କିଂତୁ ତୀର୍ଥେ ତ୍ଯଜେଦ୍ଭୀରୁ ମନସାପ୍ଯଶୁଭଂ କୃତମ୍ । ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନଶୁଦ୍ଧା ତ୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାସ୍ଯସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
କିନ୍ତୁ, ହେ ଭୟଭୀତ, ତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ମନରେ କରାଯାଇଥିବା ଅଶୁଭ କାମକୁ ଛାଡିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ; ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯିବ।
ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ନୃଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନ ସଂଶଯଃ । ଅନ୍ଯଦେଶକୃତଂ ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଭାମିନି
ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମାନବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପାଇଥାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ପ୍ରଯାଗେ ଵିଲଯଂ ଯାତି ପାପଂ ତୀର୍ଥକୃତଂ ଵିନା । ଶୃଣୁ ଭୀରୁ ପୁରା ଶକ୍ରୋ ଗୌତମସ୍ଯ ମୁନେର୍ଵଧୂମ୍
ପ୍ରୟାଗରେ, ତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଛଡ଼ା, ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ହେ ଭୟଭୀତ, ଶୁଣ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମଵଶଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତାଂ ଗତୋ ଗୁପ୍ତକାମୁକଃ । ଉଗ୍ରେଣ ତେନ ପାପେନ ତଦୈଵ ଜନିତଂ ଫଲମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ଆସିଲେ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ସେଠାକୁ ଯାଇଥିଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପର ଫଳ ତୁରନ୍ତ ମିଳିଗଲା।
ଋଷିସ୍ତ୍ରୀଗଂତୁରିଂଦ୍ରସ୍ଯ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁରତସ୍ତଦା । କୁତ୍ସିତଂ ଗର୍ହିତଂ ଜାତମିତି ଲଜ୍ଜାକରଂ ଵପୁଃ
ଋଷି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ଏକ ଲଜ୍ଜାଜନକ ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେଲେ।
ତଦ୍ଭର୍ତୁଃ ଶାପମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍ସହସ୍ରଭଗଚିହ୍ନିତମ୍ । ଅଧୋମୁଖସ୍ତତୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେଵରାଜୋ ଵିନିର୍ଗତଃ
ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କର ଶାପର ଶକ୍ତିରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରେ ହଜାରଟି ମହିଳାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଗଲା; ତାପରେ, ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେବରାଜା ଚାଲିଗଲେ।
ନିନିଂଦ ସ୍ଵକୃତଂ କର୍ମ ସୋଽଭିଭୂତଃ ସଲଜ୍ଜିତଃ । ମେରୋଃ ଶିରସି ତୋଯାଢ୍ଯେ ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୃତେ
ନିଜ କର୍ମରେ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଅଭିଭୂତ ହେଇ, ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କଲା । ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିରାପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଜଳରେ ଭରିଥିଲା ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ହେମାଂଭୋରୁହକୋରକେ । ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଗର୍ହଯନ୍ନିତ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ମଥଂ ତଥା
ସେଠି ପହଞ୍ଚି, ସୁବৰ্ণ ମନ୍ଦାର ପୁଷ୍ପକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ତାହାରେ ରହିଲା । ସେ ନିଜକୁ ଏବଂ ମନମଥକୁ ସଦା ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲା ।
ଧିକ୍ତାଂ କାମାତ୍ମତାଂ ଲୋକେ ସଦ୍ଯଃ ପାତକଦାଯିନୀମ୍ । ଯଯା ହି ନରକଂ ଯାତି ସର୍ଵଲୋକଵିଗର୍ହିତଃ
ଏହି ଲୋକରେ କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବାକୁ ଶାପ ଦିଅ । ଏହା ତୁରନ୍ତ ପାପ ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ନରକକୁ ଯାଏ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ ।
ଆଯୁଃ କୀର୍ତିର୍ଯଶୋଧର୍ମ ଧୈର୍ଯ ଧ୍ଵଂସକରୀ ତଥା । ଧିଙ୍ମନ୍ମଥଂ ଦୁରାଚାରମାପଦାଂ ନିଯତଂ ପଦମ୍
ଏହା ଆୟୁ, କୀର୍ତି, ଯଶ, ଧର୍ମ ଓ ଧୈର୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଏ । ମନମଥଙ୍କୁ ଶାପ ଦିଅ, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଓ ଦୁଃଖର ନିଶ୍ଚିତ କାରଣ ।
ଦେହସ୍ଥଂ ଦୁର୍ଦମଂ ଶତ୍ରୁମସଂତୁଷ୍ଟଂ ସଦାଵଶମ୍ । ଇତ୍ଥଂଵାଦିନି ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନେ ଵାସଵେ ପଦ୍ମସଦ୍ମନି 6.127.
ଦେହରେ ଥିବା ଏହି ଶତ୍ରୁ ଅତି ଦୁର୍ଜୟ, ସଦା ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥାଏ । ଏଭଳି କଥା ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବାସବଙ୍କ ପଦ୍ମ ମନ୍ଦିରରେ କହିଲେ ।
ଆଖଂଡଲଂ ଵିନା ଭୀରୁ ଦେଵଲୋକୋ ନ ଶୋଭତେ । ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ଲୋକପାଲାଃ ସକିନ୍ନରାଃ
ଆଖଣ୍ଡଳ ନଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା, ଦେବଲୋକ ରୂପରେ ରଉନ୍ତି ନାହିଁ । ତେଣୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଲୋକପାଳ ଓ କିନ୍ନରମାନେ—
ଶଚ୍ଯା ସହ ସମାଗମ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତେ ବୃହସ୍ପତିମ୍ । ଭଗଵନ୍ବଲଭିଦ୍ଦେଵଂ ନୈଵ ଜାନୀମହେ ଵଯମ୍
ଶଚୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା କେଉଁଠି ଗଲେ ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ ।'
କ୍ଵ ତିଷ୍ଠତି ଗତଃ କୁତ୍ର କୁତ୍ର ଵା ମୃଗଯାମହେ । ନ ନାକଃ ଶୋଭତେ ତେନ ଵିନା ଦେଵଗଣୈଃ ସହ
'ସେ କେଉଁଠି ରହିଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ଗଲେ, କିମ୍ବା କେଉଁଠି ଖୋଜିବା ଉଚିତ? ସେ ଓ ଦେବଗଣ ନଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ରୂପରେ ରଉନ୍ତି ନାହିଁ ।'
ସୁପୁତ୍ରେଣ ଵିନା ଯଦ୍ଵତ୍କୁଲଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍ । ଉପାଯଶ୍ଚିଂତ୍ଯତାଂ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ଯେନ ଶୋଭତେ
'ଯେପରି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା କୁଳ ଦକ୍ଷ ପୁତ୍ର ବିନା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେପରି ଦ୍ରୁତ ଉପାୟ ଭାବିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଫେରି ଚମକିଉଥିବା ।'
ସନାଥଃ ସୁଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତୋ ନ ଵିଲଂବୋଽତ୍ର ଯୁଜ୍ଯତେ । ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୁର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
'ସ୍ୱାମୀ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହେଇ, ଏଠାରେ ବିଳମ୍ବ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।' ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗୁରୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଜାନେଽହଂ ସ୍ଵାପରାଧେନ ଲଜ୍ଜଯା ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ରଭସା ଲବ୍ଧକାର୍ଯସ୍ଯ ଭୁଂକ୍ତେ ସ ମଘଵା ଫଲମ୍
'ମୁଁ ଜାଣେ କେଉଁଠି ସେ ନିଜ ଅପରାଧର ଲଜ୍ଜାରେ ରହିଛନ୍ତି; ମଘବାନ୍ ଏବେ ତାଙ୍କର ଅତି ତ୍ୱରା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗୁଛନ୍ତି ।'
ନୃଣାଂ ନୀତିପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ଵିପାକାଃ ସ୍ଯୁର୍ଭଯଂକରାଃ । ଅହୋ ରାଜ୍ଯମଦୈର୍ମତ୍ତଃ କୃତ୍ଯାକୃତ୍ଯମଚିଂତଯନ୍
'ନୀତିକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ମଣିଷମାନେ ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି । ଆହା, ରାଜ୍ୟ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ କରିବା ଉଚିତ ନ କରିବା ଭାବିଲେ ନାହିଁ ।'
କୃତଵାନ୍ନିଂଦ୍ଯମାନଂ ହି ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟକ୍ଷଯଂକରମ୍ । କୁର୍ଵଂତି ବାଲିଶା ଯତ୍ର ଦୈଵୋପହତବୁଦ୍ଧଯଃ
'ସେ ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ନାଶ ଆଣିଛି । ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂର୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୈବରେ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା ମୂର୍ଖମାନେ କରନ୍ତି ।'
ଅପରାଧାଦ୍ଯଥାଜନ୍ମ ସ୍ଯାଦିହାମୁତ୍ର ନିଷ୍ଫଲମ୍ । ଅଧୁନା ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାମୋ ଯତ୍ର ଶକ୍ରଃ ସ ତିଷ୍ଠତି
'ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ଏଠା ଓ ପରଲୋକରେ ନିର୍ଫଳ ହୁଏ । ଏବେ ଚଳ, ଯେଉଁଠି ଶକ୍ର ରହିଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଉ ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଗତାଃ ସର୍ଵେ ବୃହସ୍ପତିପୁରୋଗମାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସରସି ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜକାନନମ୍
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବାହାରିଗଲେ । ବିସ୍ତୃତ ହ୍ରଦରେ ସୁବৰ্ণ ପଦ୍ମର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵରାଜାନଂ ପ୍ରବୋଧୋ ଯେନ ଜାଯତେ । ତତୋ ଗୁରୋଃ ପ୍ରବୋଧେନ ନିର୍ଗତଃ ପଦ୍ମକୁଡ୍ମଲାତ୍
ସେମାନେ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଯାହାର ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ସେ ଉଠିବେ । ତାପରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଜାଗ୍ରତ କରିବାରେ, ସେ ପଦ୍ମ କୁଢ଼ିଆରୁ ବାହାରିଗଲେ ।
ଦୀନାନନୋ ଵିରୂପସ୍ତୁ ଵ୍ରୀଡାକୁଂଚିତଲୋଚନଃ । ଜଗ୍ରାହ ଚରଣାଵିଂଦ୍ରୋ ଗୁରୋସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରଜନ୍ମନଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୁଃଖିତ, ଦେହ ଅପରିଚିତ, ଲଜ୍ଜାରେ ଚକ୍ଷୁ ନମ୍ର । ଇନ୍ଦ୍ର ଗୁରୁ ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ ।
ତ୍ରାହି ମାଂ ନିଷ୍କୃତିଂ ବ୍ରୂହି ପାପସ୍ଯାସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତେ । ଦେଵରାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗୌ ଵିପ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ
'ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଏହି ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କହ, ବୃହସ୍ପତି!' ଦେବରାଜଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୃହସ୍ପତି ମହାର୍ଷି କହିଲେ ।
ଶୃଣୁ ଦେଵେଂଦ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହମୁପାଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ପାତକାତ୍
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପାପ ନଶ କରିବା ଉପାୟ କହେଉଛି, ମାତ୍ର ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ମୁଚ୍ଯସେ ଦେଵରାଜତ୍ଵଂ ତତ୍ର ଯାମଃ ସହୈଵ ତେ । ଅଥ ପୁରୋଧସା ସାର୍ଧମାଗତ୍ଯ ବଲମର୍ଦନଃ
ହେ ଦେବରାଜ, ଏହିପରି କରିଲେ ତୁମର ଦୁଷ୍କୃତି ମୁକ୍ତି ହେବ, ଚଳ, ଆମେ ସମେତ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଯିବା। ତାପରେ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ବଳକୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଭଗବାନ ଆସିଲେ।
ସସ୍ନୌ ସିତାସିତେ ତୀର୍ଥେ ସଦ୍ଯୋ ମୁକ୍ତୋ ହ୍ଯଘୈସ୍ତତଃ । ଅଥ ଦେଵଗୁରୁସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତୁ ଵରଂ ଦଦୌ
ସେ ଧଳା ଓ କଳା ତୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ କ୍ଷୀଣଂ ପାପଂ ତ୍ଵଯାନଘ । କ୍ଷୀଣପାପସ୍ଯ ତେ ଶକ୍ର ମତ୍ପ୍ରସାଦେନ ସତ୍ଵରମ୍
ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୋ ଦୟାରେ, ହେ ଶକ୍ର, ତୁମର ପାପ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେଲା—
ସହସ୍ରମେତଦ୍ଯୋନୀନାଂ ସହସ୍ରଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦୃଶାଂ ତଵ । ତଦୈଵ ଦ୍ଵିଜଵାକ୍ଯେନ ଶୁଶୁଭେ ଚ ଶଚୀପତିଃ
ଏବେ ତୁମେ ହଜାର ଯୋନି ଓ ହଜାର ଆଖି ପାଇବ। ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଶଚୀଙ୍କ ପତି ଆଲୋକିତ ହେଲେ।
ଲୋଚନାନାଂ ସହସ୍ରେଣ ପଂକଜୈରିଵ ମାନସମ୍ । ଅଥ ଵୃଂଦାରକୈଃ ସର୍ଵୈରୃଷିଭିଶ୍ଚାଭିପୂଜିତଃ
ହଜାର ଆଖି ସହିତ, ତାଙ୍କର ମନ ଜଣେ ମାନସ ସରୋବରରେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଥିବା ପରି ହେଲା। ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେବକ ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।