କ୍ଵଚିତ୍ତପଂତି ମୁନଯଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଗାଯଂତି କିନ୍ନରାଃ । ସଂତୁଷ୍ଟା ଋଷିଗଂଧର୍ଵା ଵୀଣାତାଲକରାଵିଲାଃ
କେଉଁଠି ମୁନିମାନେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଆଉ କେଉଁଠି କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବୀଣାର ତାଳ ଓ ରାଗରେ ଆନନ୍ଦିତ।
ତାଲମାନଲଯେ ଲୀନାଃ ସ୍ଵରୈଃ ସପ୍ତଭିରନ୍ଵିତୈଃ । ମୂର୍ଚ୍ଛନାରତ୍ନିସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଗୀତଂ ମନୋହରମ୍
ସେମାନେ ତାଳ ଓ ଲୟରେ ଲୀନ, ସାତଟି ସ୍ୱର ଓ ରାଗର ମାଣିକ୍ୟ ସହିତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଆକର୍ଷକ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଚଂଦନଚ୍ଛାଯସଂଶ୍ରିତାଃ । ଗଂଧର୍ଵା ଗୀତତତ୍ଵଜ୍ଞା ଗୀତଂ ଗାଯଂତି ତତ୍ପରାଃ
ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ, ଚନ୍ଦନ ଛାୟାରେ ଥିବା, ସଙ୍ଗୀତର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି।
ନୃତ୍ଯଂତି ଯୋଷିତସ୍ତତ୍ର ଦେଵାନାଂ ପର୍ଵତ୍ତୋତ୍ତମେ । ପାପହା ପୁଣ୍ଯଦୋ ଦିଵ୍ଯଃ ସୁଶ୍ରେଯସାଂ ପ୍ରଦାଯକଃ
ସେଠାରେ, ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ପର୍ବତକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉଛି।
ଵେଦଧ୍ଵନିଃ ସମଧୁରଃ ଶ୍ରୂଯତେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ । ଚଂଦନାଶୋକପୁନ୍ନାଗୈଃ ଶାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲକୈଃ
ସେଠି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ, ବେଦର ଶବ୍ଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଭାବେ ଶୁଣାଯାଉଛି, ଚନ୍ଦନ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ଶାଳ, ତାଳ ଓ ତମାଳ ଗଛରେ ଘେରାଯାଇ।
ଵଟୈସ୍ତୁ ମେଘସଂକାଶୈ ରାଜତେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ । ସଂତାନକୈଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷୈ ରଂଭାପାଦପସଂକୁଲୈଃ
ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବଟବୃକ୍ଷ, ସନ୍ତାନକ ଓ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ରମ୍ଭା ଗଛର ଭିଡ଼ରେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଚମକୁଛି।
ନଗେଂଦ୍ରୋ ଭାତି ସର୍ଵତ୍ର ନାକଵୃକ୍ଷୈଃ ସୁପୁଷ୍ପିତୈଃ । ନାନାଧାତୁସମାକୀର୍ଣୋ ନାନାରତ୍ନଚଯୋ ଗିରିଃ
ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଲାଗିଥିବା ଦେବ ଗଛରେ ଚାରିପାଖ ଚମକୁଛି, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରତ୍ନର ଢେର ରହିଛି।
ନାନାକୌତୁକସଂଯୁକ୍ତୋ ନାନାମଂଗଲସଂଯୁତଃ । ଵେଦଵୃଂଦୈଃ ସୁସଂଜୁଷ୍ଟୋ ହ୍ଯପ୍ସରୋଗଣସଂକୁଲଃ
ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବେଦ ପାଠକ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଋଷିଭିର୍ମୁନିଭିଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଗଂଧର୍ଵୈଃପରିଭାତିସଃ । ଗଜୈଶ୍ଚାଚଲସଂକାଶୈଃ ସିଂହନାଦୈର୍ଵିରାଜତେ
ଋଷି, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ସିଂହର ଗର୍ଜନରେ ଗଞ୍ଜାଉଛନ୍ତି, ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଶରଭୈର୍ମତ୍ତଶାର୍ଦୂଲୈର୍ମୃଗଧୂର୍ତୈରଲଂକୃତଃ । ଵାପୀକୂପତଡାଗୈଶ୍ଚ ସଂପୂର୍ଣୈର୍ଵିମଲୋଦକୈଃ
ଏଠି ଶରଭ, ମଦମସ୍ତ ବାଘ ଏବଂ ଚତୁର ହରିଣମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ସହିତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା କୁଆଁ, ପୋକରି ଓ ତଳାବ ଅଛି।
ହଂସକାରଂଡଵାକୀର୍ଣୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ପରିଶୋଭତେ । କନକୋତ୍ପଲୈଶ୍ଚ ଶ୍ଵେତୈଶ୍ଚ ରକ୍ତୋତ୍ପଲୈର୍ଵିରାଜତେ
ଏଠି ସବୁଠାରେ ହଂସ ଓ କାଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସୁନା ଗୋଲାପ, ଧଳା ଓ ଲାଲ ଗୋଲାପ ଫୁଲରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛି।
ନଦୀସ୍ରଵଣସଂଘାତୈର୍ଵିମଲୈଶ୍ଚୋଦକୈସ୍ତଥା । ଶାଲତାଲୈଶ୍ଚ ରୂପୈଶ୍ଚ ସଗଜୈଃ ସ୍ଫାଟିକୈସ୍ତଥା
ନଦୀ ଓ ଝରଣାମାନେ ଏଠି ଏକଠି ହୋଇ ଚଳିଛି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ରହିଛି, ଶାଳ ଓ ତାଳ ଗଛ, ସହିତେ ହାତୀ ଓ ସ୍ଫଟିକ ପଥର ଏଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ଵିସ୍ତୀର୍ଣୈଃ କାଂଚନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସୂର୍ଯଵହ୍ନିସମପ୍ରଭୈଃ । ଶିଲାତଲୈଶ୍ଚ ସଂପୂର୍ଣଃ ଶୈଲରାଜୋ ଵିରାଜତେ
ବିସ୍ତୃତ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଦିବ୍ୟ ପଥର ତଳା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ଏହିପରି ପଥର ତଳାରେ ଶୈଳରାଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛି।
ଵିମାନୈର୍ଦେଵତାନାଂ ଚ ପ୍ରାସାଦୈଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମୈଃ । ହଂସଚଂଦ୍ରପ୍ରତୀକାଶୈର୍ହେମଦଂଡୈରଲଂକୃତଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ବିମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ପ୍ରାସାଦ, ହଂସ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୁନା ଖୁଟି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୋଭିତ।
କଲଶୈଶ୍ଚାମରୈର୍ଯୁକ୍ତୈଃ ପ୍ରାସାଦୈଃ ପରିଶୋଭିତଃ । ନାନାଗୁଣପ୍ରମୁଦିତ ଦେଵଵୃଂଦୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତଃ
କଳଶ ଓ ଚାମରି ଲାଗିଥିବା ପ୍ରାସାଦ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୋଭା ପାଉଛି, ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ଦେବମାନେ ଏଠି ଏହାକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି।
ଦେଵଵୃଂଦୈରନେକୈଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵୈଶ୍ଚାରଣୈସ୍ତଥା । ସର୍ଵତ୍ର ରାଜତେ ପୁଣ୍ଯୋ ମେରୁର୍ଗିରିଵରୋତ୍ତମଃ
ଅନେକ ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏଠି ରହିଛନ୍ତି, ସବୁଠାରେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ମେରୁ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଂଗାମହାପୁଣ୍ଯା ପୁଣ୍ଯତୋଯା ମହାନଦୀ । ପ୍ରସୂତା ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାଢ୍ଯା ହଂସପଦ୍ମୈଃ ସମାକୁଲା
ସେଠାରୁ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମହାପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ହଂସ ଓ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଭରିଯାଇଛି।
ମୁନିଭିଃ ସେଵ୍ଯମାନା ସା ଋଷିସଂଘୈର୍ମହାନଦୀ । ଏଵଂଗୁଣଂ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପୁଣ୍ଯକୌତୁକମଂଗଲମ୍
ମୁନିମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସେଇ ମହାନଦୀକୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେହି ଗୁଣସମୃଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ପାହାଡ଼ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ଅଂଗଶ୍ଚାତ୍ରିସୁତଃ ପୁଣ୍ଯଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାମୁନିଃ । ଗଂଗାତୀରେ ସୁପୁଣ୍ଯେ ଚ ଏକାଂତେ ଚାରୁକଂଦରେ
ତାପରେ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଅଙ୍ଗ ମହାମୁନି, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ରୋପଵିଶ୍ଯ ମେଧାଵୀ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ । ସର୍ଵେଂଦ୍ରିଯାଣି ସଂଯମ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ମନୋଗତମ୍
ସେଠି ମେଧାବୀ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମନକୁ ହୃଷୀକେଶ ଉପରେ ଲଗାଇ ବସିଲେ।
ଧ୍ଯାଯମାନଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଂ କ୍ଲେଶାପହଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । ଆସନେ ଶଯନେ ଯାନେ ଧ୍ଯାନେ ଚ ମଧୁସୂଦନମ୍
