ବ୍ରହ୍ମତେଜୋମଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ଦୁଃସହଂ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ । ପୁତ୍ରୈକଂ ଦୀଯତାଂ କାଂତ ସୁପ୍ରିଯାହଂ ଯଦା ଵିଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ଓ ଦାରୁଣ ହେବ; ତେବେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି।
କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ- ନିହତୌ ବଲଵୃତ୍ରୌ ଚ ମମ ପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ । ଅଘମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦେଵେନ ଇଂଦ୍ରେଣାପି ଦୁରାତ୍ମନା
କଶ୍ୟପ କହିଲେ— ମୋର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ବଳ ଓ ବୃତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଷ୍ଟତା ଆଶ୍ରୟ କରି ମାରିଦେଇଛି।
ତସ୍ଯୈଵ ଚ ଵଧାର୍ଥାଯ ପୁତ୍ରମେକଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ । ଵର୍ଷାଣାଂ ତୁ ଶତୈକଂ ତ୍ଵଂ ଶୁଚିର୍ଭଵ ଯଶସ୍ଵିନି
ତାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁଅ ଦେବି; କିନ୍ତୁ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ପବିତ୍ର ରୁହ, ହେ କୀର୍ତ୍ତିମତୀ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଯୋଗୀଂଦ୍ରୋ ହସ୍ତଂ ଶିରସି ଵୈ ତଦା । ଦତ୍ତ୍ଵାଦିତ୍ଯା ସହୈଵାସୌ ଗତୋ ମେରୁଂ ତପୋଵନମ୍
ଏଭଳି କହି, ଯୋଗୀଶ୍ୱର କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କ ହାତ ଦିତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ; ତାପରେ ଅଦିତି ସହିତ ସେ ମେରୁ ପର୍ବତର ତପୋବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତପସ୍ତତାପ ସା ଦେଵୀ ତପୋଵନନିଵାସିନୀ । ଶୁଚିଷ୍ମତୀ ସଦା ଭୂତ୍ଵା ପୁତ୍ରାର୍ଥା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ସେ ଦେବୀ ତପୋବନରେ ରହି, ସଦା ପବିତ୍ର ରୁହି, ପୁଅ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ତତୋ ଦେଵଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଉଦ୍ଯମମେଵ ଚ । ଦିତ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ମହାଭାଗ ଅଂତରପ୍ରେକ୍ଷକୋଽଭଵତ୍
ତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଜାଣି, ହଜାର ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବତା ଗୁପ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ହେ ମହାଭାଗ।
ପଂଚଵିଂଶାବ୍ଦିକୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେଵରାଡ୍ଦୈଵତୋପମଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ରୂପେଣ ତସ୍ଯାଶ୍ଚାଂତିକମାଗତଃ
ପঁଚିଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ଦେବରାଜ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ସ ତାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ମାତରଂ ତପସାନ୍ଵିତାମ୍ । ତଯୋକ୍ତସ୍ତୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଭଵାନ୍କୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ତପସ୍ୱିନୀ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତାପରେ ସେ ହଜାର ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ?'
ତାମୁଵାଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁତ୍ରୋଽହଂ ତଵ ଶୋଭନେ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚ ଧର୍ମଂ ଜାନାମି ଭାମିନି
ହଜାର ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ କହିଲେ— 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମ ଜାଣେ, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା।'
ତପସସ୍ତଵ ସାହାଯ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଶୁଶ୍ରୂଷତି ସ ତାଂ ଦେଵୀଂ ମାତରଂ ତପସାନ୍ଵିତାମ୍
ମୁଁ ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ମାତାଙ୍କୁ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଦେବୀଙ୍କୁ, ଶୁଶୂଷା କରିଲେ।
ତମିଂଦ୍ରଂ ସା ନ ଜାନାତି ଆଗତଂ ଦୁଷ୍ଟକାରିଣମ୍ । ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଵିଜାନାତି ଶୁଶ୍ରୂଷଂତଂ ଦିନେ ଦିନେ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିଥିଲେ, ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ଦିନେଦିନେ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ସେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ।
ଅଂଗଂ ସଂଵାହଯେଦ୍ଦେଵ୍ଯାଃ ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯେତ୍ତତଃ । ପତ୍ରଂ ମୂଲଂ ଫଲଂ ତତ୍ର ଵଲ୍କଲାଜିନମେଵ ଚ
ସେ ପୁଅ ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀର ମସାଜ କରୁଥିଲେ, ତା’ପରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୁଅଉଥିଲେ; ଶେଷରେ ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ, ଛାଲ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଆଣି ଦେଉଥିଲେ।
ଦଦାତ୍ଯେଵଂ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତସ୍ଯୈ ଦିତ୍ଯୈ ସଦୈଵ ହି । ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂତୋଷିତା ତସ୍ଯ ସଂତୁଷ୍ଟା ତମଭାଷତ
ଏଭଳି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଏସବୁ ଦେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁତ୍ରେ ଜାତେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ଇଂଦ୍ରେ ଚ ନିହତେ ସତି । କୁରୁ ରାଜ୍ଯଂ ମହାଭାଗ ପୁତ୍ରେଣ ମମ ଦୈଵକମ୍
ମୋ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବା ପରେ, ଯେଉଁଥିରେ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଥିବ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗ୍ୟବାନ, ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ କର।
ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗେ ତେ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ତସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାଂତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୁରଭଵତ୍ପାକଶାସନଃ
ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନି; ତୁମ ଦୟାରେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହେବ। ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଊନେ ଵର୍ଷଶତେ ଚାସ୍ଯା ଦଦର୍ଶାଂତରମଚ୍ଯୁତଃ । ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋଃ ଶୌଚଂ ଦିତିଃ ଶଯନମାଵିଶତ୍
ଏକଶତ ବର୍ଷ ପୂରା ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଅଚ୍ୟୁତ ଏକ ଅବସର ଦେଖିଲେ; ଦିତି ପାଦ ଧୋଇନଥିବାବେଳେ ଶୋଇବାକୁ ଗଲେ।
ଶଯ୍ଯାଂତେ ସା ଶିରଃ କୃତ୍ଵା ମୁକ୍ତକେଶାତିଵିହ୍ଵଲା । ନିଦ୍ରାମାହାରଯାମାସ ତସ୍ଯାଃ କୁକ୍ଷିଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହ
ସେ ଶୋଇବାର ଶେଷ ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି, ଖୋଲା କେଶ ଓ ଅତି ଚିଂତିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶୋଇଲେ; ତାଙ୍କୁ ଘୁମ ଧରିଲା, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵଜ୍ରପାଣିସ୍ତତୋ ଗର୍ଭଂ ସପ୍ତଧା ତଂ ନ୍ଯକୃଂତତ । ଵଜ୍ରେଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରେଣ ରୁରୋଦ ଉଦରେ ସ୍ଥିତଃ
ତା’ପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗ କଟିଦେଲେ; ଗର୍ଭ ଭିତରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲା।
ସ ଗର୍ଭସ୍ତତ୍ର ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରା ଇଂଦ୍ରହସ୍ତଗତେନ ଵୈ । ରୋଦମାନଂ ମହାଗର୍ଭଂ ତମୁଵାଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିବା ସେ ଗର୍ଭ ଭାରି କାନ୍ଦୁଥିଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ପୁନିପୁନି ସେ ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ।
ଶତକ୍ରତୁର୍ମହାତେଜା ମା ରୋଦୀରିତ୍ଯଭାଷତ । ସପ୍ତଧା କୃତଵାଞ୍ଛକ୍ରସ୍ତଂ ଗର୍ଭଂ ଦିତିଜଂ ପୁନଃ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଶତକ୍ରତୁ କହିଲେ, 'କାନ୍ଦନିଅ'; ପୁନି ଶକ୍ର ସେ ଦିତିଜ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ଏକୈକଂ ସପ୍ତଧା ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ରୁଦମାନଂ ସ ଦେଵରାଟ୍ । ଏଵଂ ଵୈ ମରୁତୋ ଜାତାସ୍ତେ ତୁ ଦେଵା ମହୌଜସଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର, ଏକ ଏକ ଭାଗକୁ ସାତ ଭାଗ କଟିଦେଲେ, ଯଦିଓ ସେମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଏଭଳି ମରୁତମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା।
ଯଥା ଇଂଦ୍ରେଣ ତେ ପ୍ରୋକ୍ତା ବଭୂଵୁର୍ନାମଭିସ୍ତତଃ । ଅତିଵୀର୍ଯ ମହାକାଯାସ୍ତୀଵ୍ର ତେଜଃ ପରାକ୍ରମାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ନାମ ଦେଇ କହିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ତୀବ୍ର ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା।
ଏକୋନା ଵୈ ବଭୂଵୁସ୍ତେ ପଂଚାଶନ୍ମରୁତସ୍ତତଃ । ମରୁତୋ ନାମ ତେ ଖ୍ଯାତା ଇଂଦ୍ରମେଵ ସମାଶ୍ରିତାଃ
ସେମାନେ ପଞ୍ଚାଶିଠାରୁ ଗୋଟିଏ କମ୍, ଅର୍ଥାତ୍ ଉଣଚାଳିସି ଜଣ ହେଲେ; ସେମାନେ 'ମରୁତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଭୂତାନାମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ରୋଚଯଂତି ଗଣଂ ମହତ୍ । ନିକାଯେଷୁ ନିକାଯେଷୁ ହରିଃ ପ୍ରାଦାତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଦଳକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ, ହରି ପ୍ରଜାପତି ସେମାନେଠାରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।
କ୍ରମଶସ୍ତାନି ରାଜ୍ଯାନି ପୃଥୁପୂର୍ଵାଣି ତାନି ଵୈ । ସ ଦେଵଃ ପୁରୁଷଃ କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ପୃଥୁ ଆଦି ପୁରୁଣା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁକ୍ରମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା; ସେ ଦେବ, କଳା ଶରୀର ଥିବା ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ।
ତପୋଜିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵ ଏକଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପାଵକଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵ ଏଵ ହି
ସେ ପ୍ରଜାପତି, ଏକମାତ୍ର, ତପସ୍ୱୀ ଓ ମହାତେଜସ୍ୱୀ; ସେ ପର୍ଜନ୍ୟ, ପାବକ, ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସେଇ ସମସ୍ତ।
ତସ୍ଯ ସର୍ଵମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍ । ଭୂତସର୍ଗମିମଂ ସମ୍ଯଗ୍ଜାନତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ, ସେ ପବିତ୍ରଙ୍କର; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବସୃଷ୍ଟିକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣ।
ନାଵୃତ୍ତିଭଯମସ୍ତୀହ ପରଲୋକଭଯଂ କୁତଃ । ଇମାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ମହାପୁଣ୍ଯାଂ ସର୍ଵପାପହରାଂ ଶୁଭାମ୍
ଏଠି ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଭୟ ନାହିଁ, ତେଣୁ ପରଲୋକର ଭୟ କାହିଁକି? ଏହି ସୃଷ୍ଟି ମହାପୁଣ୍ୟମୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ସ ହି ଧନ୍ଯଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଚ ସ ହି ସତ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ସେଉଁଠି ନିଜେ ଧନ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥାଏ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ଇମାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ଏହି ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଶୁଣେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।