ଦେହସ୍ଥଂ ଦୁର୍ଦମଂ ଶତ୍ରୁମସଂତୁଷ୍ଟଂ ସଦାଵଶମ୍ । ଇତ୍ଥଂଵାଦିନି ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନେ ଵାସଵେ ପଦ୍ମସଦ୍ମନି 6.127.
ଦେହରେ ଥିବା ଏହି ଶତ୍ରୁ ଅତି ଦୁର୍ଜୟ, ସଦା ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥାଏ । ଏଭଳି କଥା ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବାସବଙ୍କ ପଦ୍ମ ମନ୍ଦିରରେ କହିଲେ ।
ଆଖଂଡଲଂ ଵିନା ଭୀରୁ ଦେଵଲୋକୋ ନ ଶୋଭତେ । ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ଲୋକପାଲାଃ ସକିନ୍ନରାଃ
ଆଖଣ୍ଡଳ ନଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା, ଦେବଲୋକ ରୂପରେ ରଉନ୍ତି ନାହିଁ । ତେଣୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଲୋକପାଳ ଓ କିନ୍ନରମାନେ—
ଶଚ୍ଯା ସହ ସମାଗମ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତେ ବୃହସ୍ପତିମ୍ । ଭଗଵନ୍ବଲଭିଦ୍ଦେଵଂ ନୈଵ ଜାନୀମହେ ଵଯମ୍
ଶଚୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା କେଉଁଠି ଗଲେ ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ ।'
କ୍ଵ ତିଷ୍ଠତି ଗତଃ କୁତ୍ର କୁତ୍ର ଵା ମୃଗଯାମହେ । ନ ନାକଃ ଶୋଭତେ ତେନ ଵିନା ଦେଵଗଣୈଃ ସହ
'ସେ କେଉଁଠି ରହିଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ଗଲେ, କିମ୍ବା କେଉଁଠି ଖୋଜିବା ଉଚିତ? ସେ ଓ ଦେବଗଣ ନଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ରୂପରେ ରଉନ୍ତି ନାହିଁ ।'
ସୁପୁତ୍ରେଣ ଵିନା ଯଦ୍ଵତ୍କୁଲଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍ । ଉପାଯଶ୍ଚିଂତ୍ଯତାଂ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ଯେନ ଶୋଭତେ
'ଯେପରି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା କୁଳ ଦକ୍ଷ ପୁତ୍ର ବିନା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେପରି ଦ୍ରୁତ ଉପାୟ ଭାବିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଫେରି ଚମକିଉଥିବା ।'
ସନାଥଃ ସୁଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତୋ ନ ଵିଲଂବୋଽତ୍ର ଯୁଜ୍ଯତେ । ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୁର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
'ସ୍ୱାମୀ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହେଇ, ଏଠାରେ ବିଳମ୍ବ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।' ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗୁରୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଜାନେଽହଂ ସ୍ଵାପରାଧେନ ଲଜ୍ଜଯା ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ରଭସା ଲବ୍ଧକାର୍ଯସ୍ଯ ଭୁଂକ୍ତେ ସ ମଘଵା ଫଲମ୍
'ମୁଁ ଜାଣେ କେଉଁଠି ସେ ନିଜ ଅପରାଧର ଲଜ୍ଜାରେ ରହିଛନ୍ତି; ମଘବାନ୍ ଏବେ ତାଙ୍କର ଅତି ତ୍ୱରା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗୁଛନ୍ତି ।'
ନୃଣାଂ ନୀତିପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ଵିପାକାଃ ସ୍ଯୁର୍ଭଯଂକରାଃ । ଅହୋ ରାଜ୍ଯମଦୈର୍ମତ୍ତଃ କୃତ୍ଯାକୃତ୍ଯମଚିଂତଯନ୍
'ନୀତିକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ମଣିଷମାନେ ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି । ଆହା, ରାଜ୍ୟ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ କରିବା ଉଚିତ ନ କରିବା ଭାବିଲେ ନାହିଁ ।'
କୃତଵାନ୍ନିଂଦ୍ଯମାନଂ ହି ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟକ୍ଷଯଂକରମ୍ । କୁର୍ଵଂତି ବାଲିଶା ଯତ୍ର ଦୈଵୋପହତବୁଦ୍ଧଯଃ
'ସେ ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ନାଶ ଆଣିଛି । ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂର୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୈବରେ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା ମୂର୍ଖମାନେ କରନ୍ତି ।'
ଅପରାଧାଦ୍ଯଥାଜନ୍ମ ସ୍ଯାଦିହାମୁତ୍ର ନିଷ୍ଫଲମ୍ । ଅଧୁନା ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାମୋ ଯତ୍ର ଶକ୍ରଃ ସ ତିଷ୍ଠତି
'ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ଏଠା ଓ ପରଲୋକରେ ନିର୍ଫଳ ହୁଏ । ଏବେ ଚଳ, ଯେଉଁଠି ଶକ୍ର ରହିଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଉ ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଗତାଃ ସର୍ଵେ ବୃହସ୍ପତିପୁରୋଗମାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସରସି ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜକାନନମ୍
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବାହାରିଗଲେ । ବିସ୍ତୃତ ହ୍ରଦରେ ସୁବৰ্ণ ପଦ୍ମର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵରାଜାନଂ ପ୍ରବୋଧୋ ଯେନ ଜାଯତେ । ତତୋ ଗୁରୋଃ ପ୍ରବୋଧେନ ନିର୍ଗତଃ ପଦ୍ମକୁଡ୍ମଲାତ୍
ସେମାନେ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଯାହାର ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ସେ ଉଠିବେ । ତାପରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଜାଗ୍ରତ କରିବାରେ, ସେ ପଦ୍ମ କୁଢ଼ିଆରୁ ବାହାରିଗଲେ ।
ଦୀନାନନୋ ଵିରୂପସ୍ତୁ ଵ୍ରୀଡାକୁଂଚିତଲୋଚନଃ । ଜଗ୍ରାହ ଚରଣାଵିଂଦ୍ରୋ ଗୁରୋସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରଜନ୍ମନଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୁଃଖିତ, ଦେହ ଅପରିଚିତ, ଲଜ୍ଜାରେ ଚକ୍ଷୁ ନମ୍ର । ଇନ୍ଦ୍ର ଗୁରୁ ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ ।
ତ୍ରାହି ମାଂ ନିଷ୍କୃତିଂ ବ୍ରୂହି ପାପସ୍ଯାସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତେ । ଦେଵରାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗୌ ଵିପ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ
'ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଏହି ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କହ, ବୃହସ୍ପତି!' ଦେବରାଜଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୃହସ୍ପତି ମହାର୍ଷି କହିଲେ ।
ଶୃଣୁ ଦେଵେଂଦ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହମୁପାଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ପାତକାତ୍
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପାପ ନଶ କରିବା ଉପାୟ କହେଉଛି, ମାତ୍ର ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ମୁଚ୍ଯସେ ଦେଵରାଜତ୍ଵଂ ତତ୍ର ଯାମଃ ସହୈଵ ତେ । ଅଥ ପୁରୋଧସା ସାର୍ଧମାଗତ୍ଯ ବଲମର୍ଦନଃ
ହେ ଦେବରାଜ, ଏହିପରି କରିଲେ ତୁମର ଦୁଷ୍କୃତି ମୁକ୍ତି ହେବ, ଚଳ, ଆମେ ସମେତ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଯିବା। ତାପରେ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ବଳକୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଭଗବାନ ଆସିଲେ।
ସସ୍ନୌ ସିତାସିତେ ତୀର୍ଥେ ସଦ୍ଯୋ ମୁକ୍ତୋ ହ୍ଯଘୈସ୍ତତଃ । ଅଥ ଦେଵଗୁରୁସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତୁ ଵରଂ ଦଦୌ
ସେ ଧଳା ଓ କଳା ତୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ କ୍ଷୀଣଂ ପାପଂ ତ୍ଵଯାନଘ । କ୍ଷୀଣପାପସ୍ଯ ତେ ଶକ୍ର ମତ୍ପ୍ରସାଦେନ ସତ୍ଵରମ୍
ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୋ ଦୟାରେ, ହେ ଶକ୍ର, ତୁମର ପାପ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେଲା—
ସହସ୍ରମେତଦ୍ଯୋନୀନାଂ ସହସ୍ରଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦୃଶାଂ ତଵ । ତଦୈଵ ଦ୍ଵିଜଵାକ୍ଯେନ ଶୁଶୁଭେ ଚ ଶଚୀପତିଃ
ଏବେ ତୁମେ ହଜାର ଯୋନି ଓ ହଜାର ଆଖି ପାଇବ। ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଶଚୀଙ୍କ ପତି ଆଲୋକିତ ହେଲେ।
ଲୋଚନାନାଂ ସହସ୍ରେଣ ପଂକଜୈରିଵ ମାନସମ୍ । ଅଥ ଵୃଂଦାରକୈଃ ସର୍ଵୈରୃଷିଭିଶ୍ଚାଭିପୂଜିତଃ
ହଜାର ଆଖି ସହିତ, ତାଙ୍କର ମନ ଜଣେ ମାନସ ସରୋବରରେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଥିବା ପରି ହେଲା। ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେବକ ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଗଂଧର୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଗତଃ ଶକ୍ରୋଽମରାଵତୀମ୍ । ଇତ୍ଥଂ ସଦ୍ଯୋ ଵିପାପୋଽଭୂତ୍ପ୍ରଯାଗେ ପାକଶାସନଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ଶକ୍ର ଅମରାବତୀକୁ ଗଲେ। ଏଭଳିପରି, ପ୍ରୟାଗରେ ପାକକୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଦେବତା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଯାହି ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ପ୍ରଯାଗଂ ଦେଵସେଵିତମ୍ । ସଦ୍ଯଃ ପାପଵିନାଶାଯ ତଥା ସ୍ଵର୍ଗତଯେ ଦୃଢମ୍
ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୁଭେ, ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା ପ୍ରୟାଗକୁ ଯାଅ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସେତିହାସଂ ସମଂଗଲମ୍ । ତଦୈଵ ସଂଭ୍ରମାପନ୍ନା ନତ୍ଵା ପାଦୌ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ତୁ
ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ବଂଧୁଜନଂ ସର୍ଵଂ ଦାସଦାସୀଗୃହଂ ତଥା । ସକଲାନ୍ଵିଷଯାନ୍ରକ୍ଷୋ ଵିଷଗ୍ରାସାନିଵ ସ୍ଫୁଟମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଦାସ-ଦାସୀଙ୍କ ଘରକୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସକୁ ବିଷ ପରି ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଵପୁଶ୍ଚ କ୍ଷଣଵିଧ୍ଵଂସି ପଶ୍ଯଂତୀ ନିର୍ଗତା ହ୍ଯହମ୍ । ନରକାର୍ଣଵସଂପାତ ଦାରୁଣାଂତର ଵହ୍ନିନା
ମୁଁ ଦେଖୁଥିଲି, ମୋ ଶରୀର କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହେଉଛି, ଏବଂ ମୁଁ ନରକ ସାଗରର ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ବାହାରିଗଲି।
ହୃଦଯେ କୁଣପଵ୍ଯାଘ୍ର ତଦା ତତ୍ତପ୍ଯମାନଯା । ମଯା ଗତ୍ଵା କୃତଂ ସ୍ନାନଂ ମାଘେ ମାସି ସିତାସିତେ
ମୋ ହୃଦୟରେ ମୃତଦେହର ବାଘ ପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଥିଲା। ମୁଁ ମାଘ ମାସରେ ଧଳା ଓ କଳା ତୀରେ ସ୍ନାନ କଲି।
ତସ୍ଯ ସ୍ନାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ଵୃଦ୍ଧନିଶାଚର । ତ୍ର୍ଯହାତ୍ପାପକ୍ଷଯୋ ଜାତଃ ସପ୍ତଵିଂଶତିଭିର୍ଦିନୈଃ
ହେ ବୃଦ୍ଧ ରାତିର ଚରଣାଳୁ, ସେହି ସ୍ନାନର ମହିମା ଶୁଣ। ତିନି ଦିନରେ ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା; ସତାଇ ଦିନରେ—
ଶେଷୈର୍ମେ ଯଦଭୂତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତେନ ଦେଵତ୍ଵମାଗତା । ରମମାଣା ତୁ କୈଲାସେ ଗିରିଜାଯାଃ ପ୍ରିଯା ସଖୀ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଯେତେକି ପୁଣ୍ୟ ଥିଲା, ତାହାରେ ମୁଁ ଦେବତା ହେଲି। ମୁଁ କୈଳାସରେ ଗିରିଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସଖୀ ଭାବେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲି।
ଜାତିସ୍ମରା ତଥା ଜାତା ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵତଃ । ସ୍ମୃତ୍ଵା ପ୍ରଯାଗମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମାଘେ ମାଘେ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍
ପ୍ରୟାଗର ଶକ୍ତିରେ, ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲି। ପ୍ରୟାଗର ମହିମା ସ୍ମରଣ କରି, ପ୍ରତି ମାଘ ମାସରେ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଏ।
ଇତି ରାକ୍ଷସ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଵିସ୍ମିତଚେତସା । ତନ୍ମଯା କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଚରିତଂ ପ୍ରୀତଯେ ତଵ
ହେ ରାକ୍ଷସ, ତୁମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ଯେଉଁପରି ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ କହିଦେଲି।