ତଥା ପୁଣ୍ଯାତ୍ମକାନାଂ ଚ ପୁଣ୍ଯମେଵ ପ୍ରସଂଚରେତ୍ । ମହାତୀର୍ଥପ୍ରସଂଗେନ ପାପାଃ ଶୁଧ୍ଯଂତି ନାନ୍ଯଥା
ଯେପରି ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ପୁଣ୍ୟ ହିଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେପରି ମହାତୀର୍ଥର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ମାତ୍ର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ନୁହେଁ।
ପୁଣ୍ଯାଂ ଗତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯେତେ ନିର୍ଦ୍ଧୂତାଶେଷ କଲ୍ମଷାଃ । ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ତତ୍କଥଂ ଯାଂତି ତେ ପାପାଃ ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏମିତି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦୂର ହୋଇ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ— ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତେବେ ପାପୀମାନେ କିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଇପାରନ୍ତି?
ତନ୍ନୋ ଵିସ୍ତରତୋ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହି କଥାଟିକୁ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ, ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆମର ଆସ୍ଥା ବଢ଼ିଯାଇଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଲୁବ୍ଧକାଶ୍ଚ ମହାପାପାଃ ସଂଜାତା ଦାସଧୀଵରାଃ । ରେଵା ଚ ଯମୁନା ଗଂଗାସ୍ତାସାମଂଭସି ସଂସ୍ଥିତାଃ
ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଶିକାରୀ, ମହାପାପୀ, ଦାସ କିମ୍ବା ମାଛ ଧରୁଥିବା ଧୀବର, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ରେବା, ଯମୁନା କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଉଭା ହୁଅନ୍ତି—
ଜ୍ଞାନତୋଽଜ୍ଞାନତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂକ୍ରୀଡଂତି ଚ ଵୈ ଜଲେ । ମହାନଦ୍ଯାଃ ପ୍ରସଂଗେନ ତେ ଯାଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ସେମାନେ ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଜଳରେ ଖେଳିଲେ, ଏହି ମହାନଦୀର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଦାସତ୍ଵଂ ପାପସଂଘାତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵ୍ରଜଂତି ତେ । ପୁଣ୍ଯତୋଯପ୍ରସଂଗାଚ୍ଚ ହ୍ଯାପ୍ଲୁତାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ଦାସତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି; ପବିତ୍ର ଜଳର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସମସ୍ତେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ମହାନଦ୍ଯାଃ ପ୍ରସଂଗାଚ୍ଚ ଅନ୍ଯାସାଂ ନୈଵ ସତ୍ତମାଃ । ମହାପୁଣ୍ଯଜନସ୍ଯାପି ପାପଂ ନଶ୍ଯତି ପାପିନାମ୍
ମହାନଦୀର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ; ମହାପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କର ମହିମାରେ ପାପୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱାନ୍ତି।
ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାନ୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଅତ୍ରାର୍ଥେ ଶ୍ରୂଯତେ ଵିପ୍ରା ଇତିହାସୋଽଘନାଶନଃ
ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ—ଏହା ନେଇ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ବିଷୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକ ପାପ ନାଶକ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣାଯାଏ।
ତଂ ଵୋ ଅଦ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍ । କଶ୍ଚିଦସ୍ତି ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ ସୁଲୋଭାଖ୍ଯୋ ମହାଵନେ
ସେଥିରେ ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ କହିବି, ଯାହା ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ସୁଲୋଭ ନାମକ ଏକ ମୃଗଶିକାରୀ ଥିଲେ।
ଶ୍ଵଭିର୍ଵାଗୁରିଜାଲୈଶ୍ଚ ଧନୁର୍ବାଣୈସ୍ତଥୈଵ ଚ । ମୃଗାନ୍ଘାତଯତେ ନିତ୍ଯଂ ପିଶିତାସ୍ଵାଦଲଂପଟଃ
କୁକୁର, ଫନ୍ଦା, ଜାଲ ଓ ଧନୁଷ-ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ସଦା ମୃଗମାନେ ମାରୁଥିଲେ, ମାଂସର ସ୍ବାଦରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ।
ଏକଦା ତୁ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଧରଃ । ଶ୍ଵଭିଃ ପରିଵୃତୋ ଦୁର୍ଗଂ ଵନଂ ଵିଂଧ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଗତଃ
ଏକ ଦିନ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟମନା, ହାତରେ ଧନୁଷ-ବାଣ ନେଇ, କୁକୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଅତି କଠିନ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମୃଗାନ୍ରୁରୂନ୍ଵରାହାଂଶ୍ଚ ଭୀତାନ୍ସୂଦିତଵାନ୍ବହୂନ୍ । ରେଵାତୀରଂ ସମାସାଦ୍ଯ କଶ୍ଚିଚ୍ଛଫରଘାତକଃ
ସେ ଅନେକ ଭୟଭୀତ ମୃଗ, ରୁରୁ ଓ ବନଶୁକର ମାରିଦେଲେ; ରେବା ନଦୀର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ମାଛ ହଣ୍ଟା ଥିଲେ।
ଶଫରାନ୍ସୂଦଯିତ୍ଵା ସ ନିର୍ଜଗାମ ବହିର୍ଜଲାତ୍ । ମୃଗଵ୍ଯାଧସ୍ଯ ଲୋଭସ୍ଯ ଭଯତ୍ରସ୍ତା ତତୋ ମୃଗୀ
ସେ ମାଛମାନେ ମାରି, ପାଣିରୁ ବାହାରିଲେ; ଏହିବେଳେ, ଶିକାରୀର ଲୋଭରେ ଭୟଭୀତ ଏକ ମୃଗୀ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲା।
ଜୀଵତ୍ରାଣପରା ସାର୍ତା ଭୀତା ଚଲିତଚେତନା । ତ୍ଵରମାଣା ପଲାଯଂତୀ ରେଵାତୀରଂ ସମାଶ୍ରିତା
ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ, ଭୟରେ ମନ ଅସ୍ଥିର, ଦୁଃଖିତ ଏହି ମୃଗୀ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ଦୌଡ଼ି ରେବା କୂଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।
ଶ୍ଵଭିଶ୍ଚ ଚାଲିତା ସା ତୁ ବାଣଘାତକ୍ଷତାତୁରା । ଶ୍ଵସନସ୍ଯାପି ଵେଗେନ ସୁଲଭୋ ମୃଗଘାତକଃ
କୁକୁରମାନେ ତାକୁ ଦୌଡ଼ାଇଲେ, ବାଣର ଘାଏରେ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିଲା; ଶିକାରୀ ସୁଲୋଭ ବାୟୁବେଗରେ ଏହି ମୃଗୀକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ପୃଷ୍ଠ ଏଵ ସମାଯାତି ପୁରତୋ ଯାତି ସା ମୃଗୀ । ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତାଂ ଶଫରହା ବାଣପାଣିଃ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଶିକାରୀ ପଛରୁ ଆସୁଥିଲେ, ମୃଗୀ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଉଥିଲା; ଏହିବେଳେ, ମାଛ ହଣ୍ଟା, ହାତରେ ଧନୁଷ ନେଇ, ତାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଧନୁରାନମ୍ଯ ଵେଗେନ ଅନୁରୁଧ୍ଯ ଚ ତାଂ ମୃଗୀମ୍ । ତାଵଲ୍ଲୁବ୍ଧକ ଲୋଭାଖ୍ଯଃ ଶ୍ଵଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସମାଗତଃ
ଧନୁଷ ଟାଣି, ଶିକାରୀ ତିବ୍ର ବେଗରେ ମୃଗୀକୁ ଧାଉଥିଲେ; ସେହି ସମୟରେ, ଲୋଭାଖ୍ୟ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିକାରୀ କୁକୁରମାନେ ସହିତ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ନ ହଂତଵ୍ଯା ମଦୀଯେଯଂ ମୃଗଯାଂ ମେ ସମାଗତା । ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମୀନହା ମାଂସଲଂପଟଃ
"ଏହି ମୃଗୀ ମୋର, ଏହାକୁ ମାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ମୋର ଶିକାରକୁ ଆସିଛି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଛ ହଣ୍ଟା ମାଂସ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଥିଲେ—
ବାଣଂ ମୁମୋଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମହାବଲଃ । ନିହତା ମୃଗଲୁବ୍ଧେନ ବାଣେନ ନିଶିତେନ ଚ
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୁଭା ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ; ଶିତଳ ଏବଂ ମାରଣାନ୍ତକ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ମୃଗୀ ଶିକାରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।
ପ୍ରମୃତା ସା ମୃଗୀ ତତ୍ର ବାଣାଭ୍ଯାଂ ପାପଚେତସୋଃ । ଶ୍ଵଭିର୍ଦଂତୈଃ ସମାକ୍ରାଂତା ତ୍ଵରମାଣା ପପାତ ସା
ସେଠାରେ, ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟମନାଙ୍କ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ମୃଗୀ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା, କୁକୁରମାନେ ଦାନ୍ତରେ ଦଁଶି ତାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଶିଖରାଚ୍ଚ ହ୍ରଦେ ପୁଣ୍ଯେ ରେଵାଯାଃ ପାପନାଶନେ । ଶ୍ଵାନଶ୍ଚ ତ୍ଵରମାଣାସ୍ତେ ପତିତା ଵିମଲେ ହ୍ରଦେ
ଶିଖରରୁ ଗଡ଼ି ପଡ଼ି ସେ ମୃଗୀ ପାପନାଶିନୀ ପବିତ୍ର ରେବା ନଦୀର ହ୍ରଦରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଏବଂ କୁକୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହ୍ରଦକୁ ଝାପିଲେ।
ମୃଗଵ୍ଯାଧୋ ଵଦତ୍ଯେଵ ଧୀଵରଂ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ମଦୀଯେଯଂ ମୃଗୀ ଦୁଷ୍ଟ କସ୍ମାଦ୍ବାଣୈର୍ହତା ତ୍ଵଯା
ମୃଗ ଶିକାରି କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ ମାଛ ଧରୁଥିବା ଲୋକଟିଏକୁ କହିଲେ, 'ଏହି ମୃଗୀ ମୋର, ଦୁଷ୍ଟ! କାହିଁକି ତୁମେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ମାରିଦେଲା?'
ତମୁଵାଚ ପୁନଃ ସୋଽପି ମୀନହା ମୃଗଘାତକମ୍ । ମଦୀଯେଯଂ ନ ସଂଦେହୋ ଅଵଲିପ୍ତ ପ୍ରଭାଷସେ
ତାପରେ ମାଛ ଧରୁଥିବା ସେ ଲୋକଟିଏ ପୁଣି ମୃଗ ଶିକାରିକୁ କହିଲେ, 'ଏହି ମୃଗୀ ମୋର, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତୁମେ ଅହଂକାରରେ ଏଭଳି କହୁଛ।'
ଯୁଧ୍ଯମାନୌ ତତସ୍ତୌ ତୁ ଦ୍ଵାଵେତୌ ତୁ ପରସ୍ପରମ୍ । କ୍ରୋଧଲୋଭାନ୍ମହାଭାଗୌ ପତିତୌ ଵିମଲେ ଜଲେ
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଲୋଭରେ ଏକାପରେକି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ଏବଂ ଦୁହେଁ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ମହାପର୍ଵ ଵର୍ତତେ ଗତିଦାଯକମ୍ । ଅମାଵାସ୍ଯା ସମାଯୋଗଂ ମହାପୁଣ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେ ସମୟରେ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ବଡ଼ ପର୍ବ ଘଟିଥିଲା—ଅମାବାସ୍ୟାର ଯୋଗ, ଯାହା ମହାପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଵେଲାଯାଂ ପତିତାଃ ସର୍ଵେ ପର୍ଵଣସ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ତମ । ଜପଧ୍ଯାନଵିହୀନାସ୍ତେ ଭାଵସତ୍ଯଵିଵର୍ଜିତାଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ସେଇ ପବିତ୍ର ପର୍ବ ସମୟରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ସତ୍ୟ ଭାବ ନଥିଲା।
ତୀର୍ଥସ୍ନାନପ୍ରସଂଗେନ ମୃଗୀ ଶ୍ଵା ଚ ସ ଲୁବ୍ଧକଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ଗତାଃ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟରେ, ସେ ମୃଗୀ, କୁକୁରମାନେ ଏବଂ ଲୁଭା—ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତୀର୍ଥାନାଂ ଚ ପ୍ରଭାଵେଣ ସତାଂ ସଂଗାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ନାଶଯେତ୍ପାପିନାଂ ପାପଂ ଦହେଦଗ୍ନିରିଵେଂଧନମ୍
ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପାପୀମାନଙ୍କର ପାପ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା କାଠ ଦହିଯିବା ପରି ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ତେଷାମେଵଂ ହି ସଂସର୍ଗାଦୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ସଂଭାଷାଦ୍ଦର୍ଶନାନ୍ନଷ୍ଟଂ ସ୍ପର୍ଶାଚ୍ଚୈଵ ନୃପସ୍ଯ ଚ
ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ, କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଵେନସ୍ଯ କଲ୍ମଷଂ ନଷ୍ଟଂ ସତାଂ ସଂଗାତ୍ପୁରା କିଲ । ଅତ୍ଯୁଗ୍ରପୁଣ୍ଯସଂସର୍ଗାତ୍ପାପଂ ନଶ୍ଯତି ପାପିନାମ୍
ପୂର୍ବରୁ, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ବେନଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲା; ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ପାପୀମାନଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।