ଵିସ୍ଫୁରଂତଂ ତଦା ଵେନଂ ବଲାଦ୍ଗୃହ୍ଯ ତତୋ ରୁଷା । ଵେନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସଵ୍ଯୋରୁଂ ମମଂଥୁର୍ଜାତମନ୍ଯଵଃ
ସେତେବେଳେ, ବେନକୁ ଜୋରକରି ଧରି, ରୁଷ୍ଟ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ବାମ ଜଂଘାକୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
କୃଷ୍ଣାଂଜନଚଯୋପେତମତିହ୍ରସ୍ଵଂ ଵିଲକ୍ଷଣମ୍ । ଦୀର୍ଘାସ୍ଯଂ ଚ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ନୀଲକଂଚୁକଵର୍ଚସମ୍
ସେଠାରୁ ଏକ ଅଜଣା, ଛୋଟ ଆକୃତି, କଳା ଧୂଳିରେ ଢାକା, ଲମ୍ବା ମୁହଁ, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ଗାଢ଼ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଲଂବୋଦରଂ ଵ୍ଯୂଢକର୍ଣମତିଭୀତଂ ଦୁରୋଦରମ୍ । ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନୋ ନିଷୀଦେତ୍ଯବ୍ରୁଵଂସ୍ତତଃ
ସେଠି ଜଣେ ଲମ୍ବ ପେଟ, ଚଉଡ଼ କାନ, ଭୟଭୀତ ମୁହଁ, ଏବଂ ଅତି ସୁକୁନ୍ତଳ ପେଟ ଥିଲେ; ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଦେଖି, 'ବସ' ବୋଲି କହିଲେ।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷସାଦ ଭଯାତୁରଃ । ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷ୍ଵେଵ ତସ୍ଯ ଵଂଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ଋଷିମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଭୟରେ ବସିଗଲେ; ପର୍ବତ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କର ବଂଶ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
ନିଷାଦାଶ୍ଚ କିରାତାଶ୍ଚ ଭିଲ୍ଲାନାହଲକାସ୍ତଥା । ଭ୍ରମରାଶ୍ଚ ପୁଲିଂଦାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ନିଷାଦ, କିରାତ, ଭିଲ୍ଲ, ଆହଳକ, ଭ୍ରମର, ପୁଲିନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଜାତିମାନେ ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ପାପାଚାରାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ତସ୍ମାଦଂଗାତ୍ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ । ଅଥ ତେ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରସନ୍ନମନସସ୍ତତଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଖରାପ କାମ କରୁଥିଲେ, ଏହି ଅଂଗଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଗତକଲ୍ମଷମେଵଂ ତଂ ଜାତଂ ଵେନଂ ନୃପୋତ୍ତମମ୍ । ମମଂଥୁର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ପାଣିଂ ତସ୍ଯୈଵ ଚ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଷିତତା ଦୂର କରି, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜା ବେନଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତକୁ ମଥନ କଲେ।
ମଥିତେ ତସ୍ଯ ପାଣୌ ତୁ ସଂଜାତଂ ସ୍ଵେଦମେଵ ହି । ପୁନର୍ମମଂଥୁସ୍ତେ ଵିପ୍ରା ଦକ୍ଷିଣଂ ପାଣିମେଵ ଚ
ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥନ କଲେ, ତାଠାରୁ ଘମ ଚୁଇଁଲା; ପୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାହାକୁ ମଥନ କଲେ।
ସୁକରାତ୍ପୁରୁଷୋ ଜଜ୍ଞେ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସନ୍ନିଭଃ । ତପ୍ତକାଂଚନଵର୍ଣାଂଗୋ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରାଵୃତଃ
ଡାହାଣ ହାତରୁ ଏକ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାପି ଗୋଲ୍ଡ ରଙ୍ଗର ଦେହ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯାଭରଣଶୋଭାଂଗୋ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନଃ । ମୁକୁଟେନାର୍କଵର୍ଣେନ କୁଂଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜତେ
ତାଙ୍କର ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ମହାକାଯୋ ମହାବାହୂ ରୂପେଣାପ୍ରତିମୋ ଭୁଵି । ଖଡ୍ଗବାଣଧରୋ ଧନ୍ଵୀ କଵଚୀ ଚ ମହାପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଦେଖିବାକୁ ବଡ଼ ଦେହ, ମୋଟ ହାତ, ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ତଳୱାର, ବାଣ, ଧନୁଷ ଓ କବଚ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷଣଃ । ତେଜସା ରୂପଭାଵେନ ସୁଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ମହାମତିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ତେଜ, ରୂପ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମନ ଅପୂର୍ବ ଥିଲା।
ଦିଵି ଇଂଦ୍ରୋ ଯଥା ଭାତି ଭୁଵି ଵେନାତ୍ମଜସ୍ତଥା । ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହାଭାଗେ ଦେଵାଶ୍ଚ ଋଷଯୋମଲାଃ
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେପରି ବେନଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥିବୀରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ; ଏହି ମହାନ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ଦେବତା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଉତ୍ସଵଂ ଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵେ ଵେନସ୍ଯ ତନଯଂ ପ୍ରତି । ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵଵପୁଷା ସାକ୍ଷାଦଗ୍ନିରିଵୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ
ସମସ୍ତେ ବେନଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମକୁ ଉତ୍ସବରେ ପାଳନ କଲେ; ସେ ନିଜ ଦେହର ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ।
ଆଦ୍ଯମାଜଗଵଂ ନାମ ଧନୁର୍ଗୃହ୍ଯ ମହାଵରମ୍ । ଶରାନ୍ଦିଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ରକ୍ଷାର୍ଥେ କଵଚଂ ଚ ମହାପ୍ରଭମ୍
ସେ ଆଦି ଆଜଗବ ନାମକ ପ୍ରମୁଖ ଧନୁଷ, ଦିବ୍ୟ ବାଣ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚମକୁଥିବା କବଚ ଧାରଣ କଲେ।
ଜାତେ ସତି ମହାଭାଗେ ପୃଥୌ ଵୀରେ ମହାତ୍ମନି । ସଂପ୍ରହ୍ରଷ୍ଟାନି ଭୂତାନି ସମସ୍ତାନି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏହି ମହାନ ଓ ଶୂର ପୃଥୁ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ତୋଯାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ତସ୍ଯାଭିଷେକେ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ପ୍ରତସ୍ଥିରେ
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଜଳ ଏକଠା ହେଲା; ତାଙ୍କର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଣ୍ଡଳୀ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପିତାମହାଦ୍ଯା ଦେଵାସ୍ତୁ ଭୂତାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣ୍ଯେଵ ଅଭ୍ଯଷିଂଚନ୍ନରାଧିପମ୍
ପିତାମହ ଆଦି ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀ, ଚଳ ଓ ଅଚଳ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ମହାଵୀରଂ ପ୍ରଜାପାଲଂ ପୃଥୁମେଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯୋ ରାଜରାଜ୍ଯେ ଅଭିଗମ୍ଯ ଚରାଚରୈଃ
ମହାବୀର, ଲୋକଙ୍କର ରକ୍ଷକ ପୃଥୁ, ବେନଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାର ନେବା ସମୟରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆସି ମିଶିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଦେଵୈର୍ଵିପ୍ରୈସ୍ତଥା ସର୍ଵୈରଭିଷିକ୍ତୋ ମହାମନାଃ । ରାଜ୍ଞାଂ ସମଧିରାଜ୍ଯେ ଵୈ ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା, ଉଚ୍ଚମନା ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବେନପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା।
ତସ୍ଯ ପିତ୍ରା ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ କଦା ନୈଵାନୁରଂଜିତାଃ । ତେନାନୁରଂଜିତାଃ ସର୍ଵା ମୁମୁଦିରେ ସୁଖେନ ଵୈ
ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେବେ ବି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ରଞ୍ଜିତ ହୋଇନଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ପୃଥୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ରଞ୍ଜିତ ହେଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ବଞ୍ଚିଲେ।
ଅନୁରାଗାତ୍ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ନାମ ରାଜେତ୍ଯଜାଯତ । ପ୍ରଯାତସ୍ଯ ସୁଵୀରସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ସେହି ବୀର ପ୍ରତି ସମସ୍ତଙ୍କର ଭଲପାଇବା ଦ୍ୱାରା 'ରାଜା' ନାମଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଶୂରବୀର ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବାବେଳେ ଏହି ନାମ ହେଲା।
ଆପସ୍ତସ୍ତଂଭିରେ ସର୍ଵା ଭଯାତ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଦୁର୍ଗଂ ମାର୍ଗଂ ଵିଲୋପ୍ଯୈଵ ସୁମାର୍ଗଂ ପର୍ଵତା ଦଦୁଃ
ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଜଳ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଗଲା; ପାହାଡ଼ମାନେ କଠିନ ରାସ୍ତା ହଟାଇ ଉପଯୋଗୀ ମାର୍ଗ ଦେଲେ।
ଧ୍ଵଜଭଂଗଂ ନ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ଗିରଯଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ । ଅକୃଷ୍ଟପଚ୍ଯା ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵତ୍ର କାମଧେନଵଃ
ପାହାଡ଼ମାନେ କେବେ ବି ଧ୍ୱଜ ଭଙ୍ଗ କରିନଥିଲେ; ଏବଂ ଅଳା ଚାଷ ଛଡ଼ା ମାଟି ସମସ୍ତଠାରେ ଇଛାମୃଗ ଗାଈ ପରି ଫଳ ଦେଉଥିଲା।
ପର୍ଜନ୍ଯଃ କାମଵର୍ଷୀ ଚ ଵେଦଯଜ୍ଞାନ୍ମହୋତ୍ସଵାନ୍ । କୁର୍ଵଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵେ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ତଥା ପରେ
ବର୍ଷାମେଘ ଇଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ୱେଦିକ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ସବ କରୁଥିଲେ।
ସର୍ଵକାମଫଲା ଵୃକ୍ଷାସ୍ତସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ପାର୍ଥିଵେ । ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ନ ଚ ଵ୍ଯାଧିର୍ନାକାଲମରଣଂ ନୃଣାମ୍
ସେଇ ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଗଛମାନେ ସମସ୍ତ ଇଛା ଫଳ ଦେଉଥିଲେ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ରୋଗ କିମ୍ବା ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନଥିଲା।
ସର୍ଵେ ସୁଖେନ ଜୀଵଂତି ଲୋକା ଧର୍ମପରାଯଣାଃ । ତସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ରାଜରାଜେ ମହାତ୍ମନି
ସେହି ଅଜେୟ ଓ ମହାତ୍ମା ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଓ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଯଜ୍ଞେ ପୈତାମହେ ଶୁଭେ । ସୂତ ସୂତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସୌମ୍ଯେହନି ମହାତ୍ମନି
ସେହି ସମୟରେ, ପିତୃୟ ଯଜ୍ଞରେ, ଶୁଭ ଦିନରେ, ସୂତା ନାମକ ମହାତ୍ମା ସୂତ୍ୟା କ୍ରିୟାରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ମହାଯଜ୍ଞେ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରାଜ୍ଞୋଽଥ ମାଗଧଃ । ପୃଥୋଃସ୍ତଵାର୍ଥଂ ତୌ ତତ୍ର ସମାହୂତୌ ମହର୍ଷିଭିଃ
ସେଇ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ, ଜ୍ଞାନୀ ମାଗଧ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମହାର୍ଷିମାନେ ଦୁହେଁକୁ ପୃଥୁଙ୍କର ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଡାକିଥିଲେ।
ସୂତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଶିଖାସୂତ୍ରେଣ ସଂଯୁକ୍ତୋ ଵେଦାଧ୍ଯଯନତତ୍ପରଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ସୂତାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କହିବି; ଶିଖା ଓ ପବିତ୍ର ତାଗ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ।