଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ସଖ୍ଯଃ ସମାଜଗ୍ମୁଃ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଲୀଲଯାନ୍ଵିତାଃ । ତାଂ ଦଦୃଶୁର୍ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ଯଃ ସୁନୀଥାଂ ଦୁଃଖଭାଗିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ସଖୀମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ମିଶିଲେ; ସେମାନେ ଚଉଡ଼ିଆ ଆଖିର ସୁନୀଥାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଭାଗୀନୀ ଦେଖିଲେ।
ଧ୍ଯାଯଂତୀଂ ଚିଂତଯାନାଂ ତାମୂଚୁଶ୍ଚିଂତାପରାଯଣାଃ । କସ୍ମାଚ୍ଚିଂତସି ଭଦ୍ରେ ତ୍ଵମନଯା ଚିଂତଯାନ୍ଵିତା
ସେଠାରେ ସୁନୀଥା ଧ୍ୟାନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ଚିନ୍ତାରେ ଲାଗିଥିବା ସଖୀମାନେ ପଚାରିଲେ: 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଉଛ?'
ତନ୍ନୋ ଵୈ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ଚିଂତାଦୁଃଖପ୍ରଦାଯିନୀ । ଏକୈଵ ସାର୍ଥକୀ ଚିଂତା ଧର୍ମସ୍ଯାର୍ଥେ ଵିଚିଂତ୍ଯତେ
'ଏହି ଚିନ୍ତାର କାରଣ କହ, କାରଣ ଏପରି ଚିନ୍ତା ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। କେବଳ ଧର୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ତାହାର ଅର୍ଥ ରହେ।'
ଦ୍ଵିତୀଯା ସାର୍ଥକା ଚିଂତା ଯୋଗିନାଂ ଧର୍ମନଂଦିନୀ । ଅନ୍ଯା ନିରର୍ଥିକା ଚିଂତା ତାଂ ନୈଵ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍
'ଯୋଗୀମାନେ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅର୍ଥବାନ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଅନର୍ଥକ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
କାଯନାଶକରୀ ଚିଂତା ବଲ ତେଜଃ ପ୍ରଣାଶିନୀ । ନାଶଯେତ୍ସର୍ଵସୌଖ୍ଯଂ ତୁ ରୂପହାନିଂ ନିଦର୍ଶଯେତ୍
'ଚିନ୍ତା ଶରୀରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଶକ୍ତି ଓ ତେଜକୁ କ୍ଷୟ କରେ; ଏହା ସମସ୍ତ ସୁଖକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ରୂପର ହାନି ଦେଖାଏ।'
ତୃଷ୍ଣାଂ ମୋହଂ ତଥା ଲୋଭମେତାଂଶ୍ଚିଂତା ହି ପ୍ରାପଯେତ୍ । ପାପମୁତ୍ପାଦଯେଚ୍ଚିଂତା ଚିଂତିତା ଚ ଦିନେ ଦିନେ
'ଚିନ୍ତା ତୃଷ୍ଣା, ମୋହ ଓ ଲୋଭକୁ ଆଣେ; ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଚିନ୍ତା କଲେ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।'
ଚିଂତାଵ୍ଯାଧିପ୍ରକାଶାଯ ନରକାଯ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଚିଂତାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଚାନୁଵର୍ତସ୍ଵ ଶୋଭନେ
'ଚିନ୍ତା ରୋଗ ଆଣେ, ନରକକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହିଠାରୁ, ଶୋଭନେ, ଚିନ୍ତାକୁ ଛାଡ଼ି ଠିକ୍ ପଥରେ ଚାଲ।'
ଅର୍ଜିତଂ କର୍ମଣା ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵଯମେଵ ନରେଣ ତୁ । ତଦେଵ ଭୁଂକ୍ତେଽସୌ ଜଂତୁର୍ଜ୍ଞାନଵାନ୍ନ ଵିଚିଂତଯେତ୍
'ମଣିଷ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କର୍ମ କରିଥାଏ, ସେହି କର୍ମର ଫଳ ସେ ଭୋଗ କରେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କେବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ।'
ତସ୍ମାଚ୍ଚିଂତାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁଖଦୁଃଖାଦିକଂ ଵଦ । ତାସାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁନୀଥା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
'ସେହିପାଇଁ ଚିନ୍ତାକୁ ଛାଡ଼, ତୁମ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ କୁହ।' ସଖୀମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସୁନୀଥା କହିଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଯଥା ଶପ୍ତା ଵନେ ପୂର୍ଵଂ ସୁଶଂଖେନ ମହାତ୍ମନା । ତାସୁ ସର୍ଵଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ସଖୀଷ୍ଵେଵ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ପୂର୍ବରୁ ଅରଣ୍ୟରେ ମହାତ୍ମା ସୁଶଂଖଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ସପତ୍ନା ହୋଇଥିଲେ, ସୁନୀଥା ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ସଖୀମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ମହାଭାଗା ଦୁଃଖେନାତିପ୍ରପୀଡିତା । ସୁନୀଥୋଵାଚ- ଅନ୍ଯଚ୍ଚୈଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସଖ୍ଯଃ ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ସାଂପ୍ରତମ୍
ସେ ନିଜେ ମହାଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ। ସୁନୀଥା କହିଲେ— 'ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବି, ସଖୀମାନେ, ଏବେ ଶୁଣ।'
ମଦୀଯରୂପସଂପତ୍ତି ଵଯଃ ସଗୁଣସଂପଦଃ । ଵିଲୋକ୍ଯ ତାତଶ୍ଚିଂତାତ୍ମା ସଂଜାତୋ ମମ କାରଣାତ୍
'ମୋର ରୂପ, ଯୌବନ ଓ ଗୁଣର ଆଧିକ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ପିତା ମୋ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।'
ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦାତୁକାମୋଽସୌ ମୁନିଭ୍ଯସ୍ତୁ ମହାଯଶାଃ । ମାଂ ଚ ହସ୍ତେ ଵିଗୃହ୍ଯୈଵ ସର୍ଵାନ୍ଵାକ୍ଯମୁଦାହରତ୍
'ସେ ମୋତେ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମହାମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, ମୋତେ ହାତରେ ଧରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।'
ଗୁଣଯୁକ୍ତା ସୁତା ବାଲା ମମେଯଂ ଚାରୁଲୋଚନା । ଦାତୁକାମୋସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଗୁଣିନେ ସୁମହାତ୍ମନେ
'ମୋ ଏହି ଗୁଣବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁର କନ୍ୟା, ମୁଁ ଏହାକୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହାତ୍ମାକୁ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ— ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।'
ମୃତ୍ଯୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ତତୋ ଦେଵା ଋଷଯଃ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ତଦା । ତମୂଚୁର୍ଭାଷମାଣଂ ତେ ଦେଵା ଇଂଦ୍ର ପୁରୋଗମାଃ
ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଵ କନ୍ଯା ଗୁଣାଢ୍ଯେଯଂ ଶୀଲାନାଂ ପରମୋ ନିଧିଃ । ଦୋଷେଣୈକେନ ସଂଦୁଷ୍ଟା ଋଷିଶାପେନ ତେନ ଵୈ
'ତୁମ କନ୍ୟା ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶିଳ୍ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଏକ ଦୋଷରେ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଛି।'
ଅସ୍ଯାମୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ପୁତ୍ରୋ ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯାତ୍ପୁମାନ୍କିଲ । ଭଵିତା ସ ମହାପାପୀ ପୁଣ୍ଯଵଂଶଵିନାଶକଃ
'ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପୁରୁଷ ହେବ; ସେ ମହାପାପୀ ଓ ପୁଣ୍ୟବଂଶର ନାଶକ ହେବ।'
ଗଂଗାତୋଯେନ ସଂପୂର୍ଣଃ କୁଂଭ ଏଵ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ସୁରାଯାବିନ୍ଦୁନାଲିପ୍ତୋ ମଦ୍ଯକୁମ୍ଭଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ାକୁ ଯେମିତି ଗଙ୍ଗାଜଳ ଭରିଥିବା ଘଡ଼ା ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ଏହିପରି ମଦରେ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ମଦ ପଡ଼ିଲେ ସେ ଘଡ଼ାକୁ ମଦ ଘଡ଼ା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ପାପସ୍ଯ ପାପସଂସର୍ଗାତ୍କୁଲଂ ପାପି ପ୍ରଜାଯତେ । ଆରନାଲସ୍ଯ ଵୈ ବିଂଦୁଃ କ୍ଷୀରମଧ୍ଯେ ପ୍ରଯାତି ଚେତ୍
ପାପୀ ସହ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ପରିବାରରେ ଏକ ପାପୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯଦି ଛେନା ଜଳର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଦୁଧରେ ପଡ଼ିଯାଏ,
ପଶ୍ଚାନ୍ନାଶଯତେ କ୍ଷୀରମାତ୍ମରୂପଂ ପ୍ରକାଶଯେତ୍ । ତଦ୍ଵଦ୍ଵିନାଶଯେଦ୍ଵଂଶଂ ପାପଃ ପୁତ୍ରୋ ନ ସଂଶଯଃ
ପରେ ଏହା ଦୁଧକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ ଏବଂ ନିଜର ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ; ଏହିପରି, ପାପୀ ପୁଅ ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅନେନାପି ହି ଦୋଷେଣ ତଵେଯଂ ପାପଭାଗିନୀ । ଅନ୍ଯସ୍ମୈ ଦୀଯତାଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵୈରୁକ୍ତଃ ପିତା ମମ
ଏହି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ସେ ତୁମ ପାଇଁ ପାପର ଭାଗିନୀ ହୋଇଯାଇଛି; ତାକୁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଉ, ଯାଅ—ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।