ଅଷ୍ଟବାହୁର୍ମହାତେଜା ଦ୍ଵିଶୀର୍ଷଃ ସୁମହାତପାଃ । ଯକ୍ଷାଵର୍ତଂତ ତେନାପି ସର୍ଵଦୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଠି ଅଷ୍ଟବାହୁ, ବଡ଼ ପ୍ରଭା, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅପାର ତପସ୍ୟା ଥିଲା। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯକ୍ଷମାନେ ସଦା ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି।
ପୁନର୍ଦୁଗ୍ଧା ଇଯଂ ପୃଥ୍ଵୀ ରାକ୍ଷସୈଶ୍ଚ ମହାବଲୈଃ । ତଥା ଚୈଷା ପିଶାଚୈଶ୍ଚ ସାତୁରୈର୍ଦଗ୍ଧଵାରିଭିଃ
ପୁଣିଥରେ, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ। ଏହିପରି, ପିଶାଚମାନେ ଓ ଦଗ୍ଧ ହବିଷ୍ୟ ଖାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୋହିଥିଲେ।
ଉତ୍ପ୍ଲୁତଂ ନୃକପାଲଂ ତଂ ଶାଵପାତ୍ରମଯଃ କୃତମ୍ । ସୁପ୍ରଜାଂ ଭୋକ୍ତୁକାମାସ୍ତେ ତୀଵ୍ରକୋପପରାକ୍ରମାଃ
ଏଠି ଉଛଳୁଥିବା ମଣିଷର ଖପରକୁ ମାଂସର ପାତ୍ର ବନେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଉଥିଲେ।
ଦୋଗ୍ଧା ରଜତନାଭସ୍ତୁ ତେଷାମାସୀନ୍ମହାବଲଃ । ସୁମାଲୀ ନାମ ଵତ୍ସଶ୍ଚ ଶୋଣିତଂ କ୍ଷୀରମେଵ ଚ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଁଦିର ନାଭିଥିବା, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ। ସୁମାଳୀ ବଛା ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଧ ହେଉଛି ରକ୍ତ।
ରକ୍ଷାଂସି ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ । ଯକ୍ଷାସ୍ତେନ ଚ ଜୀଵଂତି ଭୂତସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଦାରୁଣାଃ
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ଯାତୁଧାନ, ବଳଶାଳୀ ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଭୂତମାନେ ସେଥିରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚନ୍ତି।
ଗଂଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦୁଗ୍ଧା ଵସୁଂଧରା । କୃତ୍ଵା ଵତ୍ସଂ ସୁଵିଦ୍ଵାଂସଂ ତୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରରଥଂ ପୁନଃ
ପୁଣି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ବଛା କରିଥିଲେ।
ଦୁଦୁହୁଃ ପଦ୍ମପାତ୍ରେ ତୁ ଗାଂଧର୍ଵଂ ଗୀତସଂକୁଲମ୍ । ସୁରୁଚିର୍ନାମ ଗଂଧର୍ଵସ୍ତେଷାମାସୀନ୍ମହାମତିଃ
ସେମାନେ ପଦ୍ମର ପାତ୍ରରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଗୀତର ରସ ଦୁଧିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ସୁରୁଚିର ଦୁଧିବାକୁ ଥିଲେ।
ଦୋଗ୍ଧା ପୁଣ୍ଯତମଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ଶୁଚିଗୀତଂ ମହାତ୍ମାନଃ ସୁକ୍ଷୀରଂ ଦୁଦୁହୁସ୍ତଦା
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଦୁଧିବା ଅତି ପୁଣ୍ୟବାନ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଗୀତକୁ ଦୁଧ ଭାବେ ନେଇଥିଲେ।
ଗଂଧର୍ଵାସ୍ତେନ ଜୀଵଂତି ଅନ୍ଯାଶ୍ଚାପ୍ସରସସ୍ତଥା । ପର୍ଵତୈଶ୍ଚ ମହାପୁଣ୍ଯୈର୍ଦୁଗ୍ଧା ଚେଯଂ ଵସୁଂଧରା
ସେ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ପୁଣି, ପବିତ୍ର ପର୍ବତମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧିଲେ।
ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନ୍ଯେଵ ଓଷଧୀଶ୍ଚାମୃତୋପମାଃ । ଵତ୍ସଶ୍ଚୈଵ ମହାଭାଗୋ ହିମଵାନ୍ପରିକଲ୍ପିତଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଓ ଅମୃତ ସମ ଔଷଧି ମିଳିଲା। ସେଥିରେ ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହିମବନ୍ତ ବଛା ହେଲେ।
ମେରୁର୍ଦୋଗ୍ଧା ଚ ସଂଜାତଃ ପାତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଶୈଲଜମ୍ । ତେନ କ୍ଷୀରେଣ ସଂଵୃଦ୍ଧାଃ ଶୈଲାଃ ସର୍ଵେ ମହୌଜସଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ ଦୁଧିବା ହେଲେ, ପର୍ବତରେ ତିଆରି ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ। ସେ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପର୍ବତମାନେ ପୋଷିତ ହେଲେ।
ପୁନର୍ଦୁଗ୍ଧା ମହାଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ କଲ୍ପଦ୍ରୁମାଦିଭିଃ । ପାଲାଶଂ ପାତ୍ରାମାନିନ୍ଯୁଶ୍ଛିନ୍ନଦଗ୍ଧପ୍ରରୋହଣମ୍
ପୁଣି, ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ବୃକ୍ଷମାନେ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧିଲେ। ସେମାନେ କଟା, ପୋଡ଼ା ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ଅଙ୍କୁରିତ ପାଳାଶ ପାତ୍ର ଆଣିଥିଲେ।
ଶାଲୋ ଦୁଦୋହ ପୁଷ୍ପାଂଗଃ ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଵତ୍ସୋଽଭଵତ୍ତଦା । ଗୁହ୍ଯକୈଶ୍ଚାରଣୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈସ୍ତଦା
ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଦୁଧିବା ହେଲେ, ପ୍ଲକ୍ଷ ବଛା ହେଲା। ସେ ସମୟରେ ଗୁହ୍ୟକ, ଅରଣ୍ୟ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଦୁଗ୍ଧା ଚେଯଂ ସର୍ଵଧାତ୍ରୀ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯିନୀ । ଯଂ ଯମିଚ୍ଛଂତି ଯେ ଲୋକାଃ ପାତ୍ରଵତ୍ସଵିଶେଷଣୈଃ
ଏହି ଭୂମି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ଯେଉଁ ଲୋକ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଚାହିଁଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ପାତ୍ର ଓ ବଛା ସହିତ ଦୁଧିଲେ।
ତୈସ୍ତୈସ୍ତେଷାଂ ଦଦାତ୍ଯେଵ କ୍ଷୀରଂ ସଦ୍ଭାଵମୀଦୃଶମ୍ । ଇଯଂ ଧାତ୍ରୀ ଵିଧାତ୍ରୀ ତୁ ଇଯଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵସୁଂଧରା
ଏହି ଧରିତ୍ରୀ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଏଭଳି ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଧାତ୍ରୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମି।
ସର୍ଵକାମଦୁଘା ଧେନୁରିଯଂ ପୁଣ୍ଯୈରଲଂକୃତା । ଇଯଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ତୁ ଇଯଂ ସୃଷ୍ଟିରିଯଂ ପ୍ରଜା
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏହି ଗାଈ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଆଧାର, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପ୍ରଜା।
ପାଵନୀ ପୁଣ୍ଯଦା ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵସସ୍ଯ ପ୍ରରୋହିଣୀ । ଚରାଚରସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯୋନିରେଵ ଚ
ଏହିଁ ପବିତ୍ର, ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ, ଶୁଭା, ସମସ୍ତ ଫସଲର ଅଙ୍କୁରିତ କାରଣ। ଏହିଁ ସମସ୍ତ ଚରାଚରର ଆଧାର ଓ ମୂଳ।
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀରିଯଂ ଵିଦ୍ଯା ସର୍ଵଵିଶ୍ଵମଯୀ ସଦା । ସର୍ଵକାମଦୁଘା ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ସର୍ଵବୀଜପ୍ରରୋହିଣୀ
ଏହିଁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଜ୍ଞାନ, ସଦା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପିତ। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦୁଧିବା, ସମସ୍ତ ବୀଜ ଅଙ୍କୁରିତ କରୁଥିବା।
ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ରେଯସାଂ ମାତା ସର୍ଵଲୋକଧରା ଇଯମ୍ । ପଂଚାନାମପି ଭୂତାନାଂ ପ୍ରକାଶୋ ରୂପମେଵ ଚ
ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ର ମାତା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା। ପାଞ୍ଚ ଭୂତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ରୂପ।
ଅସୀଦିଯଂ ସମୁଦ୍ରାଂତା ମେଦିନୀତି ପରିଶ୍ରୁତା । ମଧୁକୈଟଭଯୋଃ କୃତ୍ସ୍ନା ମେଦସା ସମଭିପ୍ଲୁତା
ଏହି ଭୂମି, ମେଦିନୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଛି। ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ଚର୍ବିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭିଜିଥିଲା।
ତେନେଯଂ ମେଦିନୀ ନାମ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ । ତତୋଭ୍ଯୁପଗମାତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞ ପୃଥୋର୍ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ସତ୍ତମାଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ 'ମେଦିନୀ' ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ, ହେ ପୃଥୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନାମ ହେଲା।
ଦୁହିତୃତ୍ଵମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦେଵୀ ପୃଥ୍ଵୀତି ଚୋଚ୍ଯତେ । ତେନ ରାଜ୍ଞା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପାଲିତେଯଂ ଵସୁଂଧରା
କନ୍ୟା ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଏହି ଦେବୀକୁ 'ପୃଥ୍ବୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା।
ଗ୍ରାମାଧାରଂ ଗୃହାଣାଂ ଚ ପୁରପତ୍ତନମାଲିନୀ । ସସ୍ଯାକରଵତୀ ସ୍ଫୀତା ସର୍ଵତୀର୍ଥମଯୀ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ଏ ଭୂମି ଧାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ପରି ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଗ୍ରାମ, ଘର ଓ ସହର ଉଠାଇ ରଖିଛି, ଏହି ଭୂମି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ମିଶ୍ରଣ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଏଵଂ ଵସୁମତୀ ଦେଵୀ ସର୍ଵଲୋକମଯୀ ସଦା । ଏଵଂ ପ୍ରଭାଵୋ ରାଜେଂଦ୍ରଃ ପୁରାଣେ ପରିପଠ୍ଯତେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଏ ଭୂମି ଦେବୀ ସଦା ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, ଏପରି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ଅଛି, ରାଜା, ପୁରାଣରେ ଏହି କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯୋ ମହାଭାଗଃ ସର୍ଵକର୍ମପ୍ରକାଶକଃ । ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଥା ବ୍ରହ୍ମା ଯଥା ରୁଦ୍ରଃ ସନାତନଃ
ବେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଉଦ୍ଘାଟକ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
ନମସ୍କାର୍ଯାସ୍ତ୍ରଯୋ ଦେଵା ଦେଵାଦ୍ଯୈର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଋଷିଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ନମସ୍କାର୍ଯୋ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ଏ ତିନି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ, ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଋଷିମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
ଵର୍ଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଂ ଯଃ ସ୍ଥାପକଃ ସର୍ଵଲୋକଧୃକ୍ । ପାର୍ଥିଵୈଶ୍ଚ ମହାଭାଗୈଃ ପାର୍ଥିଵତ୍ଵମିହେପ୍ସୁଭିଃ
ଯିଏ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଓ ଏଠାରେ ରାଜତ୍ୱ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଦିରାଜୋ ନମସ୍କାର୍ଯଃ ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଧନୁର୍ଵେଦାର୍ଥିଭିର୍ଯୋଧୈଃ ସଦୈଵ ଜଯକାଂକ୍ଷିଭିଃ
ପ୍ରଥମ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୃଥୁ ସଦା ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଓ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
ନମସ୍କାର୍ଯୋ ମହାରାଜୋ ଵୃତ୍ତିଦାତା ମହୀଭୃତାମ୍ । ଏଵଂ ପାତ୍ରଵିଶେଷାଶ୍ଚ ମଯା ଖ୍ଯାତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ମହାରାଜା, ଯିଏ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଣାମ ଯୋଗ୍ୟ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ବିଶେଷ ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିଛି।
ଵତ୍ସାନାଂ ସୁଵିଶେଷାଶ୍ଚ ଦୋଗ୍ଧୄଣାଂ ଭଵଦଗ୍ରତଃ । କ୍ଷୀରସ୍ଯାପି ଵିଶେଷଂ ତୁ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ହି ଭୂଭୁଜା
ଏବଂ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଛୁଆଁ ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈମାନଙ୍କ ବିଶେଷତା, ଏବଂ ଦୁଧର ଭିନ୍ନତା ବି ରାଜାଙ୍କ ଅନୁସାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି।