ତମିଂଦ୍ରଂ ସା ନ ଜାନାତି ଆଗତଂ ଦୁଷ୍ଟକାରିଣମ୍ । ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଵିଜାନାତି ଶୁଶ୍ରୂଷଂତଂ ଦିନେ ଦିନେ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିଥିଲେ, ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ଦିନେଦିନେ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ସେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ।
ଅଂଗଂ ସଂଵାହଯେଦ୍ଦେଵ୍ଯାଃ ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯେତ୍ତତଃ । ପତ୍ରଂ ମୂଲଂ ଫଲଂ ତତ୍ର ଵଲ୍କଲାଜିନମେଵ ଚ
ସେ ପୁଅ ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀର ମସାଜ କରୁଥିଲେ, ତା’ପରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୁଅଉଥିଲେ; ଶେଷରେ ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ, ଛାଲ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଆଣି ଦେଉଥିଲେ।
ଦଦାତ୍ଯେଵଂ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତସ୍ଯୈ ଦିତ୍ଯୈ ସଦୈଵ ହି । ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂତୋଷିତା ତସ୍ଯ ସଂତୁଷ୍ଟା ତମଭାଷତ
ଏଭଳି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଏସବୁ ଦେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁତ୍ରେ ଜାତେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ଇଂଦ୍ରେ ଚ ନିହତେ ସତି । କୁରୁ ରାଜ୍ଯଂ ମହାଭାଗ ପୁତ୍ରେଣ ମମ ଦୈଵକମ୍
ମୋ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବା ପରେ, ଯେଉଁଥିରେ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଥିବ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗ୍ୟବାନ, ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ କର।
ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗେ ତେ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ତସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାଂତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୁରଭଵତ୍ପାକଶାସନଃ
ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନି; ତୁମ ଦୟାରେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହେବ। ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଊନେ ଵର୍ଷଶତେ ଚାସ୍ଯା ଦଦର୍ଶାଂତରମଚ୍ଯୁତଃ । ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋଃ ଶୌଚଂ ଦିତିଃ ଶଯନମାଵିଶତ୍
ଏକଶତ ବର୍ଷ ପୂରା ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଅଚ୍ୟୁତ ଏକ ଅବସର ଦେଖିଲେ; ଦିତି ପାଦ ଧୋଇନଥିବାବେଳେ ଶୋଇବାକୁ ଗଲେ।
ଶଯ୍ଯାଂତେ ସା ଶିରଃ କୃତ୍ଵା ମୁକ୍ତକେଶାତିଵିହ୍ଵଲା । ନିଦ୍ରାମାହାରଯାମାସ ତସ୍ଯାଃ କୁକ୍ଷିଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହ
ସେ ଶୋଇବାର ଶେଷ ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି, ଖୋଲା କେଶ ଓ ଅତି ଚିଂତିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶୋଇଲେ; ତାଙ୍କୁ ଘୁମ ଧରିଲା, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵଜ୍ରପାଣିସ୍ତତୋ ଗର୍ଭଂ ସପ୍ତଧା ତଂ ନ୍ଯକୃଂତତ । ଵଜ୍ରେଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରେଣ ରୁରୋଦ ଉଦରେ ସ୍ଥିତଃ
ତା’ପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗ କଟିଦେଲେ; ଗର୍ଭ ଭିତରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲା।
ସ ଗର୍ଭସ୍ତତ୍ର ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରା ଇଂଦ୍ରହସ୍ତଗତେନ ଵୈ । ରୋଦମାନଂ ମହାଗର୍ଭଂ ତମୁଵାଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିବା ସେ ଗର୍ଭ ଭାରି କାନ୍ଦୁଥିଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ପୁନିପୁନି ସେ ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ।
ଶତକ୍ରତୁର୍ମହାତେଜା ମା ରୋଦୀରିତ୍ଯଭାଷତ । ସପ୍ତଧା କୃତଵାଞ୍ଛକ୍ରସ୍ତଂ ଗର୍ଭଂ ଦିତିଜଂ ପୁନଃ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଶତକ୍ରତୁ କହିଲେ, 'କାନ୍ଦନିଅ'; ପୁନି ଶକ୍ର ସେ ଦିତିଜ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ଏକୈକଂ ସପ୍ତଧା ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ରୁଦମାନଂ ସ ଦେଵରାଟ୍ । ଏଵଂ ଵୈ ମରୁତୋ ଜାତାସ୍ତେ ତୁ ଦେଵା ମହୌଜସଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର, ଏକ ଏକ ଭାଗକୁ ସାତ ଭାଗ କଟିଦେଲେ, ଯଦିଓ ସେମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଏଭଳି ମରୁତମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା।
ଯଥା ଇଂଦ୍ରେଣ ତେ ପ୍ରୋକ୍ତା ବଭୂଵୁର୍ନାମଭିସ୍ତତଃ । ଅତିଵୀର୍ଯ ମହାକାଯାସ୍ତୀଵ୍ର ତେଜଃ ପରାକ୍ରମାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ନାମ ଦେଇ କହିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ତୀବ୍ର ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା।
ଏକୋନା ଵୈ ବଭୂଵୁସ୍ତେ ପଂଚାଶନ୍ମରୁତସ୍ତତଃ । ମରୁତୋ ନାମ ତେ ଖ୍ଯାତା ଇଂଦ୍ରମେଵ ସମାଶ୍ରିତାଃ
ସେମାନେ ପଞ୍ଚାଶିଠାରୁ ଗୋଟିଏ କମ୍, ଅର୍ଥାତ୍ ଉଣଚାଳିସି ଜଣ ହେଲେ; ସେମାନେ 'ମରୁତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଭୂତାନାମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ରୋଚଯଂତି ଗଣଂ ମହତ୍ । ନିକାଯେଷୁ ନିକାଯେଷୁ ହରିଃ ପ୍ରାଦାତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଦଳକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ, ହରି ପ୍ରଜାପତି ସେମାନେଠାରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।
କ୍ରମଶସ୍ତାନି ରାଜ୍ଯାନି ପୃଥୁପୂର୍ଵାଣି ତାନି ଵୈ । ସ ଦେଵଃ ପୁରୁଷଃ କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ପୃଥୁ ଆଦି ପୁରୁଣା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁକ୍ରମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା; ସେ ଦେବ, କଳା ଶରୀର ଥିବା ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ।
ତପୋଜିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵ ଏକଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପାଵକଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵ ଏଵ ହି
ସେ ପ୍ରଜାପତି, ଏକମାତ୍ର, ତପସ୍ୱୀ ଓ ମହାତେଜସ୍ୱୀ; ସେ ପର୍ଜନ୍ୟ, ପାବକ, ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସେଇ ସମସ୍ତ।
ତସ୍ଯ ସର୍ଵମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍ । ଭୂତସର୍ଗମିମଂ ସମ୍ଯଗ୍ଜାନତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ, ସେ ପବିତ୍ରଙ୍କର; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବସୃଷ୍ଟିକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣ।
ନାଵୃତ୍ତିଭଯମସ୍ତୀହ ପରଲୋକଭଯଂ କୁତଃ । ଇମାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ମହାପୁଣ୍ଯାଂ ସର୍ଵପାପହରାଂ ଶୁଭାମ୍
ଏଠି ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଭୟ ନାହିଁ, ତେଣୁ ପରଲୋକର ଭୟ କାହିଁକି? ଏହି ସୃଷ୍ଟି ମହାପୁଣ୍ୟମୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ସ ହି ଧନ୍ଯଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଚ ସ ହି ସତ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ସେଉଁଠି ନିଜେ ଧନ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥାଏ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ଇମାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ଏହି ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଶୁଣେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ସ ପ୍ରଭୁଃ ସର୍ଵଲୋକେଶୋ ହ୍ଯଭିଷିଚ୍ଯ ତତୋ ନୃପମ୍ । ପୃଥୁଂ ଵେନସ୍ଯ ତନଯଂ ସର୍ଵରାଜ୍ଯେ ମହାପ୍ରଭୁମ୍
