ସମାଖ୍ଯାତଂ ତଥାଗ୍ରେ ଚ ଭଵତାଂ ଵୈ ଯଥାର୍ଥତଃ । ଧନ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାରୋଗ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ଯାହା ଶୁଭ, କୀର୍ତ୍ତିଦାୟକ, ଆରୋଗ୍ୟକାରୀ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ନାଶକ, ସେସବୁ ବିଷୟରେ କହିଛି।
ପୃଥୋର୍ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ଚରିତଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ତସ୍ଯ ଭାଗୀରଥୀ ସ୍ନାନମହନ୍ଯହନି ଜାଯତେ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ବେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କ କର୍ମ ଯିଏ ଶୁଣେ, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ସେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ଯୋଽସୌ ଵେନସ୍ତ୍ଵଯାଖ୍ଯାତଃ ପାପାଚାରେଣ ଵର୍ତିତଃ । ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ କା ଵୃତ୍ତିଃ କିଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ଦ୍ଵିଜ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ଯେ ବେନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ କହିଥିଲ, ଯିଏ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସେହି ପାପୀଙ୍କ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ହେଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜ? ସେ କ’ଣ ଫଳ ପାଇଲେ?
ଚରିତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଵେନସ୍ଯ ସମାଖ୍ଯାହି ଯଥା ପୁରା । ଵିସ୍ତରେଣ ଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ନ ଏତନ୍ମହାମତେ
ସେ ବେନଙ୍କ କଥା ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଆମକୁ କହ, ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବିଷୟ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ହେ ମହାମତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଚରିତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଵେନସ୍ଯ ଵୈନ୍ଯସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ । ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସୁପୁଣ୍ଯଂ ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ପୁରା
ସୂତ କହିଲେ— ସେ ବେନଙ୍କ ଓ ମହାତ୍ମା ବେନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲି, ଏବଂ ଯାହା ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଉଚିତ, ମୁଁ କହିବି।
ଜାତେ ପୁତ୍ରେ ମହାଭାଗସ୍ତସ୍ମିନ୍ପୃଥୌ ମହାତ୍ମନି । ଵିମଲତ୍ଵଂ ଗତୋ ରାଜା ଧର୍ମତ୍ଵଂ ଗତଵାନ୍ପୁନଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୃଥୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରାଜା ପୁନି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ।
ମହାପାପାନି ସର୍ଵାଣି ଅର୍ଜିତାନି ନରାଧମୈଃ । ତୀର୍ଥସଂଗପ୍ରସଂଗେନ ତେଷାଂ ପାପଂ ପ୍ରଯାତି ଚ
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ମହାପାପ କମାଇଥାନ୍ତି, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ସତାଂ ସଂଗାତ୍ପ୍ରଜାଯେତ ପୁଣ୍ଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ପାପାନାଂ ତୁ ପ୍ରସଂଗେନ ପାପମେଵ ପ୍ରଜାଯତେ
ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ କେବଳ ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସହିତ ମିଶିଲେ କେବଳ ପାପ ହୁଏ।
ସଂଭାଷାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାଦାସନାଦ୍ଭୋଜନାତ୍କିଲ । ପାପିନାଂ ସଂଗମାଚ୍ଚୈଵ କିଲ୍ବିଷଂ ପରିସଂଚରେତ୍
ପାପୀମାନେ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଦେଖା, ସ୍ପର୍ଶ, ସଙ୍ଗେ ବସିବା, ଏକାସାଥି ଖାଇବା ଓ ସାଧାରଣ ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଚାରିପାଖରେ ଛଡ଼ାଯାଏ।
ତଥା ପୁଣ୍ଯାତ୍ମକାନାଂ ଚ ପୁଣ୍ଯମେଵ ପ୍ରସଂଚରେତ୍ । ମହାତୀର୍ଥପ୍ରସଂଗେନ ପାପାଃ ଶୁଧ୍ଯଂତି ନାନ୍ଯଥା
ଯେପରି ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ପୁଣ୍ୟ ହିଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେପରି ମହାତୀର୍ଥର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ମାତ୍ର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ନୁହେଁ।
ପୁଣ୍ଯାଂ ଗତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯେତେ ନିର୍ଦ୍ଧୂତାଶେଷ କଲ୍ମଷାଃ । ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ତତ୍କଥଂ ଯାଂତି ତେ ପାପାଃ ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏମିତି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦୂର ହୋଇ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ— ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତେବେ ପାପୀମାନେ କିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଇପାରନ୍ତି?
