ମଯା ଵିନା ମହାରାଜ କଥଂ ଧାରଯସେ ପ୍ରଜାଃ । ଅହଂ ଯଦାସ୍ଥିରା ରାଜଂସ୍ତଦା ଲୋକାଶ୍ଚରାଚରାଃ
ମୁଁ ଛଡ଼ି, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ କିପରି ପ୍ରଜାମାନେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ? ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଅସ୍ଥିର, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସ୍ଥିରତ୍ଵଂ ଯାଂତି ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ଥିରୀଭୂତା ଯଦା ହ୍ଯହମ୍ । ମାଂ ଵିନା ତୁ ଇମେ ଲୋକା ଵିନଶ୍ଯେଯୁଶ୍ଚରାଚରାଃ
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ସ୍ଥିର ହେଉଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ସ୍ଥିର ହୋଇଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୋ ଛଡ଼ି, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ।
ତତଃ ପ୍ରଜା ଵିନଶ୍ଯେଯୁର୍ମମ ନାଶେ ସମାଗତେ । କଥଂ ଧାରଯିତା ଚାସି ପ୍ରଜା ରାଜନ୍ମଯା ଵିନା
ମୋ ନାଶ ହେଲେ, ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଯିବେ; ମୋ ବିନା, ରାଜା, ତୁମେ କିପରି ଏହି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିପାରିବ?
ମଯି ଲୋକାଃ ସ୍ଥିରା ରାଜନ୍ମଯେଦଂ ଧାର୍ଯତେ ଜଗତ୍ । ମଦ୍ଵିନାଶେ ଵିନଶ୍ଯେଯୁଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ନ ସଂଶଯଃ
ରାଜା, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଧାରଣ କରୁଛି। ମୋ ନାଶ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ନଷ୍ଟ ହେଯିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ ମାମର୍ହସି ଵୈ ହଂତୁଂ ଶ୍ରେଯଶ୍ଚେତ୍ତ୍ଵଂ ଚିକୀର୍ଷସି । ପ୍ରଜାନାଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ଶୃଣୁ ଦେଵ ଵଚୋ ମମ
ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ଯଦି ପ୍ରଜାଙ୍କ ଭଲ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ତୁମେ ମୋତେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ରାଜା, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଉପାଯୈଶ୍ଚ ମହାଭାଗ ସୁସିଦ୍ଧିଂ ଯାଂତ୍ଯୁପକ୍ରମାଃ । ସମାଲୋକ୍ଯ ହ୍ଯୁପାଯଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜା ଯେନ ଧରିଷ୍ଯତି
ବହୁତ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା କାମ ସଫଳ ହୁଏ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର, କେଉଁ ଉପାୟରେ ପ୍ରଜା ପୋଷିତ ହେବେ।
ମାଂ ହତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ଧାରଣେ ପାଲନେ ସଦା । ପୋଷଣେ ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ମଦ୍ଵିନା ହି କଥଂ ନୃପ
ମହାରାଜ, ତୁମେ ମୋତେ ମାରିଦେଲେ, ମୋ ବିନା କିପରି ସଦା ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧାରଣ, ରକ୍ଷା ଓ ପୋଷଣ କରିପାରିବ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ?
ଧରିଷ୍ଯସି ପ୍ରଜାଂ ଚେମାଂ କୋପଂ ଯଚ୍ଛ ତ୍ଵମାତ୍ମନଃ । ଅନ୍ନମଯୀ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଧରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରଜାମିମାମ୍
ମହାରାଜ, ତୁମ ରୋଷକୁ ଶାନ୍ତ କର; ମୁଁ ଅନ୍ନରୂପ ହେଇ ଏହି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବି।
ଅହଂ ନାରୀ ଅଵଧ୍ଯା ଚ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଅଵଧ୍ଯାଂ ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାମପି
ମୁଁ ଜଣେ ନାରୀ ଓ ମୋତେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେବ। ଜଣେ ନାରୀ, ଯଦି ପଶୁ ଶରୀର ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଚାର୍ଯୈଵଂ ମହାରାଜ ନ ଧର୍ମଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି । ଏଵଂ ନାନାଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈରୁକ୍ତୋ ଧାତ୍ର୍ଯା ନରାଧିପଃ
ଏପରି ଭାବି, ମହାରାଜ, ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଭଳି ନାନା ପ୍ରକାର କଥାରେ ଧାତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୋପମେନଂ ମହାରାଜ ତ୍ଯଜ ଦାରୁଣମେଵ ହି । ପ୍ରସନ୍ନେ ତ୍ଵଯି ରାଜେଂଦ୍ର ତଦା ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ମହାରାଜ, ଏହି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡ଼; ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱସ୍ଥ ହେଇପାରିବି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ରାଜା ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ତାମୁଵାଚ ମହାଭାଗାଂ ଧରିତ୍ରୀଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବେଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଥୁ, ପ୍ରଜାପତି, ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଧରିତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୃଥୁରୁଵାଚ- ହତେ ଚୈଵ ମହାପାପେ ଏକସ୍ମିନ୍ପାପଚାରିଣି । ଲୋକାଃ ସୁଖେନ ଜୀଵଂତି ସାଧଵଃ ପୁଣ୍ଯଦର୍ଶିନଃ
ପ୍ରଥୁ କହିଲେ—ଏକ ମହାପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟକର୍ମୀ ମାରାଗଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଧର୍ମଦର୍ଶୀ ସଜ୍ଜନମାନେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦେକଂ ପ୍ରହର୍ତଵ୍ଯଂ ପାପିଷ୍ଠଂ ପାପଚେତନମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ହି ହନିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵପ୍ରଣାଶିନୀମ୍
ତେଣୁ, ସବୁଠାରୁ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପ ଭାବନା ଥିବାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍; ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଶକାରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି।
ତ୍ଵଯା ବୀଜାନି ସର୍ଵାଣି ଲୁପ୍ତାନ୍ଯେତାନି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଗ୍ରାସଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥିରୀଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜାଂ ହତ୍ଵା କ୍ଵ ଯାସ୍ଯସି
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବୀଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲ; ଏହାକୁ ଖାଇ ଏବଂ ନିଜେ ଅଟୁଟ ହେଇ, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରି, ଏବେ କେଉଁଠି ଯିବୁ?
ହତେ ପାପେ ଦୁରାଚାରେ ସୁଖଂ ଜୀଵଂତିସାଧଵଃ । ତସ୍ମାତ୍ପାପଂ ପ୍ରହଂତଵ୍ଯଂ ସତ୍ଯମେଵଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦୁରାଚାରୀ ମାରାଗଲେ, ସଜ୍ଜନମାନେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି; ତେଣୁ, ପାପୀକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଦରକାର—ଏହା ସତ୍ୟ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପାଲିତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଃ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧତେ । ଭଵତ୍ଯା ତୁ ମହତ୍ପାପଂ ପ୍ରଜାସଂକ୍ଷଯକାରକମ୍
ଯଥାଯଥ ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହିଥିରୁ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; କିନ୍ତୁ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମହାପାପ ହେଇଛି, ଯାହା ପ୍ରଜା ନାଶ କରୁଛି।
ଏକସ୍ଯାର୍ଥେନ ଯୋ ହନ୍ଯାଦାତ୍ମନୋ ଵା ପରସ୍ଯ ଵା । ଲୋକୋପତାପକଂ ହତ୍ଵା ନ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ପାତକମ୍
ଏକ ଲୋକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠି ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବାକୁ ମାରାଯାଏ, ସେଠାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।
ସୁଖମେଷ୍ଯଂତି ବହଵୋ ଯସ୍ମିଂସ୍ତୁ ନିହତେ ଶୁଭେ । ଵସୁଧେ ନିହତେ ଦୁଷ୍ଟେ ପାତକଂ ନୋପପାତକମ୍
ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟ ମାରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅନେକେ ସୁଖ ପାଇବେ; ଦୁଷ୍ଟ ପୃଥିବୀ ମାରାଯାଏ, ତେବେ କୌଣସି ପାପ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦୋଷ ନାହିଁ।
ପ୍ରଜାନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଵାମେଵ ହନିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ । ଯଦି ମେ ପୁଣ୍ଯସଂଯୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ନ କରିଷ୍ଯତି
ପ୍ରଜାଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଯଦି ମୋ ଧର୍ମମୟ କଥା ତୁମେ ମାନିବା ନାହିଁ।
ଜଗତୋଽସ୍ଯ ହିତାର୍ଥାଯ ସାଧୁ ଚୈଵ ଵସୁଂଧରେ । ହନିଷ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ମଦ୍ଵାକ୍ଯାତ୍ତୁ ପରାଙ୍ମୁଖୀମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଏବଂ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କରିବି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନାଦର କରିଛ।
ସ୍ଵୀଯେନ ତେଜସା ଚୈଵ ପୁଣ୍ଯାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନୀମ୍ । ପ୍ରଜାଂ ଚୈଵ ଧରିଷ୍ଯାମି ଧର୍ମେଣାପି ନ ସଂଶଯଃ
ମୋର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ତିନି ଲୋକର ନିବାସୀ ଶୁଭ ଜନଙ୍କୁ ମୁଁ ଧାରଣ କରିବି ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଲୋକମାନେ ରହିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମଚ୍ଛାସନଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଧର୍ମଯୁକ୍ତଂ ଵସୁଂଧରେ । ଇମାଃ ପ୍ରଜା ଆଜ୍ଞଯା ମେ ସଂଜୀଵଯ ସଦୈଵ ହି
ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ମୋର ଧର୍ମମୟ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି, ସଦା ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ଭାବେ ତୁମେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଉ।
ଏଵଂ ମେ ଶାସନଂ ଭଦ୍ରେ ଅଦ୍ଯ ଯର୍ହି କରିଷ୍ଯସି । ତତଃ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ତେ ନିତ୍ଯଂ ଗୋପାଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵଦା
ହେ ଶୁଭେ, ଆଜି ଯଦି ତୁମେ ଏଭଳି ଭାବରେ ମୋର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବ, ତେବେ ମୁଁ ସଦା ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ରହିବି ଏବଂ ସମସ୍ତବେଳେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
ତ୍ଵାମେଵ ହି ନ ସଂଦେହ ଅନ୍ଯେ ଚୈଵ ନୃପୋତ୍ତମାଃ । ଧେନୁରୂପେଣ ସା ପୃଥ୍ଵୀ ବାଣାଂଚିତକଲେଵରା
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ତୁମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଗାଈ ରୂପରେ ଥିବା ପୃଥିବୀ, ବାଣର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦେହ ଧାରଣ କରିଛ।
ଉଵାଚେଦଂ ପୃଥୁଂ ଵୈନ୍ଯଂ ଧର୍ମାଧାରଂ ମହାମତିମ୍ । ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ-। ତଵାଦେଶଂ ମହାରାଜ ସତ୍ଯପୁଣ୍ଯାର୍ଥସଂଯୁତମ୍
ତାପରେ ଧରିତ୍ରୀ ଧର୍ମର ଆଧାର ଏବଂ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବେଣର ପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ହେ ମହାରାଜ, ତୁମର ଏହି ଆଜ୍ଞା ଯାହା ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ—'
ପ୍ରଜାନିମିତ୍ତମତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଧାସ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ । ଉଦ୍ଯମେନାପି ପୁଣ୍ଯେନ ଉପାଯେନ ନରେଶ୍ଵର
'ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହା କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପୁଣ୍ୟ ଉପାୟରେ, ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଏହା କରିବି।'
ସମାରଂଭାଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧ୍ଯଂତି ପୁଣ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାପ୍ଯୁପକ୍ରମାଃ । ଉପାଯଂ ପଶ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ଯେନ ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଵାନ୍ଭଵେଃ
'ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କେଉଁ ଉପାୟରେ ତୁମେ ସତ୍ୟବାନ୍ ରହିପାରିବ, ତାହା ଭାବିବା।'
ଧାରଯେଥାଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚେମା ଯେନ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧଯେ । ସଂଲଗ୍ନାଶ୍ଚୋତ୍ତମା ବାଣା ମମାଂଗେ ତେ ଶିଲାଶିତାଃ
'ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ କିପରି ଚିରକାଳ ଟିକି ରହିପାରିବେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ କିପରି ଉନ୍ନତି କରିପାରିବେ, ତାହା ଭାବିବା; ମୋ ଦେହରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଥର ମୁଣ୍ଡିଥିବା ବାଣ ଲାଗିଛ।'
ସମୁଦ୍ଧର ସ୍ଵଯଂ ରାଜଂଶ୍ଛଲ୍ଯଂତି ଭୃଶମେଵ ତେ । ସମାଂ କୁରୁ ମହାରାଜ ତିଷ୍ଠେନ୍ମଯି ଯଥା ପଯଃ
'ହେ ରାଜା, ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ନିଜେ ଉତାରିଦିଅ, ଏହାମାନେ ମୋତେ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି; ମୋତେ ସମତଳ କର, ଯେପରି ଆଗରୁ ପାଣି ଧରିପାରୁଥିଲି।'