ନାରାଧିତୋ ମଯା ଦେଵଶ୍ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦଃ। ନ ମଯା ପୂଜିତା ଦେଵୀ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ । ସର୍ଵପାପହରୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନ ସ୍ମୃତୋ ଭୋଗଲୁବ୍ଧଯା
ଚାରି ପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂଜା କରିନି; ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ସମ୍ମାନ କରିନି; ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ମନେ କରିନି, ମୋର ଭୋଗ ଲୋଭରେ।
ନ ଚ ସଂତର୍ପିତା ଵିପ୍ରା ନ କୃତଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ହିତମ୍ । ଅଣୁମାତ୍ରମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନ କୃତଂ ଚ ପ୍ରମାଦତଃ
ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିନି, ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କର ଭଲ କାମ କରିନି; ଏକ ଛୋଟ ପୁଣ୍ୟ କାମ ମଧ୍ୟ ଅସାବଧାନତାରେ କରିନି।
ପାତକଂ ତୁ କୃତଂ ଭଦ୍ର ତେନ ମେ ଦହ୍ଯତେ ମନଃ । ବହୁଧୈଵଂ ଵିଲପ୍ଯାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଶରଣଂ ଗତା
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଦୁଃଖ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୋର ମନ ଜଳିଯାଉଛି; ବହୁ ଭାବରେ ବିଲାପ କରି, ମୁଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଵେଦଵିଦ୍ଵାଂସଂ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ପୁରୋହିତମ୍ । ସ ହି ପୃଷ୍ଟୋ ମଯା ରକ୍ଷଃ କଥଂ ମେ ନିଷ୍କୃତିର୍ଭଵେତ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରହ୍ମାନୁଗତ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି, କିପରି ମୋର ଦୁଃଖର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ।
ପାପସ୍ଯାସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥଂ ଯାସ୍ଯାମି ସଦ୍ଗତିମ୍ । ସ୍ଵେନୈଵ କର୍ମଣା ତପ୍ତାଂ ଵରାକୀଂ ଦୀନମାନସାମ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପାପରୁ କିପରି ମୁଁ ଭଲ ମାର୍ଗକୁ ପାଇପାରିବି? ମୋ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୀନ ହେଇଯାଇଛି।
ପାପପଂକନିମଗ୍ନାଂ ତ୍ଵଂ ମାମୁଦ୍ଧର କଚଗ୍ରହୈଃ । ମଯି କାରୁଣ୍ଯଂଜଂ ଵାରି ଵର୍ଷହର୍ଷଦୃଶା ଦ୍ଵିଜ
ପାପର କାଦରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ମୋତେ, ତୁମର ଶିକ୍ଷାର ଆଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇଦିଅ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ଦୟାର ଜଳ ହର୍ଷର ଆଖିରୁ ମୋପରି ବର୍ଷିଯାଉ।
ସଜ୍ଜନେ ସାଧଵଃ ସର୍ଵେ ସାଧୁଃ ସାଧୁରସଜ୍ଜନେ । ଇତ୍ଯସୌ ମଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚକାରାନୁଗ୍ରହଂ ମଯି
ସଜ୍ଜନମାନେ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନେ ଅସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭଲ କରନ୍ତି; ମୋର କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୋପରି କୃପା କରିଲେ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ। ନିଷିଦ୍ଧାଚରଣଂ ଜାନେ ସର୍ଵଂ ତେଽହଂ ଵରାନନେ । କୁରୁ ମେ ସତ୍ଵରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯାହି କ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଜାପତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ତୁମର ସମସ୍ତ ନିଷିଦ୍ଧ କାମ ଜାଣିଛି; ଶୀଘ୍ର ମୋର କଥା ମାନି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଉ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା କୁରୁ ସ୍ନାନଂ ତେନ ପାପକ୍ଷଯସ୍ତଵ । ସର୍ଵଂ ମନୋଗତଂ ଭଦ୍ରେ ତ୍ଵଦୀଯଂ ଶୋଚିତଂ ମଯା
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କର; ଏହାରେ ତୁମର ପାପ ନଷ୍ଟ ହେବ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମର ମନର ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାକୁ ମୁଁ ଭାବିଛି।
ନାହମନ୍ଯତ୍ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଯତ୍ତେ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ପରଂ ତୀର୍ଥେ ସ୍ନାନଂ ଚ ଋଷିଭିଃ ସ୍ମୃତମ୍
ତୁମର ପାପ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନି; ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ତାହା ହେଉଛି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ।
କିଂତୁ ତୀର୍ଥେ ତ୍ଯଜେଦ୍ଭୀରୁ ମନସାପ୍ଯଶୁଭଂ କୃତମ୍ । ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନଶୁଦ୍ଧା ତ୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାସ୍ଯସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
କିନ୍ତୁ, ହେ ଭୟଭୀତ, ତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ମନରେ କରାଯାଇଥିବା ଅଶୁଭ କାମକୁ ଛାଡିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ; ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯିବ।
ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ନୃଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନ ସଂଶଯଃ । ଅନ୍ଯଦେଶକୃତଂ ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଭାମିନି
ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମାନବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପାଇଥାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ପ୍ରଯାଗେ ଵିଲଯଂ ଯାତି ପାପଂ ତୀର୍ଥକୃତଂ ଵିନା । ଶୃଣୁ ଭୀରୁ ପୁରା ଶକ୍ରୋ ଗୌତମସ୍ଯ ମୁନେର୍ଵଧୂମ୍
ପ୍ରୟାଗରେ, ତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଛଡ଼ା, ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ହେ ଭୟଭୀତ, ଶୁଣ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମଵଶଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତାଂ ଗତୋ ଗୁପ୍ତକାମୁକଃ । ଉଗ୍ରେଣ ତେନ ପାପେନ ତଦୈଵ ଜନିତଂ ଫଲମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ଆସିଲେ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ସେଠାକୁ ଯାଇଥିଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପର ଫଳ ତୁରନ୍ତ ମିଳିଗଲା।
ଋଷିସ୍ତ୍ରୀଗଂତୁରିଂଦ୍ରସ୍ଯ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁରତସ୍ତଦା । କୁତ୍ସିତଂ ଗର୍ହିତଂ ଜାତମିତି ଲଜ୍ଜାକରଂ ଵପୁଃ
ଋଷି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ଏକ ଲଜ୍ଜାଜନକ ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେଲେ।
ତଦ୍ଭର୍ତୁଃ ଶାପମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍ସହସ୍ରଭଗଚିହ୍ନିତମ୍ । ଅଧୋମୁଖସ୍ତତୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେଵରାଜୋ ଵିନିର୍ଗତଃ
ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କର ଶାପର ଶକ୍ତିରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରେ ହଜାରଟି ମହିଳାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଗଲା; ତାପରେ, ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେବରାଜା ଚାଲିଗଲେ।
ନିନିଂଦ ସ୍ଵକୃତଂ କର୍ମ ସୋଽଭିଭୂତଃ ସଲଜ୍ଜିତଃ । ମେରୋଃ ଶିରସି ତୋଯାଢ୍ଯେ ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୃତେ
ନିଜ କର୍ମରେ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଅଭିଭୂତ ହେଇ, ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କଲା । ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିରାପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଜଳରେ ଭରିଥିଲା ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ହେମାଂଭୋରୁହକୋରକେ । ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଗର୍ହଯନ୍ନିତ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ମଥଂ ତଥା
ସେଠି ପହଞ୍ଚି, ସୁବৰ্ণ ମନ୍ଦାର ପୁଷ୍ପକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ତାହାରେ ରହିଲା । ସେ ନିଜକୁ ଏବଂ ମନମଥକୁ ସଦା ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲା ।
ଧିକ୍ତାଂ କାମାତ୍ମତାଂ ଲୋକେ ସଦ୍ଯଃ ପାତକଦାଯିନୀମ୍ । ଯଯା ହି ନରକଂ ଯାତି ସର୍ଵଲୋକଵିଗର୍ହିତଃ
ଏହି ଲୋକରେ କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବାକୁ ଶାପ ଦିଅ । ଏହା ତୁରନ୍ତ ପାପ ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ନରକକୁ ଯାଏ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ ।
ଆଯୁଃ କୀର୍ତିର୍ଯଶୋଧର୍ମ ଧୈର୍ଯ ଧ୍ଵଂସକରୀ ତଥା । ଧିଙ୍ମନ୍ମଥଂ ଦୁରାଚାରମାପଦାଂ ନିଯତଂ ପଦମ୍
ଏହା ଆୟୁ, କୀର୍ତି, ଯଶ, ଧର୍ମ ଓ ଧୈର୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଏ । ମନମଥଙ୍କୁ ଶାପ ଦିଅ, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଓ ଦୁଃଖର ନିଶ୍ଚିତ କାରଣ ।
ଦେହସ୍ଥଂ ଦୁର୍ଦମଂ ଶତ୍ରୁମସଂତୁଷ୍ଟଂ ସଦାଵଶମ୍ । ଇତ୍ଥଂଵାଦିନି ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନେ ଵାସଵେ ପଦ୍ମସଦ୍ମନି 6.127.
ଦେହରେ ଥିବା ଏହି ଶତ୍ରୁ ଅତି ଦୁର୍ଜୟ, ସଦା ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥାଏ । ଏଭଳି କଥା ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବାସବଙ୍କ ପଦ୍ମ ମନ୍ଦିରରେ କହିଲେ ।
ଆଖଂଡଲଂ ଵିନା ଭୀରୁ ଦେଵଲୋକୋ ନ ଶୋଭତେ । ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ଲୋକପାଲାଃ ସକିନ୍ନରାଃ
ଆଖଣ୍ଡଳ ନଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା, ଦେବଲୋକ ରୂପରେ ରଉନ୍ତି ନାହିଁ । ତେଣୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଲୋକପାଳ ଓ କିନ୍ନରମାନେ—
ଶଚ୍ଯା ସହ ସମାଗମ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତେ ବୃହସ୍ପତିମ୍ । ଭଗଵନ୍ବଲଭିଦ୍ଦେଵଂ ନୈଵ ଜାନୀମହେ ଵଯମ୍
ଶଚୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା କେଉଁଠି ଗଲେ ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ ।'
କ୍ଵ ତିଷ୍ଠତି ଗତଃ କୁତ୍ର କୁତ୍ର ଵା ମୃଗଯାମହେ । ନ ନାକଃ ଶୋଭତେ ତେନ ଵିନା ଦେଵଗଣୈଃ ସହ
'ସେ କେଉଁଠି ରହିଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ଗଲେ, କିମ୍ବା କେଉଁଠି ଖୋଜିବା ଉଚିତ? ସେ ଓ ଦେବଗଣ ନଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ରୂପରେ ରଉନ୍ତି ନାହିଁ ।'
ସୁପୁତ୍ରେଣ ଵିନା ଯଦ୍ଵତ୍କୁଲଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍ । ଉପାଯଶ୍ଚିଂତ୍ଯତାଂ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ଯେନ ଶୋଭତେ
'ଯେପରି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା କୁଳ ଦକ୍ଷ ପୁତ୍ର ବିନା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେପରି ଦ୍ରୁତ ଉପାୟ ଭାବିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଫେରି ଚମକିଉଥିବା ।'
ସନାଥଃ ସୁଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତୋ ନ ଵିଲଂବୋଽତ୍ର ଯୁଜ୍ଯତେ । ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୁର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
'ସ୍ୱାମୀ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହେଇ, ଏଠାରେ ବିଳମ୍ବ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।' ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗୁରୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଜାନେଽହଂ ସ୍ଵାପରାଧେନ ଲଜ୍ଜଯା ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ରଭସା ଲବ୍ଧକାର୍ଯସ୍ଯ ଭୁଂକ୍ତେ ସ ମଘଵା ଫଲମ୍
'ମୁଁ ଜାଣେ କେଉଁଠି ସେ ନିଜ ଅପରାଧର ଲଜ୍ଜାରେ ରହିଛନ୍ତି; ମଘବାନ୍ ଏବେ ତାଙ୍କର ଅତି ତ୍ୱରା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗୁଛନ୍ତି ।'
ନୃଣାଂ ନୀତିପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ଵିପାକାଃ ସ୍ଯୁର୍ଭଯଂକରାଃ । ଅହୋ ରାଜ୍ଯମଦୈର୍ମତ୍ତଃ କୃତ୍ଯାକୃତ୍ଯମଚିଂତଯନ୍
'ନୀତିକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ମଣିଷମାନେ ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି । ଆହା, ରାଜ୍ୟ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ କରିବା ଉଚିତ ନ କରିବା ଭାବିଲେ ନାହିଁ ।'
କୃତଵାନ୍ନିଂଦ୍ଯମାନଂ ହି ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟକ୍ଷଯଂକରମ୍ । କୁର୍ଵଂତି ବାଲିଶା ଯତ୍ର ଦୈଵୋପହତବୁଦ୍ଧଯଃ
'ସେ ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ନାଶ ଆଣିଛି । ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂର୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୈବରେ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା ମୂର୍ଖମାନେ କରନ୍ତି ।'
ଅପରାଧାଦ୍ଯଥାଜନ୍ମ ସ୍ଯାଦିହାମୁତ୍ର ନିଷ୍ଫଲମ୍ । ଅଧୁନା ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାମୋ ଯତ୍ର ଶକ୍ରଃ ସ ତିଷ୍ଠତି
'ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ଏଠା ଓ ପରଲୋକରେ ନିର୍ଫଳ ହୁଏ । ଏବେ ଚଳ, ଯେଉଁଠି ଶକ୍ର ରହିଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଉ ।'