ତେନ ଗର୍ଭେଣ ସା ଦେଵୀ ଅଧିକଂ ଶୁଶୁଭେ ତଦା । ସଂଦୀପ୍ତପୁତ୍ରସଂଯୁକ୍ତ ତେଜୋଜ୍ଵାଲାସମନ୍ଵିତା
ସେ ସମୟରେ ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇ, ଏହି ଦେବୀ ଆଉ ଅଧିକ ଚମକିଲେ । ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ତିନିଁ ଆଲୋକିତ ହେଲେ ।
ସା ହି ଜଜ୍ଞେ ଚ ତପସା ତନଯଂ ଦେଵସନ୍ନିଭମ୍ । ଅଂତରିକ୍ଷେ ତତୋ ନେଦୁର୍ଦେଵଦୁଂଦୁଭଯସ୍ତଦା
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ, ଦେବୀ ଏକ ଦେବତା ଭଳି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଏହା ପରେ ଆକାଶରେ ଦେବତାଙ୍କର ଡୁଁଡୁଭି ଗୁଞ୍ଜିଲା ।
ଶଂଖାନ୍ଦଧ୍ମୁର୍ମହାଦେଵା ଗଂଧର୍ଵା ଲଲିତଂ ଜଗୁଃ । ଅପ୍ସରସସ୍ତଥା ସର୍ଵା ନନୃତୁସ୍ତାସ୍ତଦା କିଲ
ମହାଦେବତାମାନେ ଶଂଖ ଦମ୍ବିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେ ସମୟରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ ।
ଅଥ ବ୍ରହ୍ମାସୁରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସମାଯାତୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଚକାର ନାମ ତସ୍ଯୈଵ ସୁଵ୍ରତେତି ସମାହିତଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅସୁରମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ, ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏହି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ 'ସୁବ୍ରତ' ନାମ ଦେଲେ ।
ନାମ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵା ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେ ମହୌଜସଃ । ଗତେଷୁ ତେଷୁ ଦେଵେଷୁ ସୋମଶର୍ମାସୁ ତସ୍ଯ ଚ
ନାମ ଦେଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଗଲେ । ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସୋମଶର୍ମା—
ଜାତକର୍ମାଦିକଂ କର୍ମ ଚକାର ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । ଜାତେ ପୁତ୍ରେ ମହାଭାଗେ ସୁଵ୍ରତେ ଦେଵନିର୍ମିତେ
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୋମଶର୍ମା ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁବ୍ରତଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିଲେ । ସୁବ୍ରତ, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଶୁଭ ପୁଅ ।
ତସ୍ଯ ଗେହେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଧନଧାନ୍ଯସମାକୁଲା । ଗଜାଶ୍ଵମହିଷୀ ଗାଵଃ କାଂଚନଂ ରତ୍ନମେଵ ଚ
ତାଙ୍କର ଘରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ରହିଥିଲେ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ହାତୀ, ଘୋଡା, ମହିଷ, ଗାଈ, ସୁନା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ରହିଥିଲା।
ଯଥା କୁବେରଭଵନଂ ଶୁଶୁଭେ ଧନସଂଚଯୈଃ । ତତ୍ସୋମଶର୍ମଣୋ ଗେହଂ ତଥୈଵ ପରିରାଜତେ
ଯେପରି କୁବେରଙ୍କ ଗୃହ ଅନେକ ଧନରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ହୋଇଥିଲା, ସେହିପରି ସୋମଶର୍ମନଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଧ୍ଯାନପୁଣ୍ଯାଦିକଂ କର୍ମ ଚକା ରଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ଗତୋ ଵିପ୍ରୋ ନାନାପୁଣ୍ଯସମାକୁଲଃ
ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାନି ଯାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଦାନାନି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । ଚକାର ତତ୍ର ମେଧାଵୀ ଜ୍ଞାନପୁଣ୍ଯ ସମନ୍ଵିତଃ
