ଏଵଂ ନିପାତ୍ଯ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଦିତିନଂଦନମେଵ ଚ । ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଖେନ ପାକଶାସନଃ
ଏପରି ଭାବରେ ସେ ଦେତ୍ୟ ଓ ଦିତିର ପୁଅକୁ ପ୍ରଭୁତା ଭାବରେ ଦଳିଦେଲା । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପାକଶାସନ ଆନନ୍ଦରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦିତିଃ ପୁତ୍ରଂ ସୁବଲଂ ବଲମେଵ ଚ । ରୁଦିତଂ କରୁଣଂ କୃତ୍ଵା ହା ହା କଷ୍ଟଂ ଭୃଶଂ ମମ
ସୂତ କହିଲେ— ଦିତି ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁବଳ ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବା କଥା ଶୁଣି, ବହୁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, 'ହା ହା, ଏ କେତେ ଦୁଃଖ ମୋ ପାଇଁ!'
ଏଵଂ ସୁକରୁଣଂ କୃତ୍ଵା ବହୁକାଲଂ ତପସ୍ଵିନୀ । ସା ଗତା କଶ୍ଯପଂ କାଂତଂ ତମୁଵାଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଏପରି ଦୁଃଖରେ ବହୁ ଦିନ ଶୋକ କରି, ସେ ତପସ୍ବିନୀ ଦିତି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ତଵ ପୁତ୍ରୋ ମହାପାପ ଇଂଦ୍ରଃ ସୁରଗଣେଶ୍ଵରଃ । ସାଗରୋପଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲଂ ମେ ବ୍ରହ୍ମଲକ୍ଷଣମ୍
ତୁମର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ବଡ଼ ପାପ କରିଛି । ସାଗର କୂଳରେ ମୋ ପୁଅ ବଳ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଦେଖିଲା ।
ଵଜ୍ରେଣ ଘାତଯାମାସ ସଂଧ୍ଯାମାସ୍ଯଂତମେଵ ହି । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମରୀଚିତନଯସ୍ତଦା
ସେ ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ବଜ୍ର ଦେଇ ମୋ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଲା । ଏହା ଶୁଣି, ମରୀଚିଙ୍କ ପୁଅ ତେଜରେ ରାଗିଗଲେ ।
କ୍ରୋଧେନ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲେଵ ଵହ୍ନିନା । ଅଵଲୁଂଚ୍ଯ ଜଟାମେକାଂ ଶୁଚ୍ଯଗ୍ନୌ ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ଚୁଲ ଖସାଇ ଶୁଧ୍ଧ ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇଦେଲେ ।
ଇଂଦ୍ରସ୍ଯୈଵ ଵଧାର୍ଥାଯ ପୁତ୍ରମୁତ୍ପାଦଯାମ୍ଯହମ୍ । ତସ୍ମାତ୍କୁଂଡାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ହୁତାଶନମୁଖାଦପି
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି । ତେଣୁ, ସେ କୁଣ୍ଡରୁ, ହୋମ ଅଗ୍ନିର ମୁଖରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
କୃଷ୍ଣାଂଜନଚଯୋପେତଃ ପିଂଗାକ୍ଷୋ ଭୀଷଣାକୃତିଃ । ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵକ୍ତ୍ରାଂତୋ ଜଗତାଂ ଭଯଦାଯକଃ
ସେ କଳା ଅଞ୍ଜନ ପରି କଳା, ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି । ଦାନ୍ତ ଦେଖି ମୁଖ ଭୟାନକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲା ।
ମହାଚର୍ଵରିକୋ ଘୋରଃ ଖଡ୍ଗଚର୍ମଧରସ୍ତଥା । ସର୍ଵାଂଗତେଜସା ଦୀପ୍ତୋ ମହାମେଘୋପମୋ ବଲୀ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକା, ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ଧରିଥିଲା । ସମଗ୍ର ଶରୀରରେ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଡ଼ ମେଘ ପରି ପ୍ରବଳ ।
ଉଵାଚ କଶ୍ଯପଂ ଵିପ୍ରମାଦେଶୋ ମମ ଦୀଯତାମ୍ । କସ୍ମାଦୁତ୍ପାଦିତୋ ଵିପ୍ର ଭଵତା କାରଣଂ ଵଦ
ସେ କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲା— 'ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ । ମୁଁ କାହିଁକି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହା କାରଣ କହିବେ ।'
ତମହଂ ସାଧଯିଷ୍ଯାମି ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ । କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ- ଅସ୍ଯା ମନୋରଥଂ ପୁତ୍ର ପୂରଯସ୍ଵ ମମୈଵ ହି
‘ମୁଁ ତୁମ ଦୟାରେ ଏହି କାମ ସାଧନ କରିବି,’ ଏହିପରି କହିଲା । କଶ୍ୟପ କହିଲେ— ‘ପୁଅ, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ।’
ଅଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜହି ଇଂଦ୍ରଂ ଦୁରାତ୍ମକମ୍ । ନିହତେ ଦେଵରାଜେ ହି ଐଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ପ୍ରଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଚ
‘ତୁମେ ଅଦିତିର ଉତ୍ପନ୍ନ, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ । ଦୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମାର । ଦେବରାଜ ମରିଗଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଉପଭୋଗ କର ।’
ଏଵଂ ତେନ ସମାଦିଷ୍ଟଃ କଶ୍ଯପେନ ମହାତ୍ମନା । ଵୃତ୍ରସ୍ତୁ ଉଦ୍ଯମଂ ଚକ୍ରେ ତସ୍ଯେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵଧାଯ ଚ
ଏପରି କଶ୍ୟପ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି, ବୃତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ଚାଭ୍ଯାସଂ ସ ଚକ୍ରେ ପୌରୁଷାନ୍ଵିତଃ । ବଲଂ ଵୀର୍ଯଂ ତଥା କ୍ଷାତ୍ରଂ ତେଜୋ ଧୈର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ରାଜସିକ ଶୌର୍ୟ, ତେଜ ଓ ଧୈର୍ୟ ତାଙ୍କର ଥିଲା ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଭଯାତୁରଃ । ଉପାଯଂ ଚିଂତିତଂ ତସ୍ଯ ଵୃତ୍ରସ୍ଯାପି ଦୁରାତ୍ମନଃ
ସେ ଦେତ୍ୟର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ । ଦୁଷ୍ଟ ବୃତ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉପାୟ ଚିନ୍ତିଲେ ।
ଵଧାର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵେନ ସମାହୂଯ ମହାମୁନୀନ୍ । ସପ୍ତର୍ଷୀନ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵୃତ୍ରଂ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରତି
ମାରିବା ପାଇଁ, ଦେବଦେବ ମହାମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ସେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ବୃତ୍ର ଦେତ୍ୟରାଜଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ ।
ଭଵଂତସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛଂତୁ ଯତ୍ର ଵୃତ୍ରଃ ସ ତିଷ୍ଠତି । ସଂଧିଂ କୁର୍ଵଂତୁ ଵୈ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମମ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
‘ଯେଉଁଠାରେ ବୃତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ । ମୋ ସହିତ ତାଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି କରନ୍ତୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ।’
ଏଵଂ ତେନ ସମାଦିଷ୍ଟା ମୁନଯଃ ସପ୍ତ ତେ ତଦା । ଵୃତ୍ରାସୁରଂ ତତଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ପ୍ରଚାଲିତାଃ
ଏପରି ଆଜ୍ଞା ମାନି, ସପ୍ତ ମୁନିମାନେ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ । ସେହିଠାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, କଥା କହିଲେ ।
ସଖ୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ୍ସ କ୍ରିଯତାଂ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମ । ଋଷଯଃ ସପ୍ତତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞା ଊଚୁର୍ଵୃତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
ଦାନବମାନ୍ୟ, ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ବଳଶାଳୀ ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଭଵତା ସହ ସତ୍ତମ । ମୈତ୍ରମିଚ୍ଛତି ଵୈ କର୍ତୁଂ ତତ୍କଥଂ ନ କରୋଷି କିମ୍
ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ମହାନ ଜଣ, ତେଣୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଏହା କରୁନାହାଁତ?
ଅର୍ଧମୈଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ଵୀର ସତ୍ଵଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ସୁଖେନ ଵୈ । ଵର୍ତଂତ୍ଵର୍ଦ୍ଧେନ ଇଂଦ୍ରସ୍ତୁ ଅସୁରା ଦେଵତାସ୍ତଥା
ବୀର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧ ସିଂହାସନକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭୋଗ କର। ଅନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅସୁର ଓ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଅଂଶରେ ରୁହନ୍ତୁ।
ସୁଖଂ ଵର୍ତଂତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଵୈରଂ ଚୈଵ ଵିସୃଜ୍ଯ ଵୈ । ଵୃତ୍ର ଉଵାଚ- ଯଦି ସତ୍ଯେନ ଦେଵେଂଦ୍ରୋ ମୈତ୍ରମିଚ୍ଛତି ସତ୍ତମଃ
ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତିରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଦ୍ୱେଷକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ। ବୃତ୍ର କହିଲେ: ଯଦି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ସତ୍ୟ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଚାହୁଁଛନ୍ତି,
ସତ୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଚୈଵାହଂ କରିଷ୍ଯେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଛଦ୍ମ ଚୈଵଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଇଂଦ୍ରୋ ଦ୍ରୋହଂ ସମାଚରେତ୍
ତେବେ ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଭରସା କରି ଏହା କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ର ଠକା ଦେଇ ଧୋଖା କରନ୍ତି,
ତଦା କିଂ କ୍ରିଯତେ ଵିପ୍ରା ଇତ୍ଯର୍ଥେ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ହି କିମ୍ । ଋଷଯସ୍ତ୍ଵିଂଦ୍ରମାଚଖ୍ଯୁରିତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଵଦ
ତେବେ, ମୁଁ କ'ଣ କରିବି, ଋଷିମାନେ? ଏହି ବିଷୟରେ କ'ଣ ନିଶ୍ଚିତି ଅଛି? ଋଷିମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚିତି ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହ।'
ତନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯତାଂ ବ୍ରୂହି ଯଦି ସଖ୍ଯମିହେଚ୍ଛସି । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ଯଦ୍ଯଽସତ୍ଯେନ ଵର୍ତାମି ଭଵଦ୍ଭିଃ ସହ ଛଦ୍ମନା
ଯଦି ତୁମେ ଏଠାରେ ମିତ୍ରତା ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଆମକୁ ତୁମ ସତ୍ୟ କହ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ମିଥ୍ୟା କିମ୍ବା ଧୋଖା କରିବି,
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକୈଃ ପାପୈର୍ଲିପ୍ଯେହଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଛଦ୍ମ ଚୈଵଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଇଂଦ୍ରୋ ଦ୍ରୋହଂ ସମାଚରେତ୍
ତେବେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ମୁଁ ଧୋଖା ଦେଇ ଏଭଳି କରିବି,
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକୈଃ ପାପୈର୍ଲିପ୍ଯେହଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତ୍ଵାମେଵଂ ସ ପୁରଂଦରଃ
ତେବେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି ମହାଜ୍ଞାନୀ ପୁରନ୍ଦର ତୁମକୁ କହିଲେ।
ଏତେନ ପ୍ରତ୍ଯଯେନାପି ସଖ୍ଯଂ କୁରୁ ମହାମତେ । ଵୃତ୍ର ଉଵାଚ- ଭଵତାଂ ଶିଷ୍ଟମାର୍ଗେଣ ସତ୍ଯେନାନେନ ତସ୍ଯ ଚ
ଏହି ନିଶ୍ଚିତି ସହିତ ମିତ୍ରତା କର, ବୁଦ୍ଧିମାନ। ବୃତ୍ର କହିଲେ: ଆପଣମାନଙ୍କର ନୀତି ଓ ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା
ମୈତ୍ରମେଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଵୃତ୍ରମିଂଦ୍ରସ୍ଯସଂସ୍ଥାନଂ ନୀତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଙ୍ଗଵୈଃ
ମୁଁ ଏଭଳି ତାଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିବି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇଗଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃତ୍ରଂ ମିତ୍ରାର୍ଥମୁଦ୍ଯତଃ । ସିଂହାସନାତ୍ସମୁତ୍ଥାଯ ଅର୍ଘମାଦାଯ ସତ୍ଵରଃ
ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସିଂହାସନରୁ ଉଠି ତୁରନ୍ତ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଲେ।