ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵାନ୍ମହାଭାଗାଦମରତ୍ଵଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦେଵାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସ ସଂଵ୍ଯାପ୍ଯ ପ୍ରଭୁତ୍ଵଂ ସ୍ଵଯମର୍ଜିତମ୍
ତେଣୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପି, ସେ ନିଜେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ମୁନଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ । ନାଗାଶ୍ଚ କିନ୍ନରାଃ ସିଦ୍ଧା ଯକ୍ଷାଶ୍ଚୈଵ ତଥାପରେ
ତାପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବେଦଜ୍ଞ ଋଷି, ନାଗ, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ,
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତୁ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଜଗ୍ମୁର୍ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । କ୍ଷୀରସାଗରସଂସୁପ୍ତଂ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ଗତଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତେ କ୍ଷୀରସାଗର ଉପରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତଂ ସଂବୋଧ୍ଯ ମହାସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ଦେଵାଃ ପ୍ରାଂଜଲଯସ୍ତଥା । ସଂବୁଦ୍ଧେ ସତି ଦେଵେଶେ ଵୃତ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମହାସ୍ତୁତି କରି, ହାତ ଜୋଡି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ; ଦେବେଶ ଜଗା ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ସେ ଦୁଷ୍ଟର କାର୍ଯ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ଆଚଚକ୍ଷୁର୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗତ୍ପତିଃ । ନୃସିଂହରୂପମାସ୍ଥାଯ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ଵ୍ଯହନ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଭୁ, ଶୁଣିବା ପରେ ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ପୁନର୍ଵାରାହରୂପେଣ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ । ଉଦ୍ଧୃତା ଵସୁଧା ପୁଣ୍ଯା ଅସୁରୋ ଘାତିତସ୍ତଦା
ପୁଣି ଏକଥର ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ପବିତ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ସେଇ ଅସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ଅନ୍ଯାଂଶ୍ଚଘାତଯାମାସ ଦାନଵାନ୍ଘୋରଦର୍ଶନାନ୍ । ଏଵଂ ଚୈତେଷୁ ନଷ୍ଟେଷୁ ଦାନଵେଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ
ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ କରାଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ସେମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ବିନାଶ ହେଲେ।
ଅନ୍ଯେଷୁ ତେଷୁ ନଷ୍ଟେଷୁ ଦିତିପୁତ୍ରେଷୁ ଵୈ ତଦା । ପୁନଃ ସ୍ଥାନେଷୁ ପ୍ରାପ୍ତେଷୁ ଦେଵେଷୁ ଚ ମହତ୍ସୁ ଚ
ସେଇ ସମୟରେ ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବିନାଶ ହେଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯଜ୍ଞେଷ୍ଵେଵ ପ୍ରଵୃତ୍ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଧର୍ମକର୍ମସୁ । ସୁସ୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ସା ଦିତିର୍ଦୁଃଖପୀଡିତା
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁସ୍ଥିତିରେ ଥିଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ଦିତି ଦୁଃଖରେ ଭାରି ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ପୁତ୍ରଶୋକେନ ସଂତପ୍ତା ହାହାଭୂତା ଵିଚେତନା । ଭର୍ତାରଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ତପସ୍ତେଜଃ ସମନ୍ଵିତମ୍
ପୁଅ ହରାଇବା ଦୁଃଖରେ ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଦାତାରଂ ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଭର୍ତାରଂ କଶ୍ଯପଂ ତଦା । ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ତମୁଵାଚ ମହାମତିମ୍
ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମହାତ୍ମା, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ନଷ୍ଟପୁତ୍ରାହଂ କୃତା ଦେଵେନ ଚକ୍ରିଣା । ଦୈତେଯା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵୈଶ୍ଚୈଵ ନିପାତିତାଃ
ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ମୋର ପୁଅମାନେ ହରାଇଛି, ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୁତ୍ରଶୋକାନଲେନାହଂ ସଂତପ୍ତା ମୁନିସତ୍ତମ । ମମାନଂଦକରଂ ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵତେଜୋହରଂ ଵିଭୋ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଅ ହରାଇବା ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ମୁଁ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛି। ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯିଏ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଅତିଶୟୀ ହେବ।
ସୁବଲଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗଂ ଦେଵରାଜସମପ୍ରଭମ୍ । ବୁଦ୍ଧିମଂତଂ ସୁସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଜ୍ଞାତାରଂ ସର୍ଵପଂଡିତମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସମସ୍ତ କଥାରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଜ୍ଞାତା—
ତପସ୍ତେଜଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ ସବଲଂ ଚାରୁଲକ୍ଷଣମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନଵେତ୍ତାରଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକମ୍
ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତି, ବଳ ଏବଂ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନର ଜ୍ଞାତା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା—
ଜେତାରଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ମମାନଂଦକରଂ ଦ୍ଵିଜ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ପୁତ୍ରଂ ମେ ଦେହି ତ୍ଵଂ ଵିଭୋ
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିପାରିବା, ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ମୋତେ ଦିଅ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଵୈ ତସ୍ଯାଃ କଶ୍ଯପୋ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । କୃପାଵିଷ୍ଟମନାସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଦୁଃଖିତାଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏଭଳି ଦିତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କଶ୍ୟପ ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତାମୁଵାଚ ମହାଭାଗ କୃପଣାଂ ଦୀନମାନସାମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ଶିରସି ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵହସ୍ତଂ ଭାଵତତ୍ପରଃ
ସେ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ନିରାଶ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଜ ହାତ ଦିତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଭାଗେ ଯାଦୃଶୋ ଵାଂଛିତଃ ସୁତଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାସୌ ମେରୁଂ ଗିରିଵରୋତ୍ତମମ୍
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହାଁଛ, ସେପରି ପୁଅ ତୁମେ ପାଇବ। ଏହିପରି କହି, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତପସ୍ତେପେ ନିରାଲଂବଃ ସାଧଯନ୍ପରମଵ୍ରତଃ । ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ସା ତୁ ଦଧାର ଗର୍ଭମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ନିଜେ ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇ ଉଚ୍ଚତମ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦିତି ଉତ୍ତମ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।
ସା ଦିତିଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞା ଚାରୁକର୍ମା ମନସ୍ଵିନୀ । ଶତଵର୍ଷପ୍ରମାଣଂ ସା ଶୁଚି ସ୍ଵାଂତା ବଭୂଵ ହ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୁନ୍ଦର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଏବଂ ମନୋନୀତ ଦିତି, ଏକଶଏ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ମନରେ ରହିଲେ।
ତଯା ଵୈ ଜନିତଃ ପୁତ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜଃ ସମନ୍ଵିତଃ । ଅଥ କଶ୍ଯପ ଆଯାତୋ ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତଃ
ଦିତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଉଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହା ପରେ କଶ୍ୟପ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଫେରିଆସିଲେ।
ଚକାର ନାମ ମେଧାଵୀ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସତ୍ତମଃ । ବଲମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ପୁତ୍ରଂ ନାମତଃ ସଦୃଶୋ ମହାନ୍
ମେଧାବୀ ଜଣେ ଜଣେ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ 'ବଳ' ନାମ ଦେଲେ, କହିଲେ — 'ଏହି ନାମ ତାଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥ, ଏହି ପୁଅ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।'
ଏଵଂ ନାମ ଚକାରାଥ ଵ୍ରତବଂଧଂ ଚକାର ସଃ । ପ୍ରାହ ପୁତ୍ର ମହାଭାଗ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପ୍ରସାଧଯ
ଏଭଳି ନାମ ଦେଇ, ସେ ଏକ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା କରିଲେ; ପୁଅକୁ କହିଲେ — 'ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁଅ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କର।'
ଏଵମେଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ତଵ ଵାକ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନଂ କୁର୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସତ୍ତମ
'ଏହିପରି ହେବ; ଆପଣଙ୍କ କଥା ମୁଁ ଅନୁସରିବି, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବି, ମହାତ୍ମନ।'
ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଗତଂ ତସ୍ଯ ତପସ୍ଯତଃ । ମାତୁଃ ସମକ୍ଷମାଯାତସ୍ତପସ୍ତେଜଃ ସମନ୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ଏକ ଶତବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିବାରେ; ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେ ମାଆଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ।
ତପୋଵୀର୍ଯମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ମହାତ୍ମନଃ । ଦିତିଃ ପଶ୍ଯତି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତା
ଦିତି ନିଜ ପୁଅର ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହା ଦେଖି ତିନି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ବଲଂ ପୁତ୍ରଂ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ମେଧାଵିନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଜ୍ଞାନଵିଶାରଦମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବଳଙ୍କୁ, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମାକୁ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵଯି ଜୀଵତି ମେଧାଵିନ୍ପ୍ରଜୀଵଂତି ସୁତା ମମ । ହିରଣ୍ଯକଶିପାଦ୍ଯାସ୍ତେ ଯେ ହତାଶ୍ଚକ୍ରପାଣିନା
'ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୋ ପୁଅମାନେ — ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ — ସେମାନେ ତୁମରେ ଜୀବନ୍ତ।'
ଵୈରଂ ସାଧଯ ମେ ଵତ୍ସ ଜହି ଦେଵାନ୍ରିପୂନ୍ରଣେ । ସା ଦନୁସ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ବଲଂ ପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
'ମୋ ଶତ୍ରୁତା ପୂରଣ କର, ପ୍ରିୟ ପୁଅ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ, ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ, ମାରିଦେ।' ଦିତି ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ବଳଙ୍କୁ କହିଲେ।