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ— ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ, ପ୍ରଭୁ, ତାପରେ ବେନଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଭାବେ ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ।
ମହାବାହୁଂ ମହାକାଯଂ ଯଥେଂଦ୍ରଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । କ୍ରମେଣାପି ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜ୍ଯାନି ଚ ଵିଚାର୍ଯ ଵୈ
ସେ ମହାବାହୁ ଓ ମହାକାୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ଏପରି ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏକେକ ରାଜ୍ୟ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିଲେ।
ଯଦ୍ଯସ୍ଯାପି ଭଵେଦ୍ଯୋଗ୍ଯଂ ଦାତୁଂ ତଦୁପଚକ୍ରମେ । ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଗ୍ରହର୍କ୍ଷାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଯିଏ ଯାହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ— ଗଛମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟ।
ସୋମଂ ରାଜ୍ଯେ ସୋଭ୍ଯଷିଂଚତ୍ତପସାଂ ଚ ମହାମତିଃ । ଧର୍ମାଣାଂ ଧର୍ମଯଜ୍ଞାନାଂ ପୁଣ୍ଯାନାଂ ପୁଣ୍ଯତେଜସାମ୍
ତପସ୍ବୀମାନେ, ଧର୍ମ, ଯଜ୍ଞ, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଓ ପୁଣ୍ୟର ତେଜ ଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋମଙ୍କୁ ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଅପାଂ ମଧ୍ଯେ ତଥା ଦେଵଂ ତୀର୍ଥାନାଂ ହି ତଥୈଵ ଚ । ଵରୁଣଂ ସୋଭିଷିଚ୍ଯୈଵ ରତ୍ନାନାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ପାଣିର ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କୁ ଏବଂ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବରୁଣଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ; ରତ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ସର୍ଵଯକ୍ଷାଣାଂ ରାଜ୍ଯେ ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ପୁନଃ । ଵିଷ୍ଣୁମେଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞମାଦିତ୍ଯାନାଂ ପିତାମହଃ
ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁନି ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ; ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବି ଜ୍ଞାନୀ ପିତାମହ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କଲେ।
ରାଜ୍ଯେ ସଂସ୍ଥାପଯାମାସ ଜନତା ହିତହେତଵେ । ସର୍ଵେଷାମେଵ ପୁଣ୍ଯାନାଂ ଦକ୍ଷମେଵ ପ୍ରଜାପତିମ୍
ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ମାନଙ୍କ ଉପରେ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ରାଜା କରି ସ୍ଥାପନା କଲେ।
ସମର୍ଥଂ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଂ ପ୍ରଜାପତିଗଣେଶ୍ଵରମ୍ । ପ୍ରହ୍ରାଦଂ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସ ହି ରାଜ୍ଯେ ନ୍ଯରୂପଯତ୍
ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ସମର୍ଥ ଓ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନାୟକ କଲେ; ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବେ ରାଜା କଲେ।
ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଯମଂ ଵୈଵସ୍ଵତଂ ଧର୍ମଂ ପୈତ୍ର୍ଯେ ରାଜ୍ଯେଭିଷିଚ୍ଯ ଚ
ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ଯୁକ୍ତ, ବୈବସ୍ବତ ଯମଙ୍କୁ ପିତୃଲୋକର ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସଭୂତାନାଂ ପିଶାଚୋରଗସର୍ପିଣାମ୍ । ଯୋଗିନୀନାଂ ଚ ସର୍ଵାସାଂ ଵୈତାଲାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଭୂତ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ଯୋଗିନୀ ଓ ସମସ୍ତ ମହାନ୍ ବେତାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—