ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମା ଅହଂ ରୁଦ୍ରୋ ମିତ୍ର ଇଂଦ୍ରଃ ସଦାଗତିଃ । ଅହମେଵ ପ୍ରଭୋକ୍ତା ଚ ହଵ୍ଯଂ କଵ୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ
‘ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ରୁଦ୍ର, ମୁଁ ମିତ୍ର, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ସଦା ଚଳିତ; ମୁଁ ଏକା ହବି ଓ ପିତୃତର୍ପଣର ଭୋକ୍ତା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’
ଅଥ ତେ ମୁନଯଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵେନଂ ପ୍ରତି ମହାବଲାଃ । ଊଚୁସ୍ତେ ସଂଗତାଃ ସର୍ଵେ ରାଜାନଂ ପାପଚେତନମ୍
ତାପରେ ସେଇ ମହାବଳୀ ଋଷିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ପାପମନ ବେନ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ରାଜା ହି ପୃଥିଵୀନାଥଃ ପ୍ରଜାଂ ପାଲଯତେ ସଦା । ଧର୍ମମୂର୍ତିଃ ସ ରାଜେଂଦ୍ର ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ହି ରକ୍ଷଯେତ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—‘ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି ପୃଥିବୀର ନାଥ, ସେ ସଦା ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ରାଜା ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି, ତେଣୁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କର।’
ଵଯଂ ଦୀକ୍ଷାଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଯଜ୍ଞେ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକୀମ୍ । ଅଧର୍ମଂ କୁରୁ ମା ଯାଗେ ନୈଷ ଧର୍ମଃ ସତାଂ ଗତିଃ
‘ଆମେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଦୀକ୍ଷା ନେଇ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ; ତୁମେ ଯଜ୍ଞରେ ଅନ୍ୟାୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ଏହା ଭଲମାନଙ୍କ ପଥ ନୁହେଁ।’
କୁରୁ ଧର୍ମଂ ମହାରାଜ ସତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସମାଚର । ପ୍ରଜାହଂ ପାଲଯିଷ୍ଯାମି ଇତି ତେ ସମଯଃ କୃତଃ
‘ଧର୍ମ କର, ମହାରାଜ, ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାମ କର; ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିବି’—ଏହିପରି ଚୁକ୍ତି ହେଲା।
ତାଂସ୍ତଥାବ୍ରୁଵତଃ ସର୍ଵାନ୍ମହର୍ଷୀନବ୍ରଵୀତ୍ତଦା । ଵେନଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିରିମମର୍ଥମନର୍ଥକମ୍
ଏଭଳି ମହାର୍ଷିମାନେ ସମସ୍ତେ କହିବା ସମୟରେ, ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ବେନ ହସି, ଏହି ଅର୍ଥହୀନ କଥା କହିଲେ।
ଵେନ ଉଵାଚ- ସ୍ରଷ୍ଟା ଧର୍ମସ୍ଯ କଶ୍ଚାନ୍ଯଃ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ କସ୍ଯ ଵା ମଯା । ଶ୍ରୁତଵୀର୍ଯତପଃ ସତ୍ଯେ ମଯା ଵା କଃ ସମୋ ଭୁଵି
ବେନ କହିଲେ—‘ଧର୍ମର ସୃଷ୍ଟା ଆଉ କିଏ? ମୁଁ କାହାର କଥା ଶୁଣିବି? ଶିକ୍ଷା, ଶକ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟରେ ମୋ ସମାନ ଭୂମିରେ କିଏ ଅଛି?’