ସେଠାରେ ସେ ଜ୍ଞାନ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭଲ କାମ ଓ ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ସାଧଯତେ ଧର୍ମଂ ପାଲଯେଚ୍ଚ ପୁନଃପୁନଃ । ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜାତକର୍ମାଦି କର୍ମାଣି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ପୁନଃପୁନଃ ନିୟମ ରକ୍ଷା କରି, ପୁଅର ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଵିଵାହଂ କାରଯାମାସ ହର୍ଷେଣ ମହତା କିଲ । ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ସଂଜାତାଃ ସଗୁଣା ଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତାଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ସେ ପୁଅର ବିବାହ କରାଇଥିଲେ, ପୁଅର ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଗୁଣ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ସତ୍ଯଧର୍ମତପୋପେତା ଦାନଧର୍ମରତାଃ ସଦା । ସ ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଣି ସୋମଶର୍ମା ଚକାର ହ
ସେମାନେ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିରତ ଥିଲେ, ସଦା ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ; ସୋମଶର୍ମା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ପୌତ୍ରାଣାଂ ତୁ ମହାଭାଗସ୍ତେଷାଂ ସୁଖେନ ମୋଦତେ । ସର୍ଵଂ ସୌଖ୍ଯଂ ଚ ସଂଭୁଜ୍ଯ ଜରାରୋଗଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁତ୍ରପୁତିରେ ସହ ଶୁଭ ଜୀବନ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ବୃଦ୍ଧା ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ପଂଚଵିଂଶାବ୍ଦିକୋ ଯଦ୍ଵତ୍ତଦ୍ଵତ୍କାଯଂ ତୁ ତସ୍ଯ ହି । ସୂର୍ଯତେଜଃ ପ୍ରତୀକାଶଃ ସୋମଶର୍ମା ମହାମତିଃ
ପଚିଶ ବର୍ଷର ଯୁବକ ପରି ତାଙ୍କ ଶରୀର ଥିଲା; ସୋମଶର୍ମା, ମହାବୁଦ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ସା ଚାପି ଶୁଶୁଭେ ଦେଵୀ ସୁମନା ପୁଣ୍ଯମଂଗଲୈଃ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈର୍ମହାଭାଗା ଦାନଵ୍ରତୈଶ୍ଚ ସଂଯମୈଃ
ସେ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଗୁଣ ଓ ମଙ୍ଗଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁଅ ଓ ପୁତିରେ ସହ, ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ସଂୟମରେ ନିରତ ଥିଲେ।
ଅତିଭାତି ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପତିଵ୍ରତାଦିଭିଃ । ତାରୁଣ୍ଯେନ ସମାଯୁକ୍ତା ଯଥା ଷୋଡଶଵାର୍ଷିକୀ
ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଓ ପତିବ୍ରତା ଗୁଣରେ ଅତି ଚମକୁଥିଲେ, ତାରୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ଷୋଡଶ ବର୍ଷର ଯୁବତୀ।
ମୋଦମାନୌ ମହାତ୍ମାନୌ ଦଂପତୀ ଚାରୁମଂଗଲୌ । ହର୍ଷେଣ ଚ ସମାଯୁକ୍ତୌ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମାନୌ ମହୋଦଯୌ
ମହାତ୍ମା ଦମ୍ପତି ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ମହାସମୃଦ୍ଧିରେ ଅନନ୍ଦ ଭରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ତଯୋସ୍ତୁ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ପୁଣ୍ଯାଚାରସମନ୍ଵିତମ୍ । ସୁଵ୍ରତସ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵ୍ରତଚର୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଆଚରଣର କଥା ଏବଂ ସୁବ୍ରତଙ୍କର ବ୍ରତ ଚର୍ଯ୍ୟା ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି।
ଯଥା ତେନ ସମାରାଧ୍ଯ ନାରାଯଣମନାମଯମ୍
ସେ କିପରି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ—
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏକଦା ଵ୍ଯାସ ଦେଵୋଽସୌ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜଗତଃ ପତିମ୍ । ସୁଵ୍ରତାଖ୍ଯାନକଂ ସର୍ଵଂ ପପ୍ରଚ୍ଛାତୀଵ ଵିସ୍ମିତଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଏକଦିନ ବ୍ୟାସ ଦେବ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ସୁବ୍ରତଙ୍କର ସମସ୍ତ କଥା ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଲୋକାତ୍ମଁଲ୍ଲୋକଵିନ୍ଯାସ ଦେଵଦେଵ ମହାପ୍ରଭୋ । ସୁଵ୍ରତସ୍ଯାଥ ଚରିତଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ହେ ଲୋକର ଆତ୍ମା, ଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଦେବଦେବ ମହାପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏବେ ସୁବ୍ରତଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ପାରାଶର୍ଯମହାଭାଗ ଶ୍ରୂଯତାଂ ପୁଣ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁଵ୍ରତସ୍ଯ ସୁଵିପ୍ରସ୍ଯ ତପଶ୍ଚର୍ଯାସମନ୍ଵିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ହେ ପାରାଶର ପୁତ୍ର, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ସୁବ୍ରତ ନାମକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଭରିତ କଥା ଶୁଣ।
ସୁଵ୍ରତୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ବାଲ୍ଯାଦପି ସ ଚିଂତଯନ୍ । ଗର୍ଭେ ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ସୁବ୍ରତ ନାମକ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ, ଶିଶୁ କାଳରୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ନାରାୟଣ ଦେବ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ସ ପୂର୍ଵକର୍ମାଭ୍ଯାସେନ ହରେର୍ଧ୍ଯାନଂ ଗତସ୍ତଦା । ଶଂଖଚକ୍ରଧରଂ ଦେଵଂ ପଦ୍ମନାଭଂ ସୁପୁଣ୍ଯଦମ୍
ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ଶଙ୍ଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପଦ୍ମନାଭ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଧ୍ଯାଯତେ ଚିଂତଯେତ୍ସୋ ହି ଗୀତେ ଜ୍ଞାନେ ପ୍ରପାଠନେ । ଏଵଂ ଦେଵଂ ହରିଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ସଦୈଵ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ସେ ଗୀତ ଗାଇବା, ଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା, ପାଠ କରିବା—ଏହି ସବୁରେ ଚିନ୍ତା କରେ, ଧ୍ୟାନ କରେ; ଏପରି ଭାବରେ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସଦା ଦେବତା ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।
କ୍ରୀଡତ୍ଯେଵଂ ସଦା ଡିଂଭୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚ ବାଲକୋତ୍ତମଃ । ବାଲକାନାଂ ସ୍ଵକଂ ନାମ ହରେଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ
ଏପରି ଭାବରେ, ଉତ୍ତମ ଶିଶୁ ସଦା ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳେ; ନିଜ ନାମ ଓ ହରିଙ୍କ ନାମ ଦୁଇଟି ଉପଯୋଗ କରେ।
ଚକାର ସ ହି ମେଧାଵୀ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ପୁଣ୍ଯଵତ୍ସଲଃ । ସମାହ୍ଵଯତି ଵୈ ମିତ୍ରଂ ହରେର୍ନାମ୍ନା ମହାମତିଃ
ସେ ଜଣେ ମେଧାବୀ, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ପୁଣ୍ୟକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ଶିଶୁ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ହରିଙ୍କ ନାମରେ ଡାକିଥିଲେ।
ଭୋଭୋଃ କେଶଵ ଏହ୍ଯେହି ଏହି ମାଧଵଚକ୍ରଧୃକ୍ । କ୍ରୀଡସ୍ଵ ଚ ମଯା ସାର୍ଧଂ ତ୍ଵମେଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
“ଭୋ ଭୋ କେଶବ, ଆସ, ଆସ! ଆସ ମାଧବ, ଚକ୍ରଧାରୀ! ମୋ ସହିତ ଖେଳ, ତୁମେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ!”
ସମମେଵଂ ପ୍ରଗଂତଵ୍ଯମାଵାଭ୍ଯାଂ ମଧୁସୂଦନ । ଏଵମେଵ ସମାହ୍ଵାନଂ ନାମଭିଶ୍ଚ ହରେର୍ଦ୍ଵିଜଃ
“ମଧୁସୂଦନ, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ସହିତେ ଚଳିବା!” ଏପରି ଭାବରେ, ଦ୍ବିଜ ହରିଙ୍କ ନାମରେ ମିତ୍ରକୁ ଡାକିଥିଲେ।