ଆଦାଵିଂଦ୍ରଂ ହି ଦେଵେଂଦ୍ରଂ ଦ୍ରୁତଂ ସୂଦଯ ପୁତ୍ରକ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେଵା ନିପାତ୍ଯଂତାଂ ତତୋ ଗରୁଡଵାହନଃ
'ପ୍ରଥମେ, ଶୀଘ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରକୁ — ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ — ନଷ୍ଟ କର, ପୁଅ; ପରେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମାରିଦେ, ତାପରେ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚାଲିଥିବାକୁ।'
ତଯୋରାକର୍ଣ୍ଯ ସା ଦେଵୀ ଅଦିତିଃ ପତିଦେଵତା । ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟା ପୁତ୍ରମିଂଦ୍ରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଅଦିତି, ପତିପ୍ରତିବଦ୍ଧା, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦିତିପୁତ୍ରୋ ମହାକାଯୋ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା । ଦେଵାନାଂ ହି ଵଧାର୍ଥାଯ ତପସ୍ତେପେ ନିରଂଜନେ
'ଦିତିର ପୁଅ, ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମର ତେଜରେ ବଢ଼ୁଛି; ସେ ଦେବମାନେ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ତପସ୍ୟା କରିଛି।'
ଏଵଂ ଜାନୀହି ଦେଵେଶ ଯଦି କ୍ଷେମମିହେଚ୍ଛସି । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସ ମାତୁଃ ପାକଶାସନଃ
'ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯଦି ଏଠାରେ ନିରାପଦ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏହି କଥା ଜାଣି ରଖ।' ମାଆଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର—
ଚିଂତାମଵାପ ଦୁଃଖେନ ମହତୀଂ ଦେଵରାଟ୍ତଦା । ମହାଭଯେନ ସଂତ୍ରସ୍ତଶ୍ଚିଂତଯାମାସ ଵୈ ତତଃ
ଦେବମାନଙ୍କ ରାଜା ତାବେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ଓ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ବଡ଼ ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କଥମେନଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଦେଵଧର୍ମଵିଦୂଷକମ୍ । ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦେଵେଶୋ ବଲସ୍ଯ ନିଧନଂ ପ୍ରତି
'କିପରି ଏହିଠାରେ ମାରିବି, ଯେ ଦେବମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଛି?' ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳଙ୍କର ନାଶ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଏକଦା ହି ବଲଃ ସୋପି ସଂଧ୍ଯାର୍ଥଂ ସିଂଧୁମାଶ୍ରିତଃ । କୃଷ୍ଣାଜିନେନ ଦିଵ୍ଯେନ ଦଂଡକାଷ୍ଠେନ ରାଜିତଃ
ଏକଦିନ ବଳ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା କାଳରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ; ଦିବ୍ୟ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଓ ପବିତ୍ର କାଠର ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
ଅମଲେନାପି ପୁଣ୍ଯେନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ତେନ ସଃ । ସାଗରସ୍ଯୋପକଂଠେ ତଂ ସଂଧ୍ଯାସନମୁପାଗତମ୍
ପବିତ୍ର ଓ ମେଧାବୀ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ସାଗର ତଟରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ପାଇଁ ନିଜ ଆସନକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଜପମାନଂ ସୁଶାଂତଂ ତଂ ଦଦୃଶେ ପାକଶାସନଃ । ଵଜ୍ରେଣ ତେନ ଦିଵ୍ଯେନ ତାଡିତୋ ଦିତିନଂଦନଃ
ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଜପ କରୁଥିବା ବଳଙ୍କୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ; ଦିବ୍ୟ ବଜ୍ରରେ ଦିତିର ପୁଅକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ବଲଂ ନିପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗତସତ୍ଵଂ ଗତଂ ଭୁଵି । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଦେଵରାଣ୍ମୁମୁଦେ ତଦା
ବଳକୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିବା, ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଦେବମାନଙ୍କ ରାଜା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ ଓ ଖୁସି ହେଲେ।
ଏଵଂ ନିପାତ୍ଯ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଦିତିନଂଦନମେଵ ଚ । ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଖେନ ପାକଶାସନଃ
ଏପରି ଭାବରେ ସେ ଦେତ୍ୟ ଓ ଦିତିର ପୁଅକୁ ପ୍ରଭୁତା ଭାବରେ ଦଳିଦେଲା । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପାକଶାସନ ଆନନ୍ଦରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦିତିଃ ପୁତ୍ରଂ ସୁବଲଂ ବଲମେଵ ଚ । ରୁଦିତଂ କରୁଣଂ କୃତ୍ଵା ହା ହା କଷ୍ଟଂ ଭୃଶଂ ମମ
ସୂତ କହିଲେ— ଦିତି ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁବଳ ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବା କଥା ଶୁଣି, ବହୁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, 'ହା ହା, ଏ କେତେ ଦୁଃଖ ମୋ ପାଇଁ!'
ଏଵଂ ସୁକରୁଣଂ କୃତ୍ଵା ବହୁକାଲଂ ତପସ୍ଵିନୀ । ସା ଗତା କଶ୍ଯପଂ କାଂତଂ ତମୁଵାଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଏପରି ଦୁଃଖରେ ବହୁ ଦିନ ଶୋକ କରି, ସେ ତପସ୍ବିନୀ ଦିତି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ତଵ ପୁତ୍ରୋ ମହାପାପ ଇଂଦ୍ରଃ ସୁରଗଣେଶ୍ଵରଃ । ସାଗରୋପଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲଂ ମେ ବ୍ରହ୍ମଲକ୍ଷଣମ୍
ତୁମର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ବଡ଼ ପାପ କରିଛି । ସାଗର କୂଳରେ ମୋ ପୁଅ ବଳ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଦେଖିଲା ।
ଵଜ୍ରେଣ ଘାତଯାମାସ ସଂଧ୍ଯାମାସ୍ଯଂତମେଵ ହି । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମରୀଚିତନଯସ୍ତଦା
ସେ ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ବଜ୍ର ଦେଇ ମୋ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଲା । ଏହା ଶୁଣି, ମରୀଚିଙ୍କ ପୁଅ ତେଜରେ ରାଗିଗଲେ ।
କ୍ରୋଧେନ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲେଵ ଵହ୍ନିନା । ଅଵଲୁଂଚ୍ଯ ଜଟାମେକାଂ ଶୁଚ୍ଯଗ୍ନୌ ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ଚୁଲ ଖସାଇ ଶୁଧ୍ଧ ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇଦେଲେ ।
ଇଂଦ୍ରସ୍ଯୈଵ ଵଧାର୍ଥାଯ ପୁତ୍ରମୁତ୍ପାଦଯାମ୍ଯହମ୍ । ତସ୍ମାତ୍କୁଂଡାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ହୁତାଶନମୁଖାଦପି
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି । ତେଣୁ, ସେ କୁଣ୍ଡରୁ, ହୋମ ଅଗ୍ନିର ମୁଖରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
କୃଷ୍ଣାଂଜନଚଯୋପେତଃ ପିଂଗାକ୍ଷୋ ଭୀଷଣାକୃତିଃ । ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵକ୍ତ୍ରାଂତୋ ଜଗତାଂ ଭଯଦାଯକଃ
ସେ କଳା ଅଞ୍ଜନ ପରି କଳା, ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି । ଦାନ୍ତ ଦେଖି ମୁଖ ଭୟାନକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲା ।
ମହାଚର୍ଵରିକୋ ଘୋରଃ ଖଡ୍ଗଚର୍ମଧରସ୍ତଥା । ସର୍ଵାଂଗତେଜସା ଦୀପ୍ତୋ ମହାମେଘୋପମୋ ବଲୀ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକା, ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ଧରିଥିଲା । ସମଗ୍ର ଶରୀରରେ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଡ଼ ମେଘ ପରି ପ୍ରବଳ ।
ଉଵାଚ କଶ୍ଯପଂ ଵିପ୍ରମାଦେଶୋ ମମ ଦୀଯତାମ୍ । କସ୍ମାଦୁତ୍ପାଦିତୋ ଵିପ୍ର ଭଵତା କାରଣଂ ଵଦ
ସେ କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲା— 'ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ । ମୁଁ କାହିଁକି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହା କାରଣ କହିବେ ।'
ତମହଂ ସାଧଯିଷ୍ଯାମି ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ । କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ- ଅସ୍ଯା ମନୋରଥଂ ପୁତ୍ର ପୂରଯସ୍ଵ ମମୈଵ ହି
‘ମୁଁ ତୁମ ଦୟାରେ ଏହି କାମ ସାଧନ କରିବି,’ ଏହିପରି କହିଲା । କଶ୍ୟପ କହିଲେ— ‘ପୁଅ, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ।’
ଅଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜହି ଇଂଦ୍ରଂ ଦୁରାତ୍ମକମ୍ । ନିହତେ ଦେଵରାଜେ ହି ଐଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ପ୍ରଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଚ
‘ତୁମେ ଅଦିତିର ଉତ୍ପନ୍ନ, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ । ଦୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମାର । ଦେବରାଜ ମରିଗଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଉପଭୋଗ କର ।’
ଏଵଂ ତେନ ସମାଦିଷ୍ଟଃ କଶ୍ଯପେନ ମହାତ୍ମନା । ଵୃତ୍ରସ୍ତୁ ଉଦ୍ଯମଂ ଚକ୍ରେ ତସ୍ଯେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵଧାଯ ଚ
ଏପରି କଶ୍ୟପ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି, ବୃତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ଚାଭ୍ଯାସଂ ସ ଚକ୍ରେ ପୌରୁଷାନ୍ଵିତଃ । ବଲଂ ଵୀର୍ଯଂ ତଥା କ୍ଷାତ୍ରଂ ତେଜୋ ଧୈର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ରାଜସିକ ଶୌର୍ୟ, ତେଜ ଓ ଧୈର୍ୟ ତାଙ୍କର ଥିଲା ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଭଯାତୁରଃ । ଉପାଯଂ ଚିଂତିତଂ ତସ୍ଯ ଵୃତ୍ରସ୍ଯାପି ଦୁରାତ୍ମନଃ
ସେ ଦେତ୍ୟର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ । ଦୁଷ୍ଟ ବୃତ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉପାୟ ଚିନ୍ତିଲେ ।
ଵଧାର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵେନ ସମାହୂଯ ମହାମୁନୀନ୍ । ସପ୍ତର୍ଷୀନ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵୃତ୍ରଂ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରତି
ମାରିବା ପାଇଁ, ଦେବଦେବ ମହାମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ସେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ବୃତ୍ର ଦେତ୍ୟରାଜଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ ।
ଭଵଂତସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛଂତୁ ଯତ୍ର ଵୃତ୍ରଃ ସ ତିଷ୍ଠତି । ସଂଧିଂ କୁର୍ଵଂତୁ ଵୈ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମମ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
‘ଯେଉଁଠାରେ ବୃତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ । ମୋ ସହିତ ତାଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି କରନ୍ତୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ।’
ଏଵଂ ତେନ ସମାଦିଷ୍ଟା ମୁନଯଃ ସପ୍ତ ତେ ତଦା । ଵୃତ୍ରାସୁରଂ ତତଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ପ୍ରଚାଲିତାଃ
ଏପରି ଆଜ୍ଞା ମାନି, ସପ୍ତ ମୁନିମାନେ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ । ସେହିଠାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, କଥା କହିଲେ ।
ସଖ୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ୍ସ କ୍ରିଯତାଂ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମ । ଋଷଯଃ ସପ୍ତତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞା ଊଚୁର୍ଵୃତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
ଦାନବମାନ୍ୟ, ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ବଳଶାଳୀ ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଭଵତା ସହ ସତ୍ତମ । ମୈତ୍ରମିଚ୍ଛତି ଵୈ କର୍ତୁଂ ତତ୍କଥଂ ନ କରୋଷି କିମ୍
ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ମହାନ ଜଣ, ତେଣୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଏହା କରୁନାହାଁତ?