ତନ୍ନୋ ଵିସ୍ତରତୋ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହି କଥାଟିକୁ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ, ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆମର ଆସ୍ଥା ବଢ଼ିଯାଇଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଲୁବ୍ଧକାଶ୍ଚ ମହାପାପାଃ ସଂଜାତା ଦାସଧୀଵରାଃ । ରେଵା ଚ ଯମୁନା ଗଂଗାସ୍ତାସାମଂଭସି ସଂସ୍ଥିତାଃ
ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଶିକାରୀ, ମହାପାପୀ, ଦାସ କିମ୍ବା ମାଛ ଧରୁଥିବା ଧୀବର, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ରେବା, ଯମୁନା କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଉଭା ହୁଅନ୍ତି—
ଜ୍ଞାନତୋଽଜ୍ଞାନତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂକ୍ରୀଡଂତି ଚ ଵୈ ଜଲେ । ମହାନଦ୍ଯାଃ ପ୍ରସଂଗେନ ତେ ଯାଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ସେମାନେ ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଜଳରେ ଖେଳିଲେ, ଏହି ମହାନଦୀର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଦାସତ୍ଵଂ ପାପସଂଘାତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵ୍ରଜଂତି ତେ । ପୁଣ୍ଯତୋଯପ୍ରସଂଗାଚ୍ଚ ହ୍ଯାପ୍ଲୁତାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ଦାସତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି; ପବିତ୍ର ଜଳର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସମସ୍ତେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ମହାନଦ୍ଯାଃ ପ୍ରସଂଗାଚ୍ଚ ଅନ୍ଯାସାଂ ନୈଵ ସତ୍ତମାଃ । ମହାପୁଣ୍ଯଜନସ୍ଯାପି ପାପଂ ନଶ୍ଯତି ପାପିନାମ୍
ମହାନଦୀର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ; ମହାପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କର ମହିମାରେ ପାପୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱାନ୍ତି।
ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାନ୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଅତ୍ରାର୍ଥେ ଶ୍ରୂଯତେ ଵିପ୍ରା ଇତିହାସୋଽଘନାଶନଃ
ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ—ଏହା ନେଇ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ବିଷୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକ ପାପ ନାଶକ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣାଯାଏ।
ତଂ ଵୋ ଅଦ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍ । କଶ୍ଚିଦସ୍ତି ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ ସୁଲୋଭାଖ୍ଯୋ ମହାଵନେ
ସେଥିରେ ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ କହିବି, ଯାହା ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ସୁଲୋଭ ନାମକ ଏକ ମୃଗଶିକାରୀ ଥିଲେ।
ଶ୍ଵଭିର୍ଵାଗୁରିଜାଲୈଶ୍ଚ ଧନୁର୍ବାଣୈସ୍ତଥୈଵ ଚ । ମୃଗାନ୍ଘାତଯତେ ନିତ୍ଯଂ ପିଶିତାସ୍ଵାଦଲଂପଟଃ
କୁକୁର, ଫନ୍ଦା, ଜାଲ ଓ ଧନୁଷ-ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ସଦା ମୃଗମାନେ ମାରୁଥିଲେ, ମାଂସର ସ୍ବାଦରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ।
ଏକଦା ତୁ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଧରଃ । ଶ୍ଵଭିଃ ପରିଵୃତୋ ଦୁର୍ଗଂ ଵନଂ ଵିଂଧ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଗତଃ
ଏକ ଦିନ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟମନା, ହାତରେ ଧନୁଷ-ବାଣ ନେଇ, କୁକୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଅତି କଠିନ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମୃଗାନ୍ରୁରୂନ୍ଵରାହାଂଶ୍ଚ ଭୀତାନ୍ସୂଦିତଵାନ୍ବହୂନ୍ । ରେଵାତୀରଂ ସମାସାଦ୍ଯ କଶ୍ଚିଚ୍ଛଫରଘାତକଃ
ସେ ଅନେକ ଭୟଭୀତ ମୃଗ, ରୁରୁ ଓ ବନଶୁକର ମାରିଦେଲେ; ରେବା ନଦୀର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ମାଛ ହଣ୍ଟା ଥିଲେ।
ଶଫରାନ୍ସୂଦଯିତ୍ଵା ସ ନିର୍ଜଗାମ ବହିର୍ଜଲାତ୍ । ମୃଗଵ୍ଯାଧସ୍ଯ ଲୋଭସ୍ଯ ଭଯତ୍ରସ୍ତା ତତୋ ମୃଗୀ
ସେ ମାଛମାନେ ମାରି, ପାଣିରୁ ବାହାରିଲେ; ଏହିବେଳେ, ଶିକାରୀର ଲୋଭରେ ଭୟଭୀତ ଏକ ମୃଗୀ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲା।
ଜୀଵତ୍ରାଣପରା ସାର୍ତା ଭୀତା ଚଲିତଚେତନା । ତ୍ଵରମାଣା ପଲାଯଂତୀ ରେଵାତୀରଂ ସମାଶ୍ରିତା
ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ, ଭୟରେ ମନ ଅସ୍ଥିର, ଦୁଃଖିତ ଏହି ମୃଗୀ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ଦୌଡ଼ି ରେବା କୂଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।
ଶ୍ଵଭିଶ୍ଚ ଚାଲିତା ସା ତୁ ବାଣଘାତକ୍ଷତାତୁରା । ଶ୍ଵସନସ୍ଯାପି ଵେଗେନ ସୁଲଭୋ ମୃଗଘାତକଃ
କୁକୁରମାନେ ତାକୁ ଦୌଡ଼ାଇଲେ, ବାଣର ଘାଏରେ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିଲା; ଶିକାରୀ ସୁଲୋଭ ବାୟୁବେଗରେ ଏହି ମୃଗୀକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ପୃଷ୍ଠ ଏଵ ସମାଯାତି ପୁରତୋ ଯାତି ସା ମୃଗୀ । ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତାଂ ଶଫରହା ବାଣପାଣିଃ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଶିକାରୀ ପଛରୁ ଆସୁଥିଲେ, ମୃଗୀ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଉଥିଲା; ଏହିବେଳେ, ମାଛ ହଣ୍ଟା, ହାତରେ ଧନୁଷ ନେଇ, ତାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଧନୁରାନମ୍ଯ ଵେଗେନ ଅନୁରୁଧ୍ଯ ଚ ତାଂ ମୃଗୀମ୍ । ତାଵଲ୍ଲୁବ୍ଧକ ଲୋଭାଖ୍ଯଃ ଶ୍ଵଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସମାଗତଃ
ଧନୁଷ ଟାଣି, ଶିକାରୀ ତିବ୍ର ବେଗରେ ମୃଗୀକୁ ଧାଉଥିଲେ; ସେହି ସମୟରେ, ଲୋଭାଖ୍ୟ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିକାରୀ କୁକୁରମାନେ ସହିତ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ନ ହଂତଵ୍ଯା ମଦୀଯେଯଂ ମୃଗଯାଂ ମେ ସମାଗତା । ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମୀନହା ମାଂସଲଂପଟଃ
"ଏହି ମୃଗୀ ମୋର, ଏହାକୁ ମାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ମୋର ଶିକାରକୁ ଆସିଛି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଛ ହଣ୍ଟା ମାଂସ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଥିଲେ—
ବାଣଂ ମୁମୋଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମହାବଲଃ । ନିହତା ମୃଗଲୁବ୍ଧେନ ବାଣେନ ନିଶିତେନ ଚ
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୁଭା ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ; ଶିତଳ ଏବଂ ମାରଣାନ୍ତକ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ମୃଗୀ ଶିକାରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।
ପ୍ରମୃତା ସା ମୃଗୀ ତତ୍ର ବାଣାଭ୍ଯାଂ ପାପଚେତସୋଃ । ଶ୍ଵଭିର୍ଦଂତୈଃ ସମାକ୍ରାଂତା ତ୍ଵରମାଣା ପପାତ ସା
ସେଠାରେ, ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟମନାଙ୍କ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ମୃଗୀ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା, କୁକୁରମାନେ ଦାନ୍ତରେ ଦଁଶି ତାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।