ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ମହାତ୍ମାନଂ କର୍ଦମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ପୁତ୍ରଂ ଶଂଖପଦଂ ନାମ ରାଜାନଂ ସୋଭ୍ଯଷିଂଚତ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପ୍ରଜାପତି କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁଅ ଶଂଖପଦଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା।
ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଵରୁଣସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ପୁତ୍ରଂ ଚ ପୁଷ୍କରଂ ନାମ ସୋଽଭ୍ଯଷିଂଚତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ପ୍ରଜାପତି ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ପୁଷ୍କରଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଉତ୍ତରସ୍ଯାଂ ଦିଶି ବ୍ରହ୍ମ ନଲକୂବରମେଵ ଚ । ଏଵଂ ଚୈଵାଭ୍ଯଷିଂଚଚ୍ଚ ଦିକ୍ପାଲାନ୍ସମହୌଜସଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ନଳକୁବରଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅଭିଷେକ କଲେ; ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ ସେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ଯୈରିଯଂ ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ସପତ୍ତନା । ଯଥାପ୍ରଦେଶମଦ୍ଯାପି ଧର୍ମେଣ ପ୍ରତିପାଲ୍ଯତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ଏହି ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ପୃଥୁଶ୍ଚୈଵଂ ମହାଭାଗଃ ସୋଭିଷିକ୍ତୋ ନରାଧିପଃ । ରାଜସୂଯାଦିଭିଃ ସର୍ଵୈରଭିଷିକ୍ତୋ ମହାମଖୈଃ
ଏଭଳି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୃଥୁଙ୍କୁ ନରମଣ୍ଡଳର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା, ରାଜସୂୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞମାନେ ଦ୍ୱାରା।
ଵିଧିନା ଵେଦଦୃଷ୍ଟେନ ରାଜରାଜ୍ଯେ ମହୀପତିଃ । ଚାକ୍ଷୁଷେ ନାମ୍ନି ସଂପୁଣ୍ଯେ ଅତୀତେ ଚ ମହୌଜସି
ବେଦରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା।
ମନ୍ଵଂତରେ ମହାଭାଗ ଦେଵପୁଣ୍ଯହିତୈଷିଣି । ତତୋ ଵୈଵସ୍ଵତାଯୈଵ ମନଵେ ରାଜ୍ଯମାଦିଶତ୍
ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଶୁଭକାମୀମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଥିଲା, ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜ୍ୟକୁ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଵିସ୍ତରଂ ଚାପି ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ପୃଥୋଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ । ଯଦି ମାମେଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଶୁଶ୍ରୂଷସି ଅତଂଦ୍ରିତଃ
ଯଦି ତୁମେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁ, ତେବେ ଏହି ମହାତ୍ମା ପୃଥୁଙ୍କ ଜନ୍ମକଥାକୁ ଏବେ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।
ଏତଦେଵମଧିଷ୍ଠାନଂ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ । ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵ ପୁରାଣେଷୁ ଏତଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତଂ ସଦା
ଏହି ମହତ୍ପୁଣ୍ୟ ଆଧାରକୁ ସମସ୍ତ ପୁରାଣରେ ଗୌରବ କରାଯାଇଛି; ଏହା ସଦା ସତ୍ୟ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ।
ପୁଣ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଵାସକରଂ ଶୁଭମ୍ । ଧନ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରମାଯୁଷ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଦଂ ଵୃଦ୍ଧିଦାଯକମ୍
ଏହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଯଶସ୍ୱୀ, ଆୟୁଦାୟକ, ସ୍ୱର୍ଗବାସ ଦେଇଥାଏ, ଶୁଭ, ଧନ୍ୟ, ପବିତ୍ର, ଆୟୁଷ୍ୟ, ପୁଅ ଦେଇଥାଏ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଵଧ୍ଯାନସମନ୍ଵିତଃ । ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ, ମନ ଲଗାଇ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ଵିସ୍ତରେଣ ସମାଖ୍ଯାହି ଜନ୍ମ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ପୃଥୋଶ୍ଚୈଵ ମହାଭାଗ ଶ୍ରୋତୁକାମା ଵଯଂ ପୁନଃ
ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ପୁଣିଥରେ ପୃଥୁଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଜନ୍ମକଥା ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ରାଜ୍ଞା ତେନ ଯଥା ଦୁଗ୍ଧା ଇଯଂ ଧାତ୍ରୀ ମହାତ୍ମନା । ପୁନର୍ଦେଵୈଶ୍ଚ ପିତୃଭିର୍ମୁନିଭସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିଭିଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜା କିପରି ଏହି ଧରାକୁ ଦୁଧିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ କିପରି ଦୁଧିଥିଲେ।
ଯଥା ଦୈତ୍ଯୈଶ୍ଚ ନାଗୈଶ୍ଚ ଯଥା ଯକ୍ଷୈର୍ଯଥା ଦ୍ରୁମୈଃ । ଶୈଲୈଶ୍ଚୈଵ ପିଶାଚୈଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵୈଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ
ଦୈତ୍ୟ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଗଛ, ପାହାଡ଼, ପିଶାଚ ଓ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କିପରି ଏହି ଧରାକୁ ଦୁଧିଥିଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ କୁହ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ତଥା ସିଦ୍ଧୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୈଃ । ପୂର୍ଵମେଵ ଯଥା ଦୁଗ୍ଧା ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସୁମହାତ୍ମଭିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସିଦ୍ଧ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ମଥିଥିଲେ।
ତେଷାମେଵ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଶେଷଂ ପାତ୍ରଧାରଣମ୍ । କ୍ଷୀରସ୍ଯାପି ଵିଧିଂ ବ୍ରୂହି ଵିଶେଷଂ ଚ ମହାମତେ
ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାତ୍ର ଧରିବାରେ ଅଲଗା ଗୁଣ ଥିଲା। ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦୟାକରି ଦୁଧ ନେଇ କିପରି କରାଯିବ ଏବଂ ଏହାର ବିଶେଷତା କହ।
ଵେନସ୍ଯାପି ନୃପସ୍ଯୈଵ ପାଣିରେଵ ମହାତ୍ମନଃ । ଋଷିଭିର୍ମଥିତଃ ପୂର୍ଵଂ ସ କସ୍ମାଦିହ କାରଣାତ୍
ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ବେନଙ୍କର ମହାନ ହାତକୁ ଋଷିମାନେ ମଥିଥିଲେ। ଏଠାରେ କେଉଁ କାରଣରେ ଏହା ହେଲା?
କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚୈଵ ମହାପୁଣ୍ଯୈଃ ସୂତପୁତ୍ର ଵଦସ୍ଵ ନଃ । ଵିଚିତ୍ରେଯଂ କଥା ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀ
ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ମହାପୁଣ୍ୟବାନମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ଆମକୁ କହ।
ଶ୍ରୋତୁକାମା ମହାଭାଗ ତୃପ୍ତିର୍ନୈଵ ପ୍ରଜାଯତେ । ସୂତ ଉଵାଚ- ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ହି ପୃଥୋଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତରମେଵ ଚ
ହେ ମହାଭାଗ, ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, କିନ୍ତୁ ଆମର ତୃପ୍ତି ହୁଏନି। ସୂତ କହିଲେ— ବେନ ଏବଂ ପୃଥୁଙ୍କ କଥା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ମୁଁ କହିବି।
ଜନ୍ମଵୀର୍ଯଂ ତଥା କ୍ଷେତ୍ରଂ ପୌରୁଷଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ସର୍ଵଂ ଚରିତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ, ପ୍ରଭାବ, ବଂଶ, ପୁରୁଷାର୍ଥ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚରିତ୍ର ମୁଁ ତୁମେମାନେଁ କହିବି।
ଶୁଶ୍ରୂଷଧ୍ଵଂ ମହାଭାଗା ମାମେଵଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ଅଭକ୍ତାଯ ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯମଶ୍ରଦ୍ଧାଯ ଶଠାଯ ଚ
ହେ ମହାଭାଗ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୋ କଥାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଚତୁର୍ତ୍ଥ ଅଛି, ସେଠି ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସୁମୂର୍ଖାଯ ସୁମୋହାଯ କୁଶିଷ୍ଯାଯ ତଥୈଵ ଚ । ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନାଯ କୂଟାଯ ସର୍ଵନାଶାଯ ମା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂର୍ଖ, ଭ୍ରମିତ, ଖରାପ ଶିଷ୍ୟ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ଠକ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ନାଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଅନ୍ଯଥା ପଠତେ ଯୋ ହି ନିରଯଂ ଚ ପ୍ରଯାତି ହି । ଭଵଂତୋ ଭାଵସଂଯୁକ୍ତାଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁଠି ଭିନ୍ନଭାବେ ପଢାଯାଏ, ସେ ନରକକୁ ଯାଏ। କିନ୍ତୁ ତୁମେମାନେ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଭଵତାମଗ୍ରତଃ ସର୍ଵଂ ଚରିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍ । ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଶେଷେଣ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ତୁମେମାନେଁ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାପନାଶକ ଏହି ଚରିତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି। ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ଧନ୍ଯଂ ଵେଦୈଶ୍ଚ ସଂମିତମ୍ । ରହସ୍ଯମୃଷିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି କଥା ସ୍ୱର୍ଗ, କୀର୍ତ୍ତି, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଏହା ବେଦ ସହିତ ସମ୍ମତ। ମୁଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା, ଯାହା ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି, ତୁମେମାନେଁ କହିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଯଶ୍ଚୈନଂ କୀର୍ତଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୃଥୋର୍ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ଵିସ୍ତରମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ନ ସ ଶୋଚେତ୍କୃତାକୃତମ୍
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ବେନପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଁ ପ୍ରଣାମ କରି ପଢେ, ସେ କୃତ ଓ ଅକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୁଏନାହିଁ।
ସପ୍ତଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପଂ ଶ୍ରୁତମାତ୍ରେଣ ନଶ୍ଯତି । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍
ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦଜ୍ଞ ହୁଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହୁଏ।
ଵୈଶ୍ଯୋ ଧନସମୃଦ୍ଧଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ ସୁଖମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଏଵଂ ଫଲଂ ସମାପ୍ନୋତି ପଠନାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦପି
ବୈଶ୍ୟ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଶୂଦ୍ର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ। ଏଭଳି, ପଢିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ପୃଥୋର୍ଜନ୍ମଚରିତ୍ରଂ ଚ ପଵିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଧର୍ମଗୋପ୍ତା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦଃ
ପୃଥୁଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ପବିତ୍ର ଓ ପାପନାଶକ। ସେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଓ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା।
ଅତ୍ରିଵଂଶସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ପୂର୍ଵମତ୍ରିସମଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଅଂଗୋ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେ ଅତ୍ରି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଅତ୍ରିଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତାଙ୍କ ନାମ ଅଙ୍ଗ, ସେ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ।