ଜଗତୋଽସ୍ଯ ହିତାର୍ଥାଯ ସାଧୁ ଚୈଵ ଵସୁଂଧରେ । ହନିଷ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ମଦ୍ଵାକ୍ଯାତ୍ତୁ ପରାଙ୍ମୁଖୀମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଏବଂ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କରିବି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନାଦର କରିଛ।
ସ୍ଵୀଯେନ ତେଜସା ଚୈଵ ପୁଣ୍ଯାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନୀମ୍ । ପ୍ରଜାଂ ଚୈଵ ଧରିଷ୍ଯାମି ଧର୍ମେଣାପି ନ ସଂଶଯଃ
ମୋର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ତିନି ଲୋକର ନିବାସୀ ଶୁଭ ଜନଙ୍କୁ ମୁଁ ଧାରଣ କରିବି ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଲୋକମାନେ ରହିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମଚ୍ଛାସନଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଧର୍ମଯୁକ୍ତଂ ଵସୁଂଧରେ । ଇମାଃ ପ୍ରଜା ଆଜ୍ଞଯା ମେ ସଂଜୀଵଯ ସଦୈଵ ହି
ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ମୋର ଧର୍ମମୟ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି, ସଦା ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ଭାବେ ତୁମେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଉ।
ଏଵଂ ମେ ଶାସନଂ ଭଦ୍ରେ ଅଦ୍ଯ ଯର୍ହି କରିଷ୍ଯସି । ତତଃ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ତେ ନିତ୍ଯଂ ଗୋପାଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵଦା
ହେ ଶୁଭେ, ଆଜି ଯଦି ତୁମେ ଏଭଳି ଭାବରେ ମୋର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବ, ତେବେ ମୁଁ ସଦା ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ରହିବି ଏବଂ ସମସ୍ତବେଳେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
ତ୍ଵାମେଵ ହି ନ ସଂଦେହ ଅନ୍ଯେ ଚୈଵ ନୃପୋତ୍ତମାଃ । ଧେନୁରୂପେଣ ସା ପୃଥ୍ଵୀ ବାଣାଂଚିତକଲେଵରା
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ତୁମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଗାଈ ରୂପରେ ଥିବା ପୃଥିବୀ, ବାଣର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦେହ ଧାରଣ କରିଛ।
ଉଵାଚେଦଂ ପୃଥୁଂ ଵୈନ୍ଯଂ ଧର୍ମାଧାରଂ ମହାମତିମ୍ । ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ-। ତଵାଦେଶଂ ମହାରାଜ ସତ୍ଯପୁଣ୍ଯାର୍ଥସଂଯୁତମ୍
ତାପରେ ଧରିତ୍ରୀ ଧର୍ମର ଆଧାର ଏବଂ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବେଣର ପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ହେ ମହାରାଜ, ତୁମର ଏହି ଆଜ୍ଞା ଯାହା ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ—'
ପ୍ରଜାନିମିତ୍ତମତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଧାସ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ । ଉଦ୍ଯମେନାପି ପୁଣ୍ଯେନ ଉପାଯେନ ନରେଶ୍ଵର
'ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହା କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପୁଣ୍ୟ ଉପାୟରେ, ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଏହା କରିବି।'
ସମାରଂଭାଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧ୍ଯଂତି ପୁଣ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାପ୍ଯୁପକ୍ରମାଃ । ଉପାଯଂ ପଶ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ଯେନ ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଵାନ୍ଭଵେଃ
'ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କେଉଁ ଉପାୟରେ ତୁମେ ସତ୍ୟବାନ୍ ରହିପାରିବ, ତାହା ଭାବିବା।'
ଧାରଯେଥାଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚେମା ଯେନ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧଯେ । ସଂଲଗ୍ନାଶ୍ଚୋତ୍ତମା ବାଣା ମମାଂଗେ ତେ ଶିଲାଶିତାଃ
'ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ କିପରି ଚିରକାଳ ଟିକି ରହିପାରିବେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ କିପରି ଉନ୍ନତି କରିପାରିବେ, ତାହା ଭାବିବା; ମୋ ଦେହରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଥର ମୁଣ୍ଡିଥିବା ବାଣ ଲାଗିଛ।'