ପ୍ରଭଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଧର୍ମାଣାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ସଂମୂଢା ନ ଵିଦୁର୍ନୂନଂ ଭଵଂତୋ ମାଂ ଵିଚେତସଃ
‘ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଉତ୍ସ, ବିଶେଷକରି ଧର୍ମର; ତୁମେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ହୋଇ, ନିଶ୍ଚିତ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାଁ।’
ଇଚ୍ଛନ୍ଦହେଯଂ ପୃଥିଵୀଂ ପ୍ଲାଵଯେଯଂ ଜଲୈସ୍ତଥା । ଦ୍ଯାଂ ଭୁଵଂ ଚୈଵ ରୁଂଧେଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
‘ମୋ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ଡୁବାଇପାରିବି, କିମ୍ବା ଜଳରେ ବୁଡ଼ାଇଦେଇପାରିବି; ଦିଗବନ୍ଧ କରିଦେଇପାରିବି—ଏଠି କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।’
ଯଦା ନ ଶକ୍ଯତେ ମୋହାଦଵଲେପାଚ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ । ଅପନେତୁଂ ତଦା ଵେନଂ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମହର୍ଷଯଃ
ମୂଢତା ଓ ଅଭିମାନରେ ବେନକୁ ରୋକିହେବା ସମ୍ଭବ ହେଲାନାହିଁ; ତେବେ ମହାର୍ଷିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଵିସ୍ଫୁରଂତଂ ତଦା ଵେନଂ ବଲାଦ୍ଗୃହ୍ଯ ତତୋ ରୁଷା । ଵେନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସଵ୍ଯୋରୁଂ ମମଂଥୁର୍ଜାତମନ୍ଯଵଃ
ସେତେବେଳେ, ବେନକୁ ଜୋରକରି ଧରି, ରୁଷ୍ଟ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ବାମ ଜଂଘାକୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
କୃଷ୍ଣାଂଜନଚଯୋପେତମତିହ୍ରସ୍ଵଂ ଵିଲକ୍ଷଣମ୍ । ଦୀର୍ଘାସ୍ଯଂ ଚ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ନୀଲକଂଚୁକଵର୍ଚସମ୍
ସେଠାରୁ ଏକ ଅଜଣା, ଛୋଟ ଆକୃତି, କଳା ଧୂଳିରେ ଢାକା, ଲମ୍ବା ମୁହଁ, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ଗାଢ଼ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଲଂବୋଦରଂ ଵ୍ଯୂଢକର୍ଣମତିଭୀତଂ ଦୁରୋଦରମ୍ । ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନୋ ନିଷୀଦେତ୍ଯବ୍ରୁଵଂସ୍ତତଃ
ସେଠି ଜଣେ ଲମ୍ବ ପେଟ, ଚଉଡ଼ କାନ, ଭୟଭୀତ ମୁହଁ, ଏବଂ ଅତି ସୁକୁନ୍ତଳ ପେଟ ଥିଲେ; ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଦେଖି, 'ବସ' ବୋଲି କହିଲେ।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷସାଦ ଭଯାତୁରଃ । ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷ୍ଵେଵ ତସ୍ଯ ଵଂଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ଋଷିମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଭୟରେ ବସିଗଲେ; ପର୍ବତ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କର ବଂଶ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
ନିଷାଦାଶ୍ଚ କିରାତାଶ୍ଚ ଭିଲ୍ଲାନାହଲକାସ୍ତଥା । ଭ୍ରମରାଶ୍ଚ ପୁଲିଂଦାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ନିଷାଦ, କିରାତ, ଭିଲ୍ଲ, ଆହଳକ, ଭ୍ରମର, ପୁଲିନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଜାତିମାନେ ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ପାପାଚାରାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ତସ୍ମାଦଂଗାତ୍ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ । ଅଥ ତେ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରସନ୍ନମନସସ୍ତତଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଖରାପ କାମ କରୁଥିଲେ, ଏହି ଅଂଗଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଗତକଲ୍ମଷମେଵଂ ତଂ ଜାତଂ ଵେନଂ ନୃପୋତ୍ତମମ୍ । ମମଂଥୁର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ପାଣିଂ ତସ୍ଯୈଵ ଚ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଷିତତା ଦୂର କରି, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜା ବେନଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତକୁ ମଥନ କଲେ।
ମଥିତେ ତସ୍ଯ ପାଣୌ ତୁ ସଂଜାତଂ ସ୍ଵେଦମେଵ ହି । ପୁନର୍ମମଂଥୁସ୍ତେ ଵିପ୍ରା ଦକ୍ଷିଣଂ ପାଣିମେଵ ଚ
ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥନ କଲେ, ତାଠାରୁ ଘମ ଚୁଇଁଲା; ପୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାହାକୁ ମଥନ କଲେ।
ସୁକରାତ୍ପୁରୁଷୋ ଜଜ୍ଞେ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସନ୍ନିଭଃ । ତପ୍ତକାଂଚନଵର୍ଣାଂଗୋ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରାଵୃତଃ
ଡାହାଣ ହାତରୁ ଏକ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାପି ଗୋଲ୍ଡ ରଙ୍ଗର ଦେହ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯାଭରଣଶୋଭାଂଗୋ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନଃ । ମୁକୁଟେନାର୍କଵର୍ଣେନ କୁଂଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜତେ
ତାଙ୍କର ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ମହାକାଯୋ ମହାବାହୂ ରୂପେଣାପ୍ରତିମୋ ଭୁଵି । ଖଡ୍ଗବାଣଧରୋ ଧନ୍ଵୀ କଵଚୀ ଚ ମହାପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଦେଖିବାକୁ ବଡ଼ ଦେହ, ମୋଟ ହାତ, ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ତଳୱାର, ବାଣ, ଧନୁଷ ଓ କବଚ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷଣଃ । ତେଜସା ରୂପଭାଵେନ ସୁଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ମହାମତିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ତେଜ, ରୂପ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମନ ଅପୂର୍ବ ଥିଲା।
ଦିଵି ଇଂଦ୍ରୋ ଯଥା ଭାତି ଭୁଵି ଵେନାତ୍ମଜସ୍ତଥା । ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହାଭାଗେ ଦେଵାଶ୍ଚ ଋଷଯୋମଲାଃ
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେପରି ବେନଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥିବୀରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ; ଏହି ମହାନ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ଦେବତା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଉତ୍ସଵଂ ଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵେ ଵେନସ୍ଯ ତନଯଂ ପ୍ରତି । ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵଵପୁଷା ସାକ୍ଷାଦଗ୍ନିରିଵୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ
ସମସ୍ତେ ବେନଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମକୁ ଉତ୍ସବରେ ପାଳନ କଲେ; ସେ ନିଜ ଦେହର ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ।
ଆଦ୍ଯମାଜଗଵଂ ନାମ ଧନୁର୍ଗୃହ୍ଯ ମହାଵରମ୍ । ଶରାନ୍ଦିଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ରକ୍ଷାର୍ଥେ କଵଚଂ ଚ ମହାପ୍ରଭମ୍
ସେ ଆଦି ଆଜଗବ ନାମକ ପ୍ରମୁଖ ଧନୁଷ, ଦିବ୍ୟ ବାଣ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚମକୁଥିବା କବଚ ଧାରଣ କଲେ।
ଜାତେ ସତି ମହାଭାଗେ ପୃଥୌ ଵୀରେ ମହାତ୍ମନି । ସଂପ୍ରହ୍ରଷ୍ଟାନି ଭୂତାନି ସମସ୍ତାନି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏହି ମହାନ ଓ ଶୂର ପୃଥୁ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ତୋଯାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ତସ୍ଯାଭିଷେକେ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ପ୍ରତସ୍ଥିରେ
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଜଳ ଏକଠା ହେଲା; ତାଙ୍କର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଣ୍ଡଳୀ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପିତାମହାଦ୍ଯା ଦେଵାସ୍ତୁ ଭୂତାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣ୍ଯେଵ ଅଭ୍ଯଷିଂଚନ୍ନରାଧିପମ୍
ପିତାମହ ଆଦି ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀ, ଚଳ ଓ ଅଚଳ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ମହାଵୀରଂ ପ୍ରଜାପାଲଂ ପୃଥୁମେଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯୋ ରାଜରାଜ୍ଯେ ଅଭିଗମ୍ଯ ଚରାଚରୈଃ
ମହାବୀର, ଲୋକଙ୍କର ରକ୍ଷକ ପୃଥୁ, ବେନଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାର ନେବା ସମୟରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆସି ମିଶିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଦେଵୈର୍ଵିପ୍ରୈସ୍ତଥା ସର୍ଵୈରଭିଷିକ୍ତୋ ମହାମନାଃ । ରାଜ୍ଞାଂ ସମଧିରାଜ୍ଯେ ଵୈ ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା, ଉଚ୍ଚମନା ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବେନପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା।