କଂକାଲାନାଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ କୂଷ୍ମାଂଡାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ପାର୍ଥିଵାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଗିରିଶଂ ଶୂଲପାଣିନମ୍
ସମସ୍ତ କଙ୍କାଳ ଓ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୂଳଧାରୀ ଗିରିଶଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ।
ପର୍ଵତାନାଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ହିମଵଂତଂ ମହାଗିରିମ୍ । ନଦୀନାଂ ଚ ତଡାଗାନାଂ ଵାପିକାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ମହାପର୍ବତ ହିମବନ୍ତଙ୍କୁ, ନଦୀ, ଝିଲିକା ଓ ପୋଖରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—
କୁଂଡାନାଂ କୂପରାଜ୍ଯେ ହି ଦିଵ୍ଯେଷୁ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ସାଗରଂ ସ୍ଥାପିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍
କୁଣ୍ଡ, କୁଆଁ ଓ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ, ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଗରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କଲେ।
ଗଂଧର୍ଵାଣାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯେ ତଥୈଵ ଚ । ଚିତ୍ରରଥଂ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଅଭିଷିଚ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ପବିତ୍ର ତାଳରେ ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଏହିପରି କଲେ।
ନାଗାନାଂ ପୁଣ୍ଯଵୀର୍ଯାଣାଂ ଵାସୁକିଂ ଚ ଚତୁର୍ମୁଖଃ । ସର୍ପାଣାଂ ତୁ ତଥା ରାଜ୍ଯେ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ସ ତକ୍ଷକମ୍
ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ବାସୁକିଙ୍କୁ, ଏବଂ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଟକ୍ଷକଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ।
ଵାରଣାନାଂ ତତୋ ରାଜ୍ଯେ ଐରାଵଣମସିଂଚତ । ଅଶ୍ଵାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାମୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସମେଵ ଚ
ତାପରେ, ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏୟିରାବତଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ; ସମସ୍ତ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସଙ୍କୁ।
ପକ୍ଷିଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୈନତେଯମଥାପି ସଃ । ମୃଗାଣାଂ ଚ ତତୋ ରାଜ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ସିଂହମଥାଦିଶତ୍
ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହଙ୍କୁ ରାଜା କରିଦେଲେ।
ଗୋଵୃଷଂ ତୁ ଗଵାଂ ମଧ୍ଯେ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଵନସ୍ପତୀନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ଲକ୍ଷମେଵ ପିତାମହଃ
ଗାଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତି ବୃଷବଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିତାମହ ଡୁମୁର ଗଛକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କଲେ।
ଏଵଂ ରାଜ୍ଯାନି ସର୍ଵାଣି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ପିତାମହଃ । ଦିଶାପାଲାଂସ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥାପଯାମାସ ସତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ପରେ ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଵୈରାଜସ୍ଯ ତଥା ପୁତ୍ରଂ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ସତ୍ତମଃ । ସୁଧନ୍ଵାନଂ ଦିଶଃପାଲଂ ରାଜାନଂ ସୋଭ୍ଯଷିଂଚତ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବୈରାଜଙ୍କ ପୁଅ ସୁଧନ୍ବାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜା ଓ ଦିଗ୍ପାଳ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ମହାତ୍ମାନଂ କର୍ଦମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ପୁତ୍ରଂ ଶଂଖପଦଂ ନାମ ରାଜାନଂ ସୋଭ୍ଯଷିଂଚତ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପ୍ରଜାପତି କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁଅ ଶଂଖପଦଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା।
ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଵରୁଣସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ପୁତ୍ରଂ ଚ ପୁଷ୍କରଂ ନାମ ସୋଽଭ୍ଯଷିଂଚତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ପ୍ରଜାପତି ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ପୁଷ୍କରଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଉତ୍ତରସ୍ଯାଂ ଦିଶି ବ୍ରହ୍ମ ନଲକୂବରମେଵ ଚ । ଏଵଂ ଚୈଵାଭ୍ଯଷିଂଚଚ୍ଚ ଦିକ୍ପାଲାନ୍ସମହୌଜସଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ନଳକୁବରଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅଭିଷେକ କଲେ; ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ ସେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ଯୈରିଯଂ ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ସପତ୍ତନା । ଯଥାପ୍ରଦେଶମଦ୍ଯାପି ଧର୍ମେଣ ପ୍ରତିପାଲ୍ଯତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ଏହି ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ପୃଥୁଶ୍ଚୈଵଂ ମହାଭାଗଃ ସୋଭିଷିକ୍ତୋ ନରାଧିପଃ । ରାଜସୂଯାଦିଭିଃ ସର୍ଵୈରଭିଷିକ୍ତୋ ମହାମଖୈଃ
ଏଭଳି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୃଥୁଙ୍କୁ ନରମଣ୍ଡଳର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା, ରାଜସୂୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞମାନେ ଦ୍ୱାରା।
ଵିଧିନା ଵେଦଦୃଷ୍ଟେନ ରାଜରାଜ୍ଯେ ମହୀପତିଃ । ଚାକ୍ଷୁଷେ ନାମ୍ନି ସଂପୁଣ୍ଯେ ଅତୀତେ ଚ ମହୌଜସି
ବେଦରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା।
ମନ୍ଵଂତରେ ମହାଭାଗ ଦେଵପୁଣ୍ଯହିତୈଷିଣି । ତତୋ ଵୈଵସ୍ଵତାଯୈଵ ମନଵେ ରାଜ୍ଯମାଦିଶତ୍
ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଶୁଭକାମୀମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଥିଲା, ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜ୍ୟକୁ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଵିସ୍ତରଂ ଚାପି ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ପୃଥୋଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ । ଯଦି ମାମେଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଶୁଶ୍ରୂଷସି ଅତଂଦ୍ରିତଃ
ଯଦି ତୁମେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁ, ତେବେ ଏହି ମହାତ୍ମା ପୃଥୁଙ୍କ ଜନ୍ମକଥାକୁ ଏବେ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।
ଏତଦେଵମଧିଷ୍ଠାନଂ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ । ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵ ପୁରାଣେଷୁ ଏତଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତଂ ସଦା
ଏହି ମହତ୍ପୁଣ୍ୟ ଆଧାରକୁ ସମସ୍ତ ପୁରାଣରେ ଗୌରବ କରାଯାଇଛି; ଏହା ସଦା ସତ୍ୟ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ।
ପୁଣ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଵାସକରଂ ଶୁଭମ୍ । ଧନ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରମାଯୁଷ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଦଂ ଵୃଦ୍ଧିଦାଯକମ୍
ଏହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଯଶସ୍ୱୀ, ଆୟୁଦାୟକ, ସ୍ୱର୍ଗବାସ ଦେଇଥାଏ, ଶୁଭ, ଧନ୍ୟ, ପବିତ୍ର, ଆୟୁଷ୍ୟ, ପୁଅ ଦେଇଥାଏ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଵଧ୍ଯାନସମନ୍ଵିତଃ । ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ, ମନ ଲଗାଇ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ଵିସ୍ତରେଣ ସମାଖ୍ଯାହି ଜନ୍ମ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ପୃଥୋଶ୍ଚୈଵ ମହାଭାଗ ଶ୍ରୋତୁକାମା ଵଯଂ ପୁନଃ
ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ପୁଣିଥରେ ପୃଥୁଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଜନ୍ମକଥା ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ରାଜ୍ଞା ତେନ ଯଥା ଦୁଗ୍ଧା ଇଯଂ ଧାତ୍ରୀ ମହାତ୍ମନା । ପୁନର୍ଦେଵୈଶ୍ଚ ପିତୃଭିର୍ମୁନିଭସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିଭିଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜା କିପରି ଏହି ଧରାକୁ ଦୁଧିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ କିପରି ଦୁଧିଥିଲେ।
ଯଥା ଦୈତ୍ଯୈଶ୍ଚ ନାଗୈଶ୍ଚ ଯଥା ଯକ୍ଷୈର୍ଯଥା ଦ୍ରୁମୈଃ । ଶୈଲୈଶ୍ଚୈଵ ପିଶାଚୈଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵୈଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ
ଦୈତ୍ୟ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଗଛ, ପାହାଡ଼, ପିଶାଚ ଓ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କିପରି ଏହି ଧରାକୁ ଦୁଧିଥିଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ କୁହ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ତଥା ସିଦ୍ଧୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୈଃ । ପୂର୍ଵମେଵ ଯଥା ଦୁଗ୍ଧା ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସୁମହାତ୍ମଭିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସିଦ୍ଧ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ମଥିଥିଲେ।
ତେଷାମେଵ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଶେଷଂ ପାତ୍ରଧାରଣମ୍ । କ୍ଷୀରସ୍ଯାପି ଵିଧିଂ ବ୍ରୂହି ଵିଶେଷଂ ଚ ମହାମତେ
ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାତ୍ର ଧରିବାରେ ଅଲଗା ଗୁଣ ଥିଲା। ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦୟାକରି ଦୁଧ ନେଇ କିପରି କରାଯିବ ଏବଂ ଏହାର ବିଶେଷତା କହ।
ଵେନସ୍ଯାପି ନୃପସ୍ଯୈଵ ପାଣିରେଵ ମହାତ୍ମନଃ । ଋଷିଭିର୍ମଥିତଃ ପୂର୍ଵଂ ସ କସ୍ମାଦିହ କାରଣାତ୍
ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ବେନଙ୍କର ମହାନ ହାତକୁ ଋଷିମାନେ ମଥିଥିଲେ। ଏଠାରେ କେଉଁ କାରଣରେ ଏହା ହେଲା?
କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚୈଵ ମହାପୁଣ୍ଯୈଃ ସୂତପୁତ୍ର ଵଦସ୍ଵ ନଃ । ଵିଚିତ୍ରେଯଂ କଥା ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀ
ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ମହାପୁଣ୍ୟବାନମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ଆମକୁ କହ।
ଶ୍ରୋତୁକାମା ମହାଭାଗ ତୃପ୍ତିର୍ନୈଵ ପ୍ରଜାଯତେ । ସୂତ ଉଵାଚ- ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ହି ପୃଥୋଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତରମେଵ ଚ
ହେ ମହାଭାଗ, ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, କିନ୍ତୁ ଆମର ତୃପ୍ତି ହୁଏନି। ସୂତ କହିଲେ— ବେନ ଏବଂ ପୃଥୁଙ୍କ କଥା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ମୁଁ କହିବି।
ଜନ୍ମଵୀର୍ଯଂ ତଥା କ୍ଷେତ୍ରଂ ପୌରୁଷଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ସର୍ଵଂ ଚରିତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ, ପ୍ରଭାବ, ବଂଶ, ପୁରୁଷାର୍ଥ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚରିତ୍ର ମୁଁ ତୁମେମାନେଁ କହିବି।