ସ୍ଵକଂ ଗେହଂ ସମାଯାତଃ ସ ତ୍ଵଂଗଃ ସତ୍ଯତତ୍ପରଃ । ଅତ୍ରିଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପିତରଂ ପ୍ରଣତୋ ନମ୍ରକଂଧରଃ
ଅଙ୍ଗ, ସତ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମ୍ରତା ସହିତ ପିତା ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।
କୋଽଯଂ ପୁଣ୍ଯଃ ସମାଚାରୈରିଂଦ୍ରତ୍ଵଂ ଭୁଂଜତେ ମହତ୍ । କସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ପୁଷ୍ଟିଃ କିଂ କୃତଂ କର୍ମ କୀଦୃଶମ୍
'କେଉଁ ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ବଡ଼ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ପାଯାଯି? କାହାର ପୁଣ୍ୟ ଏହା, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି, କେଉଁ ପ୍ରକାରର?'
କୀଦୃଶଂ ତପ ଏତସ୍ଯ କମାରାଧିତଵାନ୍ପୁରା । ଏତନ୍ମେ ଵିସ୍ତରେଣ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯଵତାଂ ଵର
'ସେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା କଲେ, କାହାକୁ ପୂଜିଲେ? ଏହା ସବୁ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।'
ଅତ୍ରିରୁଵାଚ- ସାଧୁସାଧୁ ମହାଭାଗ ଯଦ୍ଯେଵଂ ପୃଚ୍ଛସେ ମଯି । ଚରିତ୍ରମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵତ୍ସ ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଅତ୍ରି କହିଲେ—'ଭଲ ପଚାରିଛ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଯେତେବେଳେ ଏଭଳି ପଚାରୁଛ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଚରିତ୍ର ମୁଁ ତୋତେ କହୁଛି, ଶୁଣ ।'
ସୁଵ୍ରତୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ପୁରା ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମଃ । ତେନ କୃଷ୍ଣୋ ହୃଷୀକେଶସ୍ତପସା ଚୈଵ ତୋଷିତଃ
'ପୂର୍ବେ ଏକ ମେଧାବୀ ଓ ସଦ୍ବ୍ରତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁବ୍ରତ । ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହୃଷୀକେଶ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ ।'
ପୁଣ୍ଯଗର୍ଭଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହ୍ଯଦିତ୍ଯାଃ କଶ୍ଯପାତ୍କିଲ । ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସାଦେନ ସୁରରାଜୋ ବଭୂଵ ହ
'ସେ ପୁଣି ଅଦିତି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନିଁଆ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ସୁରରାଜ ହେଲେ ।'
ଅଂଗ ଉଵାଚ- କଥମିଂଦ୍ରସମଃ ପୁତ୍ରୋ ମମ ସ୍ଯାତ୍ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲ । ତଦୁପାଯଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଭଵାଞ୍ଜ୍ଞାନଵତାଂ ଵରଃ
ଅଙ୍ଗ କହିଲେ—'କିପରି ମୋର ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପୁଅ ହେବ, ହେ ପୁତ୍ରବତ୍ସଳ? ଏହାର ଉପାୟ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।'
ଅତ୍ରିରୁଵାଚ- ସମାସେନୈଵ ତସ୍ଯୈଵ ସୁଵ୍ରତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଚରିତ୍ରମଖିଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଶାମଯ ମହାମତେ
ଅତ୍ରି କହିଲେ—'ସଂକ୍ଷେପରେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସୁବ୍ରତଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଜୀବନ ଶୁଣ ।'
ଯଥା ସୁଵ୍ରତ ମେଧାଵୀ ପୁରାରାଧିତଵାନ୍ହରିମ୍ । ତସ୍ଯ ଭାଵଂ ଚ ଭକ୍ତିଂ ଚ ଧ୍ଯାନଂ ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ
'ସୁବ୍ରତ କିପରି ପୂର୍ବେ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ, ତାଙ୍କର ଭାବ, ଭକ୍ତି ଓ ଧ୍ୟାନ କଣ ଥିଲା, ହେ ମହାତ୍ମା—'
ସମାଲୋକ୍ଯ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଦତ୍ତଵାନ୍ଵୈ ମହତ୍ପଦମ୍ । ସ ଐଂଦ୍ରଂ ସର୍ଵଭୋଗାଢ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
'ସେ ସବୁ ଦେଖି, ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କୁ ମହାନ୍ ପଦ ଦେଲେ; ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ପାଇଲେ, ତିନି ଜଗତର ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଲେ, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ସହିତ ।'
ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ପଦଂ ଭୁଂକ୍ତେ ତ୍ରିଲୋକଧୃକ୍ । ଏଵଂ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତମିଂଦ୍ରସ୍ଯାପି ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ତିନି ଲୋକର ଧାରକ ତାଙ୍କର ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଭଳି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁଷ୍ଯତି ଗୋଵିଂଦୋ ଭାଵଧ୍ଯାନେନ ସତ୍ତମ । ସର୍ଵଂ ଦଦାତି ତୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂତୋଷିତୋ ହରିଃ
ଭକ୍ତିରେ ଗୋବିନ୍ଦ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଶୁଦ୍ଧ ଭାବର ଧ୍ୟାନରେ ମଧ୍ୟ। ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ହରି ସବୁ କିଛି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦାରାଧ୍ଯ ଗୋଵିଂଦଂ ସର୍ଵଦଂ ସର୍ଵସଂଭଵମ୍ । ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଵେତ୍ତାରଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁରୁଷଂ ଵରମ୍
ସେହିପାଇଁ, ସବୁକିଛି ଦେଇଥିବା, ସବୁର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥାନ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ସବୁରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି ନଂଦନ
ତେଣୁ, ନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଁବ, ସେସବୁ ପାଇପାରିବ।
ସୁଖସ୍ଯ ଦାତା ପରମାର୍ଥଦାତା ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ଦାତା ଜଗତାଂ ହି ନାଥଃ । ତସ୍ମାତ୍ତମାରାଧଯ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ସଂପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଇଂଦ୍ରସମଂ ହି ପୁତ୍ରମ୍
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୁଖର ଦାତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ଦାତା, ମୋକ୍ଷର ଦାତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ। ଏହିପାଇଁ, ପୁଅ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପୁଅ ପାଇପାରିବ।
ଆକର୍ଣ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ପରମାର୍ଥଯୁକ୍ତମୁକ୍ତଂ ମହାତ୍ମା ଋଷିଣା ହି ତେନ । ସଂଗୃହ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଚନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ଶାଶ୍ଵତମଭ୍ଯଯାତ୍ସଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ କଥାରେ ଉଚ୍ଚତମ ସତ୍ୟ ଶୁଣି, ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏଇ ଶାଶ୍ୱତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଆମଂତ୍ର୍ଯ ଚାଂଗଃ ପିତରଂ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଜଂ ବ୍ରହ୍ମସମାନମେଵ । ସଂପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ମେରୁଗିରେସ୍ତୁ ଶୃଂଗଂ ତଂ କାଂଚନୈ ରତ୍ନମଯୈଃ ସମେତମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସହସ୍ରସଂହିତାଯାଂ ଭୂମିଖଂଡେ। ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଏକତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ପବିତ୍ର ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ଭେନାଙ୍କ କଥାର ଏକତିରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ରଚିତ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ନାନାରତ୍ନୈଃ ସୁଦୀପ୍ତାଂଗୋ ହାଟକେନାପି ସର୍ଵତଃ । ରାଜମାନୋ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଥା ସୂର୍ଯଃ ସ୍ଵରଶ୍ମିଭିଃ
ସୂତ କହିଲେ— ବହୁ ରତ୍ନ ଓ ସୁନାର ଆଭାରେ ଚାରିପାଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶ୍ମି ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଛାଯାମଶୋକାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଶୀତଲାଂ ସୁଖଦାଯିନୀମ୍ । ଧ୍ଯାଯଂତି ଯୋଗିନଃ ସର୍ଵେ ଉପଵିଷ୍ଟା ଦୃଢାସନେ
ଏଠାରେ ଶୀତଳ ଓ ସୁଖଦାୟିନୀ ଅଶୋକ ଛାୟାକୁ ପାଇ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀ ଦୃଢ଼ ଆସନରେ ବସି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଉଥିଲେ।
କ୍ଵଚିତ୍ତପଂତି ମୁନଯଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଗାଯଂତି କିନ୍ନରାଃ । ସଂତୁଷ୍ଟା ଋଷିଗଂଧର୍ଵା ଵୀଣାତାଲକରାଵିଲାଃ
କେଉଁଠି ମୁନିମାନେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଆଉ କେଉଁଠି କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବୀଣାର ତାଳ ଓ ରାଗରେ ଆନନ୍ଦିତ।
ତାଲମାନଲଯେ ଲୀନାଃ ସ୍ଵରୈଃ ସପ୍ତଭିରନ୍ଵିତୈଃ । ମୂର୍ଚ୍ଛନାରତ୍ନିସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଗୀତଂ ମନୋହରମ୍
ସେମାନେ ତାଳ ଓ ଲୟରେ ଲୀନ, ସାତଟି ସ୍ୱର ଓ ରାଗର ମାଣିକ୍ୟ ସହିତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଆକର୍ଷକ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଚଂଦନଚ୍ଛାଯସଂଶ୍ରିତାଃ । ଗଂଧର୍ଵା ଗୀତତତ୍ଵଜ୍ଞା ଗୀତଂ ଗାଯଂତି ତତ୍ପରାଃ
ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ, ଚନ୍ଦନ ଛାୟାରେ ଥିବା, ସଙ୍ଗୀତର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି।
ନୃତ୍ଯଂତି ଯୋଷିତସ୍ତତ୍ର ଦେଵାନାଂ ପର୍ଵତ୍ତୋତ୍ତମେ । ପାପହା ପୁଣ୍ଯଦୋ ଦିଵ୍ଯଃ ସୁଶ୍ରେଯସାଂ ପ୍ରଦାଯକଃ
ସେଠାରେ, ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ପର୍ବତକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉଛି।
ଵେଦଧ୍ଵନିଃ ସମଧୁରଃ ଶ୍ରୂଯତେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ । ଚଂଦନାଶୋକପୁନ୍ନାଗୈଃ ଶାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲକୈଃ
ସେଠି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ, ବେଦର ଶବ୍ଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଭାବେ ଶୁଣାଯାଉଛି, ଚନ୍ଦନ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ଶାଳ, ତାଳ ଓ ତମାଳ ଗଛରେ ଘେରାଯାଇ।
ଵଟୈସ୍ତୁ ମେଘସଂକାଶୈ ରାଜତେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ । ସଂତାନକୈଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷୈ ରଂଭାପାଦପସଂକୁଲୈଃ
ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବଟବୃକ୍ଷ, ସନ୍ତାନକ ଓ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ରମ୍ଭା ଗଛର ଭିଡ଼ରେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଚମକୁଛି।
ନଗେଂଦ୍ରୋ ଭାତି ସର୍ଵତ୍ର ନାକଵୃକ୍ଷୈଃ ସୁପୁଷ୍ପିତୈଃ । ନାନାଧାତୁସମାକୀର୍ଣୋ ନାନାରତ୍ନଚଯୋ ଗିରିଃ
ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଲାଗିଥିବା ଦେବ ଗଛରେ ଚାରିପାଖ ଚମକୁଛି, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରତ୍ନର ଢେର ରହିଛି।
ନାନାକୌତୁକସଂଯୁକ୍ତୋ ନାନାମଂଗଲସଂଯୁତଃ । ଵେଦଵୃଂଦୈଃ ସୁସଂଜୁଷ୍ଟୋ ହ୍ଯପ୍ସରୋଗଣସଂକୁଲଃ
ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବେଦ ପାଠକ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଋଷିଭିର୍ମୁନିଭିଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଗଂଧର୍ଵୈଃପରିଭାତିସଃ । ଗଜୈଶ୍ଚାଚଲସଂକାଶୈଃ ସିଂହନାଦୈର୍ଵିରାଜତେ
ଋଷି, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ସିଂହର ଗର୍ଜନରେ ଗଞ୍ଜାଉଛନ୍ତି, ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଶରଭୈର୍ମତ୍ତଶାର୍ଦୂଲୈର୍ମୃଗଧୂର୍ତୈରଲଂକୃତଃ । ଵାପୀକୂପତଡାଗୈଶ୍ଚ ସଂପୂର୍ଣୈର୍ଵିମଲୋଦକୈଃ
ଏଠି ଶରଭ, ମଦମସ୍ତ ବାଘ ଏବଂ ଚତୁର ହରିଣମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ସହିତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା କୁଆଁ, ପୋକରି ଓ ତଳାବ ଅଛି।