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବସିବା, ଶୋଇବା, ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ କରିବା, ସବୁ ସମୟରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ପଶ୍ଯତି ଯୁକ୍ତାତ୍ମା ଯୋଗଯୁକ୍ତୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଚରାଚରେଷୁ ଜୀଵେଷୁ ତେଷୁ ପଶ୍ଯତି କେଶଵମ୍
ଯେଉଁଠି ସେ ନିତ୍ୟ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ମନେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ଆର୍ଦ୍ରେଷୁ ଚୈଵ ଶୁଷ୍କେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ସ ଦ୍ଵିଜଃ । ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଜାତଂ ତପ୍ଯମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଚ
ତାଜା କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ; ଏଭଳି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଶତବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ସମାଲୋକ୍ଯ ଜଗନ୍ନାଥଶ୍ଚକ୍ରପାଣିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍ । ବହୁଵିଘ୍ନାନ୍ସୁଘୋରାଂଶ୍ଚ ଦର୍ଶଯତ୍ଯେଵ ନିତ୍ଯଶଃ
ଜଗନ୍ନାଥ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଘଟନା ଦେଖାଉଥିଲେ।
ତେଜସା ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ନୃସିଂହସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ନିରାତଂକଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦହତ୍ଯଗ୍ନିରିଵେଂଧନମ୍
ସେ ଦେବତା, ମହାତ୍ମା ନରସିଂହଙ୍କର ତେଜରେ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ କୌଣସି ଭୟ ନ ପାଇ, ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଇଂଧନକୁ ଜଳାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନକୁ ଦହିଦେଲେ।
ନିଯମୈଃ ସଂଯମୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈରୁପଵାସୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । କ୍ଷୀଯମାଣସ୍ତୁ ସଂଜାତୋ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵତେଜସା
ନିୟମ, ସଂୟମ ଓ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ତେଜରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ସୂର୍ଯପାଵକସଂକାଶସ୍ତ୍ଵଂଗ ଏଵଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ଏଵଂ ତପଃସୁ ନିରତଂ ଧ୍ଯାଯମାନଂ ଜନାର୍ଦନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଙ୍ଗଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଏଭଳି ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ହୋଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
ଆଵିର୍ଭୂଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵୋ ଵରଂ ଵରଯ ମାନଦ । ତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷୀକେଶମଂଗଃ ପରମ ନିର୍ଵୃତଃ
ଏହିପରି ଦେବତା ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ, “ବର ଚାହ, ମାନଦାତା।” ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଙ୍ଗ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଂ ପ୍ରସନ୍ନଧୀଃ
ସେ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ଶିର ନମାଇ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଅଂଗ ଉଵାଚ- ତ୍ଵଂ ଗତିଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଭୂତଭାଵନ ପାଵନ । ଭୂତାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତେଶ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଗୁଣାତ୍ମନେ
ଅଙ୍ଗ କହିଲେ— ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପବିତ୍ରତାର ଦାତା। ଆପଣ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକ। ଗୁଣମୟ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।