ସମୁଦ୍ଧର ସ୍ଵଯଂ ରାଜଂଶ୍ଛଲ୍ଯଂତି ଭୃଶମେଵ ତେ । ସମାଂ କୁରୁ ମହାରାଜ ତିଷ୍ଠେନ୍ମଯି ଯଥା ପଯଃ
'ହେ ରାଜା, ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ନିଜେ ଉତାରିଦିଅ, ଏହାମାନେ ମୋତେ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି; ମୋତେ ସମତଳ କର, ଯେପରି ଆଗରୁ ପାଣି ଧରିପାରୁଥିଲି।'
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଧନୁଷୋଗ୍ରେଣ ତାଞ୍ଛୈଲାନ୍ନାନାରୂପାନ୍ଗୁରୂଂସ୍ତଥା । ଉତ୍ସାରଯଂସ୍ତତଃ ସର୍ଵାଂ ସମରୂପାଂ ଚକାର ସଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷରେ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭାରି ପାଥରଗୁଡ଼ିକୁ ବାହାର କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ସମତଳ କରିଦେଲେ।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ତେ ଶୈଲା ଵୃଦ୍ଧିମାପୁର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ତସ୍ଯା ଅଂଗାତ୍ସ୍ଵଯଂ ବାଣାନ୍ସ୍ଵକୀଯାନ୍ନୃପନଂଦନଃ
ସେଇବେଳୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେଇ ପାଥରଗୁଡ଼ିକ ବଢ଼ିଗଲା; ରାଜପୁତ୍ର ତାପରେ ନିଜେ ତାଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାର କଲେ।
ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ତତୋ ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରୀତେନ ମନସା ତଦା । ଗର୍ତାଶ୍ଚ କଂଦରାଶ୍ଚୈଵ ବାଣାଘାତୈଃ ସମୀକୃତାଃ
ତାପରେ ବେଣର ପୁତ୍ର ପୃଥୁ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାହାର କଲେ, ଏବଂ ବାଣର ଆଘାତରେ ଗଡ଼ା ଓ ଖାଳଗୁଡ଼ିକ ସମତଳ ହେଇଗଲା।
ଏଵଂ ପୃଥ୍ଵଦ୍ଯଂସମାଂ ସର୍ଵାଂ ଚକାର ପୁଣ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନଃ । ସମୀକୃତ୍ଯ ମହାଭାଗୋ ଵତ୍ସଂ ତସ୍ଯା ଵ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍
ଏଭଳି ଧର୍ମବାନ୍ ପୃଥୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କଲେ; ସମତଳ କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବଛା ଦେଲେ।
ମନୁଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଂ ପୂର୍ଵଂ ପରିଚିଂତ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅତୀତେଷ୍ଵଥ ସର୍ଵେଷୁ ମନ୍ଵଂତରେଷୁ ସତ୍ତମାଃ
ପୁରୁଣା ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବତନ ମନୁମାନେଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାଣୀମାନେ—
ଵିଷମତ୍ଵଂ ଗତା ଭୂମିଃ ପଂଥା ନାସୀଚ୍ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍ । ସମାନି ଵିଷମାଣ୍ଯେଵଂ ସ୍ଵଯମାସନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପୃଥିବୀ ଅସମତଳ ହୋଇଗଲା, କେଉଁଠିଓ ରାସ୍ତା ନଥିଲା; ଏଭଳି ଭାବରେ ସମତଳ ଓ ଅସମତଳ ଦୁହିଁ ଥିଲା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପୂର୍ଵଂ ମନୋଶ୍ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତେ ଚୈଵାଂତରେ ତଦା । ଜାତେ ପୂର୍ଵଵିସର୍ଗେ ଚ ଵିଷମେ ଚ ଧରାତଲେ
ପୂର୍ବରୁ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଆଗମନ ସମୟରେ ଏବଂ ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠ ଅସମତଳ ଥିଲା।
ଗ୍ରାମାଣାଂ ଚ ପୁରାଣାଂ ଚ ପତ୍ତନାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦେଶାନାଂ କ୍ଷେତ୍ରପନ୍ନାନାଂ ମର୍ଯାଦା ନ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ
ଗ୍ରାମ, ପୁର, ନଗର, ଦେଶ କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକର କେଉଁସି ସୀମା ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
କୃଷିର୍ନୈଵ ନ ଵାଣିଜ୍ଯଂ ନ ଗୋରକ୍ଷା ପ୍ରଵର୍ତତେ । ନାନୃତଂ ଭାଷତେ କଶ୍ଚିନ୍ନ ଲୋଭୋ ନ ଚ ମତ୍ସରଃ
ସେ ସମୟରେ କୃଷି, ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ଗୋପାଳନ କୌଣସି କାମ ହେଉନଥିଲା; କେହି ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁନଥିଲେ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଥିଲାନି।
ନାଭିମାନଂ ଚ ଵୈ ପାପଂ ନ କରୋତି କଦା କିଲ । ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଅଂତରେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
କେହି କେବେ ଅଭିମାନ କିମ୍ବା ପାପ କାମ କରୁନଥିଲେ; ଭୂଲୋକରେ ବୈବସ୍ବତ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଭଳି ଅବସ୍ଥା ଥିଲା, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ସଂଭଵାତ୍ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାମେଵ ସଂଭଵଃ । ଇମାଃ ପ୍ରଜା ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵା ନିଵାସଂ ସମରୋଚଯନ୍
ବୈନ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ମାନବମାନେ ମାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲେ; ସେମାନେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କରିଥିଲେ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଭୂମୌ ଗିରୌ କ୍ଵାପି ନଦୀତୀରେଷୁ ଵୈ ତଦା । କୁଂଜେଷୁ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସାଗରସ୍ଯ ତଟେଷୁ ଚ
କେହି ଭୂମିରେ, କେହି ପାହାଡ଼ରେ, କେହି ନଦୀ କୂଳରେ, କେହି ଝାଡି ଜଙ୍ଗଲରେ, କେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, କେହି ସାଗର କୂଳରେ ବସିଥିଲେ।
ନିଵାସଂ ଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଃ ପୁଣ୍ଯେନ ଵୈ ତଦା । ତାସାମାହାରଃ ସଂଜାତଃ ଫଲମୂଲମଧୁସ୍ତଥା
ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ମଧୁ ଥିଲା।
ମହତା କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ତାସାମାହାରଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରଜାନାଂ କଷ୍ଟମେଵ ହି
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ବହୁ ଦୁଃଖରେ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ; ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଏହି କଷ୍ଟ ଦେଖି ପ୍ରଥୁ ବୈନ୍ୟ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୋ ମନୁର୍ଵତ୍ସଃ କଲ୍ପିତସ୍ତେନ ଭୂଭୁଜା । ସ୍ଵପାଣିଃ କଲ୍ପିତସ୍ତେନ ପାତ୍ରମେଵଂ ମହାମତେ
ସେ ରାଜା ନିଜେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ବଛା ଭାବରେ ଧାରଣ କଲେ; ନିଜ ହାତକୁ ପାତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ସ ପୃଥୁଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୁଦୋହ ଵସୁଧାଂ ତଦା । ସର୍ଵସସ୍ଯମଯଂ କ୍ଷୀରଂ ସସର୍ଵାନ୍ନଂ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ ପ୍ରଥୁ, ମହାପୁରୁଷ, ଭୂମିକୁ ଦୋହନ କଲେ; ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଧାନ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଖାଦ୍ୟ ଦୁଧ ଭଳି ମିଳିଲା।
ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଚାନ୍ନେନ ସୁଧାକଲ୍ପେନ ତାଃ ପ୍ରଜାଃ । ତୃପ୍ତିଂ ନଯଂତି ଦେଵାନ୍ଵୈ ପ୍ରଜାଃ ପିତୄଂସ୍ତଥାପରାନ୍
ସେ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଅମୃତ ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ; ସେମାନେ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
ପ୍ରସାଦାତ୍ତସ୍ଯ ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ସୁଖଂ ଜୀଵଂତି ତାଃ ପ୍ରଜାଃ । ଦେଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦତ୍ଵା ଚାନ୍ନଂ ପ୍ରଜାସ୍ତତଃ
ବୈନ୍ୟଙ୍କର କୃପାରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିଲେ; ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ ପ୍ରଜାମାନେ
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣଅତିଥିଭ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୁଂଜଂତି ପୁଣ୍ଯାସ୍ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟବାନ ପ୍ରଜାମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଯଜଂତ୍ଯେଵ ତର୍ପଯଂତି ଜନାର୍ଦନମ୍ । ତେନ ଚାନ୍ନେନ ଦେଵେଶଂ ତୃପ୍ତିଂ ଗଚ୍ଛଂତି ଦେଵତାଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଉଥିଲେ।