ଦାତାରଂ ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଭର୍ତାରଂ କଶ୍ଯପଂ ତଦା । ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ତମୁଵାଚ ମହାମତିମ୍
ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମହାତ୍ମା, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ନଷ୍ଟପୁତ୍ରାହଂ କୃତା ଦେଵେନ ଚକ୍ରିଣା । ଦୈତେଯା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵୈଶ୍ଚୈଵ ନିପାତିତାଃ
ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ମୋର ପୁଅମାନେ ହରାଇଛି, ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୁତ୍ରଶୋକାନଲେନାହଂ ସଂତପ୍ତା ମୁନିସତ୍ତମ । ମମାନଂଦକରଂ ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵତେଜୋହରଂ ଵିଭୋ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଅ ହରାଇବା ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ମୁଁ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛି। ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯିଏ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଅତିଶୟୀ ହେବ।
ସୁବଲଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗଂ ଦେଵରାଜସମପ୍ରଭମ୍ । ବୁଦ୍ଧିମଂତଂ ସୁସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଜ୍ଞାତାରଂ ସର୍ଵପଂଡିତମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସମସ୍ତ କଥାରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଜ୍ଞାତା—
ତପସ୍ତେଜଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ ସବଲଂ ଚାରୁଲକ୍ଷଣମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନଵେତ୍ତାରଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକମ୍
ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତି, ବଳ ଏବଂ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନର ଜ୍ଞାତା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା—
ଜେତାରଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ମମାନଂଦକରଂ ଦ୍ଵିଜ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ପୁତ୍ରଂ ମେ ଦେହି ତ୍ଵଂ ଵିଭୋ
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିପାରିବା, ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ମୋତେ ଦିଅ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଵୈ ତସ୍ଯାଃ କଶ୍ଯପୋ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । କୃପାଵିଷ୍ଟମନାସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଦୁଃଖିତାଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏଭଳି ଦିତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କଶ୍ୟପ ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତାମୁଵାଚ ମହାଭାଗ କୃପଣାଂ ଦୀନମାନସାମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ଶିରସି ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵହସ୍ତଂ ଭାଵତତ୍ପରଃ
ସେ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ନିରାଶ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଜ ହାତ ଦିତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଭାଗେ ଯାଦୃଶୋ ଵାଂଛିତଃ ସୁତଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାସୌ ମେରୁଂ ଗିରିଵରୋତ୍ତମମ୍
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହାଁଛ, ସେପରି ପୁଅ ତୁମେ ପାଇବ। ଏହିପରି କହି, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତପସ୍ତେପେ ନିରାଲଂବଃ ସାଧଯନ୍ପରମଵ୍ରତଃ । ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ସା ତୁ ଦଧାର ଗର୍ଭମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ନିଜେ ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇ ଉଚ୍ଚତମ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦିତି ଉତ୍ତମ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।
ସା ଦିତିଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞା ଚାରୁକର୍ମା ମନସ୍ଵିନୀ । ଶତଵର୍ଷପ୍ରମାଣଂ ସା ଶୁଚି ସ୍ଵାଂତା ବଭୂଵ ହ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୁନ୍ଦର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଏବଂ ମନୋନୀତ ଦିତି, ଏକଶଏ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ମନରେ ରହିଲେ।
ତଯା ଵୈ ଜନିତଃ ପୁତ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜଃ ସମନ୍ଵିତଃ । ଅଥ କଶ୍ଯପ ଆଯାତୋ ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତଃ
ଦିତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଉଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହା ପରେ କଶ୍ୟପ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଫେରିଆସିଲେ।
ଚକାର ନାମ ମେଧାଵୀ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସତ୍ତମଃ । ବଲମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ପୁତ୍ରଂ ନାମତଃ ସଦୃଶୋ ମହାନ୍
ମେଧାବୀ ଜଣେ ଜଣେ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ 'ବଳ' ନାମ ଦେଲେ, କହିଲେ — 'ଏହି ନାମ ତାଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥ, ଏହି ପୁଅ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।'
ଏଵଂ ନାମ ଚକାରାଥ ଵ୍ରତବଂଧଂ ଚକାର ସଃ । ପ୍ରାହ ପୁତ୍ର ମହାଭାଗ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପ୍ରସାଧଯ
ଏଭଳି ନାମ ଦେଇ, ସେ ଏକ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା କରିଲେ; ପୁଅକୁ କହିଲେ — 'ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁଅ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କର।'
ଏଵମେଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ତଵ ଵାକ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନଂ କୁର୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସତ୍ତମ
'ଏହିପରି ହେବ; ଆପଣଙ୍କ କଥା ମୁଁ ଅନୁସରିବି, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବି, ମହାତ୍ମନ।'
ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଗତଂ ତସ୍ଯ ତପସ୍ଯତଃ । ମାତୁଃ ସମକ୍ଷମାଯାତସ୍ତପସ୍ତେଜଃ ସମନ୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ଏକ ଶତବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିବାରେ; ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେ ମାଆଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ।
ତପୋଵୀର୍ଯମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ମହାତ୍ମନଃ । ଦିତିଃ ପଶ୍ଯତି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତା
ଦିତି ନିଜ ପୁଅର ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହା ଦେଖି ତିନି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ବଲଂ ପୁତ୍ରଂ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ମେଧାଵିନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଜ୍ଞାନଵିଶାରଦମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବଳଙ୍କୁ, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମାକୁ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵଯି ଜୀଵତି ମେଧାଵିନ୍ପ୍ରଜୀଵଂତି ସୁତା ମମ । ହିରଣ୍ଯକଶିପାଦ୍ଯାସ୍ତେ ଯେ ହତାଶ୍ଚକ୍ରପାଣିନା
'ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୋ ପୁଅମାନେ — ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ — ସେମାନେ ତୁମରେ ଜୀବନ୍ତ।'
ଵୈରଂ ସାଧଯ ମେ ଵତ୍ସ ଜହି ଦେଵାନ୍ରିପୂନ୍ରଣେ । ସା ଦନୁସ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ବଲଂ ପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
'ମୋ ଶତ୍ରୁତା ପୂରଣ କର, ପ୍ରିୟ ପୁଅ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ, ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ, ମାରିଦେ।' ଦିତି ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ବଳଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଦାଵିଂଦ୍ରଂ ହି ଦେଵେଂଦ୍ରଂ ଦ୍ରୁତଂ ସୂଦଯ ପୁତ୍ରକ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେଵା ନିପାତ୍ଯଂତାଂ ତତୋ ଗରୁଡଵାହନଃ
'ପ୍ରଥମେ, ଶୀଘ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରକୁ — ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ — ନଷ୍ଟ କର, ପୁଅ; ପରେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମାରିଦେ, ତାପରେ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚାଲିଥିବାକୁ।'
ତଯୋରାକର୍ଣ୍ଯ ସା ଦେଵୀ ଅଦିତିଃ ପତିଦେଵତା । ଦୁଃଖେନ ମହତାଵିଷ୍ଟା ପୁତ୍ରମିଂଦ୍ରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଅଦିତି, ପତିପ୍ରତିବଦ୍ଧା, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦିତିପୁତ୍ରୋ ମହାକାଯୋ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା । ଦେଵାନାଂ ହି ଵଧାର୍ଥାଯ ତପସ୍ତେପେ ନିରଂଜନେ
'ଦିତିର ପୁଅ, ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମର ତେଜରେ ବଢ଼ୁଛି; ସେ ଦେବମାନେ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ତପସ୍ୟା କରିଛି।'
ଏଵଂ ଜାନୀହି ଦେଵେଶ ଯଦି କ୍ଷେମମିହେଚ୍ଛସି । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସ ମାତୁଃ ପାକଶାସନଃ
'ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯଦି ଏଠାରେ ନିରାପଦ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏହି କଥା ଜାଣି ରଖ।' ମାଆଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର—
ଚିଂତାମଵାପ ଦୁଃଖେନ ମହତୀଂ ଦେଵରାଟ୍ତଦା । ମହାଭଯେନ ସଂତ୍ରସ୍ତଶ୍ଚିଂତଯାମାସ ଵୈ ତତଃ
ଦେବମାନଙ୍କ ରାଜା ତାବେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ଓ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ବଡ଼ ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କଥମେନଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଦେଵଧର୍ମଵିଦୂଷକମ୍ । ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦେଵେଶୋ ବଲସ୍ଯ ନିଧନଂ ପ୍ରତି
'କିପରି ଏହିଠାରେ ମାରିବି, ଯେ ଦେବମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଛି?' ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳଙ୍କର ନାଶ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଏକଦା ହି ବଲଃ ସୋପି ସଂଧ୍ଯାର୍ଥଂ ସିଂଧୁମାଶ୍ରିତଃ । କୃଷ୍ଣାଜିନେନ ଦିଵ୍ଯେନ ଦଂଡକାଷ୍ଠେନ ରାଜିତଃ
ଏକଦିନ ବଳ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା କାଳରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ; ଦିବ୍ୟ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଓ ପବିତ୍ର କାଠର ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
ଅମଲେନାପି ପୁଣ୍ଯେନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ତେନ ସଃ । ସାଗରସ୍ଯୋପକଂଠେ ତଂ ସଂଧ୍ଯାସନମୁପାଗତମ୍
ପବିତ୍ର ଓ ମେଧାବୀ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ସାଗର ତଟରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ପାଇଁ ନିଜ ଆସନକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଜପମାନଂ ସୁଶାଂତଂ ତଂ ଦଦୃଶେ ପାକଶାସନଃ । ଵଜ୍ରେଣ ତେନ ଦିଵ୍ଯେନ ତାଡିତୋ ଦିତିନଂଦନଃ
ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଜପ କରୁଥିବା ବଳଙ୍କୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ; ଦିବ୍ୟ ବଜ୍ରରେ ଦିତିର ପୁଅକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ବଲଂ ନିପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗତସତ୍ଵଂ ଗତଂ ଭୁଵି । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଦେଵରାଣ୍ମୁମୁଦେ ତଦା
ବଳକୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିବା, ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଦେବମାନଙ୍କ ରାଜା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ ଓ ଖୁସି ହେଲେ।