ତେନୈଵ ଵର୍ତଯଂତ୍ଯୁଗ୍ରା ମହାକାଯା ମହାବଲାଃ । ତଦାହାରାସ୍ତଦାଚାରାସ୍ତଦ୍ଵୀର୍ଯାସ୍ତତ୍ପରାକ୍ରମାଃ
ଏହି ବିଷ ଦ୍ୱାରା, ଭୟଙ୍କର, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଥିବା ସେମାନେ ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ, ଆଚରଣ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ସବୁ ଏହାରୁ ମିଳେ।
ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ଦୁଗ୍ଧା ଵସୁଂଧରା । ଅସୁରୈର୍ଦାନଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏବେ ମୁଁ କହିବି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କିପରି ସମସ୍ତ ଅସୁର ଓ ଦାନବମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ।
ପାତ୍ରମତ୍ରାନ୍ନସଦୃଶମାଯସଂ ସର୍ଵକାମିକମ୍ । କ୍ଷୀରଂ ମାଯାମଯଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାରାତିଵିନାଶନମ୍
ସେମାନଙ୍କର ପାତ୍ର ହେଉଛି ଲୋହାର ଥାଳି, ଖାଦ୍ୟ ପାତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା। ସେମାନେ ଦୁଧ ବନେଇଥିଲେ ମାୟାମୟ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରେ।
ତେଷାମଭୂତ୍ସ ଵୈ ଵତ୍ସୋ ଵିରୋଚନଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଋତ୍ଵିଗ୍ଦ୍ଵିମୂର୍ଦ୍ଧା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ମଧୁର୍ଦୋଗ୍ଧା ମହାବଲଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରୋଚନ ବଛା ହେଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋତ୍ବିଜ୍ ମଧୁର ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ।
ତଯା ହି ମାଯଯା ଦୈତ୍ଯାଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଂତେ ମହାବଲାଃ । ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ମହାକାଯା ମହାତେଜଃ ପରାକ୍ରମାଃ
ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବଡ଼ ଦେହ, ବଡ଼ ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଚାଲିଆସୁଛନ୍ତି।
ତଦ୍ବଲଂ ପୌରୁଷଂ ତେଷାଂ ତେନ ଜୀଵଂତି ଦାନଵାଃ । ତଯୈତେ ମାଯଯାଦ୍ଯାପି ସର୍ଵମାଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି ଶକ୍ତି ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ଏଠି ଥିଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ମାୟା ଏହି ମାୟାରୁ ଆସେ।
ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ମିତପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ତେ ତଦେଷାମିଦଂ ବଲମ୍ । ତଥା ତୁ ଦୁଗ୍ଧା ଯକ୍ଷୈଃ ସା ସର୍ଵାଧାରାସୁ ମେଦିନୀ
ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ, ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକମାନେ, ଚାଲିଆସୁଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର ଭୂମିକୁ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ।
ଇତି ଶୁଶ୍ରୁମ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ପୁରାକଲ୍ପେ ମହାତ୍ମଭିଃ । ଅଂତର୍ଧାନମଯଂ କ୍ଷୀରମଯସ୍ପାତ୍ରେ ସୁଵିସ୍ତରେ
ଏଭଳି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୁରୁଣା କାଳର ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଠାରୁ— ଗୋପନ ଦୁଧ ଏକ ବଡ଼ ଲୋହାର ପାତ୍ରରେ ଦୋହାଯାଇଥିଲା।
ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତଦା ଵତ୍ସଃ ପ୍ରକଲ୍ପିତଃ । ମଣିଧରସ୍ଯ ପିତା ପୁଣ୍ଯଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରଃ
ସେତିବେଳେ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୈଶ୍ରବଣ ବଛା ବନେଇଯାଇଥିଲେ। ମଣିଧରଙ୍କ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ପିତା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚୟନ କରାଯାଇଥିଲେ।
ଦୋଗ୍ଧା ରଜତନାଭସ୍ତୁ ତସ୍ଯାଶ୍ଚାସୀନ୍ମହାମତିଃ । ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଯକ୍ଷରାଜସୁତୋ ବଲୀ
ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ ଚାଁଦିର ନାଭିଥିବା, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜଣା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷରାଜଙ୍କ ପୁଅ।
ଅଷ୍ଟବାହୁର୍ମହାତେଜା ଦ୍ଵିଶୀର୍ଷଃ ସୁମହାତପାଃ । ଯକ୍ଷାଵର୍ତଂତ ତେନାପି ସର୍ଵଦୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଠି ଅଷ୍ଟବାହୁ, ବଡ଼ ପ୍ରଭା, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅପାର ତପସ୍ୟା ଥିଲା। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯକ୍ଷମାନେ ସଦା ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି।
ପୁନର୍ଦୁଗ୍ଧା ଇଯଂ ପୃଥ୍ଵୀ ରାକ୍ଷସୈଶ୍ଚ ମହାବଲୈଃ । ତଥା ଚୈଷା ପିଶାଚୈଶ୍ଚ ସାତୁରୈର୍ଦଗ୍ଧଵାରିଭିଃ
ପୁଣିଥରେ, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ। ଏହିପରି, ପିଶାଚମାନେ ଓ ଦଗ୍ଧ ହବିଷ୍ୟ ଖାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୋହିଥିଲେ।
ଉତ୍ପ୍ଲୁତଂ ନୃକପାଲଂ ତଂ ଶାଵପାତ୍ରମଯଃ କୃତମ୍ । ସୁପ୍ରଜାଂ ଭୋକ୍ତୁକାମାସ୍ତେ ତୀଵ୍ରକୋପପରାକ୍ରମାଃ
ଏଠି ଉଛଳୁଥିବା ମଣିଷର ଖପରକୁ ମାଂସର ପାତ୍ର ବନେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଉଥିଲେ।
ଦୋଗ୍ଧା ରଜତନାଭସ୍ତୁ ତେଷାମାସୀନ୍ମହାବଲଃ । ସୁମାଲୀ ନାମ ଵତ୍ସଶ୍ଚ ଶୋଣିତଂ କ୍ଷୀରମେଵ ଚ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଁଦିର ନାଭିଥିବା, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଦୁଧ ଦୋହିଥିଲେ। ସୁମାଳୀ ବଛା ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଧ ହେଉଛି ରକ୍ତ।
ରକ୍ଷାଂସି ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ । ଯକ୍ଷାସ୍ତେନ ଚ ଜୀଵଂତି ଭୂତସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଦାରୁଣାଃ
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ଯାତୁଧାନ, ବଳଶାଳୀ ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଭୂତମାନେ ସେଥିରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚନ୍ତି।
ଗଂଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦୁଗ୍ଧା ଵସୁଂଧରା । କୃତ୍ଵା ଵତ୍ସଂ ସୁଵିଦ୍ଵାଂସଂ ତୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରରଥଂ ପୁନଃ
ପୁଣି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ବଛା କରିଥିଲେ।
ଦୁଦୁହୁଃ ପଦ୍ମପାତ୍ରେ ତୁ ଗାଂଧର୍ଵଂ ଗୀତସଂକୁଲମ୍ । ସୁରୁଚିର୍ନାମ ଗଂଧର୍ଵସ୍ତେଷାମାସୀନ୍ମହାମତିଃ
ସେମାନେ ପଦ୍ମର ପାତ୍ରରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଗୀତର ରସ ଦୁଧିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ସୁରୁଚିର ଦୁଧିବାକୁ ଥିଲେ।
ଦୋଗ୍ଧା ପୁଣ୍ଯତମଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ଶୁଚିଗୀତଂ ମହାତ୍ମାନଃ ସୁକ୍ଷୀରଂ ଦୁଦୁହୁସ୍ତଦା
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଦୁଧିବା ଅତି ପୁଣ୍ୟବାନ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଗୀତକୁ ଦୁଧ ଭାବେ ନେଇଥିଲେ।
ଗଂଧର୍ଵାସ୍ତେନ ଜୀଵଂତି ଅନ୍ଯାଶ୍ଚାପ୍ସରସସ୍ତଥା । ପର୍ଵତୈଶ୍ଚ ମହାପୁଣ୍ଯୈର୍ଦୁଗ୍ଧା ଚେଯଂ ଵସୁଂଧରା
ସେ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ପୁଣି, ପବିତ୍ର ପର୍ବତମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧିଲେ।
ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନ୍ଯେଵ ଓଷଧୀଶ୍ଚାମୃତୋପମାଃ । ଵତ୍ସଶ୍ଚୈଵ ମହାଭାଗୋ ହିମଵାନ୍ପରିକଲ୍ପିତଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଓ ଅମୃତ ସମ ଔଷଧି ମିଳିଲା। ସେଥିରେ ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହିମବନ୍ତ ବଛା ହେଲେ।
ମେରୁର୍ଦୋଗ୍ଧା ଚ ସଂଜାତଃ ପାତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଶୈଲଜମ୍ । ତେନ କ୍ଷୀରେଣ ସଂଵୃଦ୍ଧାଃ ଶୈଲାଃ ସର୍ଵେ ମହୌଜସଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ ଦୁଧିବା ହେଲେ, ପର୍ବତରେ ତିଆରି ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ। ସେ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପର୍ବତମାନେ ପୋଷିତ ହେଲେ।
ପୁନର୍ଦୁଗ୍ଧା ମହାଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ କଲ୍ପଦ୍ରୁମାଦିଭିଃ । ପାଲାଶଂ ପାତ୍ରାମାନିନ୍ଯୁଶ୍ଛିନ୍ନଦଗ୍ଧପ୍ରରୋହଣମ୍
ପୁଣି, ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ବୃକ୍ଷମାନେ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧିଲେ। ସେମାନେ କଟା, ପୋଡ଼ା ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ଅଙ୍କୁରିତ ପାଳାଶ ପାତ୍ର ଆଣିଥିଲେ।
ଶାଲୋ ଦୁଦୋହ ପୁଷ୍ପାଂଗଃ ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଵତ୍ସୋଽଭଵତ୍ତଦା । ଗୁହ୍ଯକୈଶ୍ଚାରଣୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈସ୍ତଦା
ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଦୁଧିବା ହେଲେ, ପ୍ଲକ୍ଷ ବଛା ହେଲା। ସେ ସମୟରେ ଗୁହ୍ୟକ, ଅରଣ୍ୟ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଦୁଗ୍ଧା ଚେଯଂ ସର୍ଵଧାତ୍ରୀ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯିନୀ । ଯଂ ଯମିଚ୍ଛଂତି ଯେ ଲୋକାଃ ପାତ୍ରଵତ୍ସଵିଶେଷଣୈଃ
ଏହି ଭୂମି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ଯେଉଁ ଲୋକ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଚାହିଁଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ପାତ୍ର ଓ ବଛା ସହିତ ଦୁଧିଲେ।
ତୈସ୍ତୈସ୍ତେଷାଂ ଦଦାତ୍ଯେଵ କ୍ଷୀରଂ ସଦ୍ଭାଵମୀଦୃଶମ୍ । ଇଯଂ ଧାତ୍ରୀ ଵିଧାତ୍ରୀ ତୁ ଇଯଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵସୁଂଧରା
ଏହି ଧରିତ୍ରୀ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଏଭଳି ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଧାତ୍ରୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମି।
ସର୍ଵକାମଦୁଘା ଧେନୁରିଯଂ ପୁଣ୍ଯୈରଲଂକୃତା । ଇଯଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ତୁ ଇଯଂ ସୃଷ୍ଟିରିଯଂ ପ୍ରଜା
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏହି ଗାଈ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଆଧାର, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପ୍ରଜା।
ପାଵନୀ ପୁଣ୍ଯଦା ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵସସ୍ଯ ପ୍ରରୋହିଣୀ । ଚରାଚରସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯୋନିରେଵ ଚ
ଏହିଁ ପବିତ୍ର, ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ, ଶୁଭା, ସମସ୍ତ ଫସଲର ଅଙ୍କୁରିତ କାରଣ। ଏହିଁ ସମସ୍ତ ଚରାଚରର ଆଧାର ଓ ମୂଳ।
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀରିଯଂ ଵିଦ୍ଯା ସର୍ଵଵିଶ୍ଵମଯୀ ସଦା । ସର୍ଵକାମଦୁଘା ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ସର୍ଵବୀଜପ୍ରରୋହିଣୀ
ଏହିଁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଜ୍ଞାନ, ସଦା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପିତ। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦୁଧିବା, ସମସ୍ତ ବୀଜ ଅଙ୍କୁରିତ କରୁଥିବା।
ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ରେଯସାଂ ମାତା ସର୍ଵଲୋକଧରା ଇଯମ୍ । ପଂଚାନାମପି ଭୂତାନାଂ ପ୍ରକାଶୋ ରୂପମେଵ ଚ
ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ର ମାତା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା। ପାଞ୍ଚ ଭୂତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ରୂପ।
ଅସୀଦିଯଂ ସମୁଦ୍ରାଂତା ମେଦିନୀତି ପରିଶ୍ରୁତା । ମଧୁକୈଟଭଯୋଃ କୃତ୍ସ୍ନା ମେଦସା ସମଭିପ୍ଲୁତା
ଏହି ଭୂମି, ମେଦିନୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଛି। ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ଚର୍ବିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭିଜିଥିଲା।