ତାଡନାତ୍ତାଡନଂ ଦୁଷ୍ଟେ ନ କୁର୍ଵଂତି ମହାଜନାଃ । ଆକ୍ରୁଷ୍ଟା ନୈଵ କୁପ୍ଯଂତି ଇତି ଧର୍ମସ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତିଃ
'ମହାନ୍ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ଦୁଷ୍ଟ; ଗାଳି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ କରୁନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହି ଧର୍ମର ନୀତି।'
ତ୍ଵଯାହଂ ଘାତିତଃ ପାପେ ନିର୍ଦୋଷସ୍ତପସାନ୍ଵିତଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁନୀଥାଂ ପାପଚାରିଣୀମ୍
'ହେ ପାପି, ମୁଁ ଦୋଷ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ମୋତେ ମାଡ଼ିଲା; ଏହିପରି କହି, ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁନୀଥାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିଦେଲେ।
ଵିରରାମ ମହାକ୍ରୋଧାଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନାରୀଂ ନିଵର୍ତିତଃ । ତତଃ ସା ପାପମୋହାଦ୍ଵା ବାଲ୍ଯାଦ୍ଵା ତମିହୈଵ ଚ
ସେ ମହାକ୍ରୋଧରୁ ଅବସ୍ଥାନ ରଖିଲେ, ଜାଣିଲେ ଯେ ସେ ଜଣେ ନାରୀ; ପରେ, ପାପ ମୋହ କିମ୍ବା ଶିଶୁଳିଳାରୁ, ସେ—
ସମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ସୁଶଂଖଂ ତପସି ସ୍ଥିତମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନାଂ ତାତୋ ମମୈଵ ପରିଘାତକଃ
ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ସୁଶଂଖଙ୍କୁ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, କହିଲେ: 'ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୋ ବାପା, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ।'
ଅସତୋ ଘାତଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯାନ୍ସ ପରିପାଲଯେତ୍ । ନୈଵ ଦୋଷୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ମହାପୁଣ୍ଯେନ ଵର୍ତଯେତ୍
ଅସତ୍କୁ ସଦା ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଓ ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି କାମ କଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତା ସା ତୁ ପିତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ମଯା ହି ତାଡିତସ୍ତାତ ଗଂଧର୍ଵତନଯୋ ଵନେ
ଏପରି କହି ସେ ଜଣେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ପିତା, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଛି।'
ତପସ୍ତପନ୍ସଦୈକାଂତେ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ । ସ ମାମୁଵାଚ ଧର୍ମାତ୍ମା କ୍ରୋଧରାଗସମନ୍ଵିତଃ
ଏକାନ୍ତରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ, କ୍ରୋଧ ଓ ରାଗରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ କହିଥିଲେ।
ତାଡଯେନ୍ନୈଵ ତାଡଂତଂ କ୍ରୋଶଂତଂ ନୈଵ କ୍ରୋଶଯେତ୍ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସ ମାଂ ତାତ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଵଦ
'ଯେ ଆଘାତ କରେ, ତାକୁ ଆଘାତ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେ ଚିତ୍କାର କରେ, ତାକୁ ଚିତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ,' ଏଭଳି ସେ ମୋତେ କହିଥିଲେ, ପିତା, ଏହାର କାରଣ କହ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵୈ ମୃତ୍ଯୁଃ ସୁନୀଥାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଶ୍ନପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ତରଂ ତତଃ
ଏଭଳି ପଚାରାଯିବା ପରେ, ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁନୀଥାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ପୁନଃ ସା ହି ସୁଶଂଖୋ ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତଃ । କରାଘାତୈସ୍ତତୋ ଦୌଷ୍ଟ୍ଯାଦ୍ଘାତିତସ୍ତପତାଂ ଵରଃ
ସେ ପୁଣି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁଶଂଖ ରହୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଦୁଷ୍ଟତାରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସୁଶଂଖସ୍ତାଡିତୋ ଵିପ୍ରା ମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚୈଵ ହି କନ୍ଯଯା । ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାତେଜାଃ ଶଶାପ ତନୁମଧ୍ଯମାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସୁଶଂଖଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଆଘାତ କଲେ। ତାପରେ, ସୁଶଂଖ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାହା ସୁନ୍ଦର ଦେହଅଳିକୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ନିର୍ଦୋଷୋ ହି ଯତୋ ଦୁଷ୍ଟେ ତ୍ଵଯୈଵ ପରିତାଡିତଃ । ଅହମତ୍ର ଵନେ ସଂସ୍ଥସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛାପଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍
'ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ ଏବଂ ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଛି, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମୋତେ ଆଘାତ କଲ, ତେଣୁ ଏଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି।'
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଚ ସମାସ୍ଥାଯ ସହ ଭର୍ତ୍ରା ଯଦା ଶୃଣୁ । ପାପାଚାରମଯଃ ପୁତ୍ରୋ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣନିଂଦକଃ
'ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ତୁମ ପତି ସହ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିବ, ଶୁଣ, ତୁମର ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ହେବ, ଯିଏ ପାପ କାମରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଦେବତା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବ।'
ସର୍ଵପାପରତୋ ଦୁଷ୍ଟେ ତଵ ଗର୍ଭେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଵଂ ଶପ୍ତ୍ଵା ଗତଃ ସୋପି ତପ ଏଵ ସମାଶ୍ରିତଃ
'ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିନ, ହେ ଦୁଷ୍ଟେ, ସେ ତୁମର ଗର୍ଭରେ ହେବ।' ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ, ସେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଗଲେ।
ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗେ ସା ସୁନୀଥା ଗୃହଂ ଗତା । ସମାଚଷ୍ଟ ମହାତ୍ମାନଂ ପିତରଂ ତପ୍ତମାନସା
ସେ ମହାତ୍ମା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସୁନୀଥା ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ମନେ ଦୁଃଖ ନେଇ, ସମସ୍ତ କଥା ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଥା ଶପ୍ତା ତଦା ତେନ ଗଂଧର୍ଵତନଯେନ ସା । ତତ୍ସର୍ଵଂ ସଂଶ୍ରୁତଂ ତେନ ମୃତ୍ଯୁନା ପରିଭାଷିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ, କିପରି ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ କ'ଣ କହିଥିଲେ।
କସ୍ମାତ୍କୃତସ୍ତ୍ଵଯାଘାତସ୍ତପତି ଦୋଷଵର୍ଜିତେ । ଯୁକ୍ତଂ ନୈଵ କୃତଂ ପୁତ୍ରି ସତ୍ଯସ୍ଯୈଵ ହି ତାଡନମ୍
'ତୁମେ କାହିଁକି ତାପସୀ, ଯିଏ ଦୋଷରହିତ, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲ? ଜଣେ ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଝିଅ।'
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୃତ୍ଯୁଃ ପରମଦୁଃଖିତଃ । ବଭୂଵ ସ ହି ତତ୍ତସ୍ଯାଦିଷ୍ଟମେଵଂ ଵିଚିଂତଯନ୍
ଏଭଳି କହି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୃତ୍ୟୁ ଗଭୀର ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏହିପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଆସିଛି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅତ୍ରିପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଅଂଗୋ ନାମ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଏକଦା ତୁ ଗତୋ ଵିପ୍ରା ନଂଦନଂ ପ୍ରତି ସ ଦ୍ଵିଜଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁଅ, ଅଙ୍ଗ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏକଦିନ ନନ୍ଦନକୁ ଯାଇଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵରାଜଂ ତମିଂଦ୍ରଂ ପାକଶାସନମ୍ । ଅପ୍ସରସାଂ ଗଣୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଗଂଧର୍ଵୈଃ କିନ୍ନରୈସ୍ତଥା
ସେଠାରେ ସେ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଯିଏ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ଅପ୍ସରା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଗୀଯମାନଂ ଗୀତଗୈଶ୍ଚ ସୁସ୍ଵରୈଃ ସପ୍ତକୈସ୍ତଥା । ଵୀଜ୍ଯମାନଂ ସୁଗଂଧୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯଜନୈଃ ସର୍ଵ ଏଵ ସଃ
ସେ ଦେଖିଲେ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ଗାୟକମାନେ ସପ୍ତ ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ସୁଗନ୍ଧିତ ବାଲିଶା ଚାଲିରେ ତାଙ୍କୁ ପଖା ଝାଲୁଛନ୍ତି।
ଯୋଷିଦ୍ଭୀ ରୂପଯୁକ୍ତାଭିଶ୍ଚାମରୈର୍ହଂସଗାମିଭିଃ । ଛତ୍ରେଣ ହଂସଵର୍ଣେନ ଚଂଦ୍ରବିଂବାନୁକାରିଣା
ସୁନ୍ଦରୀ ଯୌବନା ମହିଳାମାନେ, ହଂସ ଚଳିତ ଚାମର ନେଇ, ହଂସ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ସଦୃଶ ଛତା ଧରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଛାୟା ଦେଉଛନ୍ତି।
ରାଜମାନଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍ । କାମକ୍ରୀଡାଗତଂ ଦେଵଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନମିତୌଜସମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଅପାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଏବଂ କାମର ଖେଳାରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି ।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେ ମହାଭାଗାଂ ପୌଲୋମୀଂ ଚାରୁମଂଗଲାମ୍ । ରୂପେଣ ତେଜସା ଚୈଵ ତପସା ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ପାଖରେ ଥିଲେ ପୌଳୋମୀ, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଶୁଭ ଓ ସୁନ୍ଦର, ତାଙ୍କର ରୂପ, ତେଜ, ତପସ୍ୟା ଓ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ସୌଭାଗ୍ଯେନ ଵିରାଜଂତୀଂ ପାତିଵ୍ରତ୍ଯେନ ତାଂ ସତୀମ୍ । ତଯା ସହ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସ ରେମେ ନଂଦନେ ଵନେ
ସେ ନାରୀ ଭାଗ୍ୟ ଓ ପତିନିଷ୍ଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସତୀ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ସହିତ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବତା ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଲୀଲାଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଅଂଗଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଧନ୍ଯୋ ଵୈ ଦେଵରାଜୋଽଯମୀଦୃଶୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ତାଙ୍କର ଖେଳା ଦେଖି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଙ୍ଗ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ଏହିପରି ମହିମାରେ ଘିରିଥିବା ଦେବରାଜ ବାସ୍ତବରେ ଧନ୍ୟ ।'
ଅହୋଽସ୍ଯ ତପସୋ ଵୀର୍ଯଂ ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହତ୍ପଦମ୍ । ଯଦା ମମେଦୃଶଃ ପୁତ୍ରଃ ସର୍ଵଲୋକପ୍ରଧାରକଃ
'ଆହା, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଏହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି! ଯଦି ମୋର ଏପରି ପୁଅ ହେବା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ ।'
ଭଵେତ୍ତଦା ମହତ୍ସୌଖ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମୀହ ନ ସଂଶଯଃ । ଇତି ଚିଂତାପରୋ ଭୂତ୍ଵା ତ୍ଵରମାଣୋ ଗୃହାଗତଃ
'ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାରେ ବଡ଼ ସୁଖ ପାଇବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।' ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି, ସେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଥ ତ୍ଵଂଗୋ ମହାତେଜା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସଂପଦମ୍ । ଭୋଗଂ ଚୈଵ ଵିଲାସଂ ଚ ଲୀଲାଂ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଅଙ୍ଗ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ତାଙ୍କର ଭୋଗବିଲାସ ଓ ଲୀଳା ଦେଖିଲେ ।
କଥଂ ମେ ଇଂଦ୍ର ସଦୃଶଃ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମସଂଯୁତଃ । ଚିଂତଯିତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ଅଂଗୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ସେ କିଛି ସମୟ ଚିନ୍ତା କଲେ—'କିପରି ମୋର ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ହେବ?' ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କଲେ ଅଙ୍ଗ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।