ଦାତା ଭୋକ୍ତା ଗୁଣଗ୍ରାହୀ ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ । ସୁତୀର୍ଥେ ମରଣଂ ଚାପି ଯାସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ପରାଂ ଗତିମ୍
ତୁମେ ଦାନ କରିବାକୁ, ଭୋଗ କରିବାକୁ ଏବଂ ଗୁଣକୁ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବା। ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା।
ଏଵଂ ଵରଂ ହରିର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ସପ୍ରିଯାଯ ଦ୍ଵିଜାଯ ସଃ । ଅଂତର୍ଧାନଂ ଗତୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵପ୍ନଵତ୍ପରିଦୃଶ୍ଯତେ
ଏଭଳି ଭାବେ ହରି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଦ୍ୱିଜକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦେବତା ସ୍ୱପ୍ନର ଭଳି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତଦା ସୁମନଯା ଯୁକ୍ତଃ ସୋମଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ସୁତୀର୍ଥେ ପାଵନେ ତସ୍ମିନ୍ରେଵାତୀରେ ସୁପୁଣ୍ଯଦେ
ତାପରେ, ସୋମଶର୍ମା ନାମକ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ନଦୀତଟରେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଅମରକଂଟକେ ଵିପ୍ରୋ ଦାନଂ ପୁଣ୍ଯଂ କରୋତି ସଃ । ଗତେ ବହୁତରେ କାଲେ ତସ୍ଯ ଵୈ ସୋମଶର୍ମଣଃ
ଅମରକଣ୍ଟକରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବହୁ ସମୟ ବିତିଗଲା ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ।
କପିଲାରେଵଯୋଃ ସଂଗେ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ସ ନିର୍ଗତଃ । ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପୁରତୋ ଵିପ୍ରଃ ଶ୍ଵେତମେକଂ ହି କୁଂଜରମ୍
କପିଳା ଓ ରେବା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ବାହାରିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଧଳା ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁପ୍ରଭଂ ସୁଂଦରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁମଦଂ ଚାରୁଲକ୍ଷଣମ୍ । ନାନାଭରଣଶୋଭାଂଗଂ ବହୁଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ହାତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନ୍ଦର, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିହ୍ନରେ ଭରପୂର ଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ବହୁ ଶ୍ରୀରେ ଅନ୍ୱିତ ଥିଲା।
ସିଂଦୂରୈଃ କୁଂକୁମୈସ୍ତସ୍ଯ କୁଂଭସ୍ଥଲେ ଵିରାଜିତେ । କର୍ଣନୀଲୋତ୍ପଲଯୁତଂ ପତାକାଦଂଡସଂଯୁତମ୍
ତାହାର ମାଥା ଶିଖର ଦେଉଳ ଏବଂ କୁଙ୍କୁମରେ ରଙ୍ଗିଥିଲା। କାନରେ ନୀଳ କମଳ ଫୁଲ ଏବଂ ପତାକା ଦଣ୍ଡ ସହିତ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ନାଗୋପରିସ୍ଥିତୋ ଦିଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷୋ ଦୃଢସୁପ୍ରଭଃ । ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତଃ
ସେହି ହାତୀ ଉପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ବସିଥିଲେ, ଯିଏ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରୋ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନଃ । ସୁସୌମ୍ଯଂ ସୋମଵତ୍ପୂର୍ଣଚ୍ଛତ୍ରଚାମରସଂଯୁତମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ, ମୃଦୁ ଏବଂ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଛତା ଓ ଚାମର ସହିତ ଥିଲେ।
ନାଗାରୂଢଂ ପ୍ରଯାଂତଂ ତଂ ପୁନଃ ପଶ୍ଯତି ସତ୍ତମଃ । ସିଦ୍ଧଚାରଣଗଂଧର୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନଂ ସୁମଂଗଲମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନି ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯାଉଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଥିଲେ।
ସଗଜଂ ସୁଂଦରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷଂ ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ । ଵ୍ଯତର୍କଯତ୍ସୋମଶର୍ମା ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟମାନସଃ
ସୁନ୍ଦର ହାତୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲା ଏବଂ ସେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କୋଽଯଂ ପ୍ରଯାତି ଦିଵ୍ଯାଂଗଃ ପଂଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଵ୍ରତଃ । ଏଵଂ ଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ଯାଵଦ୍ଗୃହଂ ସମାପ୍ତଵାନ୍
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଥିବା ଏହି ନର କିଏ, ଏପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ ପଥରେ ଯାଉଛନ୍ତି? ଏଭଳି ଭାବିବା ସମୟରେ ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ରଵିଶଂତଂ ଗୃହଦ୍ଵାରଂ ଦେଵରୂପଂ ମନୋହରମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ସୋମଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଘର ଦ୍ୱାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାବେଳେ, ସୋମଶର୍ମା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ସଦୃଶ ମନୋହର ଆକୃତିକୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତି ଧର୍ମାତ୍ମା ତ୍ଵରମାଣଃ ପ୍ରଯାତି ଚ । ଗୃହଦ୍ଵାରଂ ଗତୋ ଯାଵତ୍ତାଵତ୍ତଂ ତୁ ନ ପଶ୍ଯତି
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଘର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ପତିତାନ୍ଯେଵ ପୁଷ୍ପାଣି ସୌହୃଦ୍ଯାନି ମହାମତିଃ । ଦିଵ୍ଯାନି ଵାସଯୁକ୍ତାନି ପ୍ରାଂଗଣେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ କେବଳ ଦିବ୍ୟ ଓ ସୁମନ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିବା ପୁଷ୍ପ ଛଡ଼ା କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ।
ଚଂଦନୈଃ କୁଂକୁମୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ସୁଗଂଧୈସ୍ତୁ ଵିଲେପିତମ୍ । ସ୍ଵକୀଯଂ ପ୍ରାଂଗଣେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୂର୍ଵାକ୍ଷତସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ନିଜ ଆଙ୍ଗଣରେ ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଦୂର୍ବା ଓ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ଦେଖିଲେ।
ସ ଏଵଂ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚିଂତଯାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଦଦର୍ଶ ସୁମନାଂ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦିଵ୍ଯମଂଗଲସଂପଦମ୍
ଏଭଳି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୋମଶର୍ମା ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୋମଶର୍ମୋଵାଚ- କେନ ଦତ୍ତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଏତାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ । ଶୃଂଗାରଂରୂପସୌଭାଗ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣମ୍
ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ: କିଏ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଦେଇଛି? ଏହି ଶୃଙ୍ଗାର, ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଭରା ବସ୍ତ୍ର ଆଲଙ୍କାର କିଏ ଦେଇଛି?
ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଭଦ୍ରେ କଥଯସ୍ଵାଵିଶଂକିତା । ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଵିରରାମ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଭଦ୍ରେ, ଦୟାକରି ଭୟ ଛାଡି ଏହାର କାରଣ କହ। ଏଭଳି ଭାବରେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ କଥା ହେବା ପରେ, ସେ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୁପ ହେଲେ।
ସୁମନୋଵାଚ- ଶୃଣୁ କାଂତ ସମାଯାତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦେଵଵରୋତ୍ତମଃ । ଶ୍ଵେତନାଗସମାରୂଢୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ସୁମନା କହିଲେ— ଶୁଣ, ପ୍ରିୟ, ଏଠାକୁ ଏକ ଦେବତା ଆସିଥିଲେ, ସେ ଶ୍ୱେତ ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲିପ୍ତାଂଗୋ ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ନ ଜାନେ କୋ ହି ଦେଵୋସୌ ଵିପ୍ରଗଂଧର୍ଵସେଵିତଃ
ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; କିଏ ସେ ଦେବତା, ମୁଁ ଜାଣିନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ସ୍ତୂଯମାନଃ ସମାଯାତୋ ଦେଵଗଂଧର୍ଵଚାରଣୈଃ । ଯୋଷିତଃ ପୁଣ୍ଯରୂପାଢ୍ଯା ରୂପଶୃଂଗାରସଂଯୁତାଃ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବେଳେ ସେ ଆସିଥିଲେ; ଶୁଭ ରୂପ ଓ ଶ୍ରୁଙ୍ଗାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଢ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଃ ପୂର୍ଣମନୋରଥାଃ । ତାଭିଃ ସହ ସମକ୍ଷଂ ମେ ପୁରୁଷେଣ ମହାତ୍ମନା
ସମସ୍ତେ ଅନେକ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିଲା; ସେ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷ ସହିତ, ସେମାନେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ।
ଚତୁଷ୍କଂ ପୂରିତଂ ରତ୍ନୈଃ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍ରାହମାସନେ ପୁଣ୍ଯେ ସ୍ଥାପିତା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କିଲ
ଏଠାରେ ଚାରିକୋଣା ଏକ ଆସନ ରହିଥିଲା, ଯାହା ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିଲା; ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଏହାକୁ ରଖିଥିଲେ।
ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷାଂ ମେ ଦଦୁସ୍ତେ ସର୍ଵ ଏଵ ହି । ଵେଦମଂଗଲଗୀତୈସ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରଗୀତୈଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଦୈଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହନା ଦେଇଲେ; ଏବଂ ବେଦ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଅଭିଷିକ୍ତାସ୍ମି ତୈଃ ସର୍ଵୈରଂତର୍ଧାନଂ ପୁନର୍ଗତାଃ । ମାମେଵଂ ପରିତଃ ସର୍ଵେ ପୁନରୂଚୁର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ତାପରେ ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏଭଳି ମୋ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ପୁଣିଥରେ କହିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ତଵ ଗେହଂ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ଵସିଷ୍ଯାମଃ ସଦୈଵ ହି । ଶୁଚିର୍ଭଵ ସୁକଲ୍ଯାଣି ଭର୍ତ୍ରା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସଦୈଵ ହି
ଆମେ ସବୁବେଳେ ତୁମ ଘରେ ରହିବୁ। ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ସର୍ବଦା ପବିତ୍ର ରୁହ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ସଦା ଏକାସାଥି ରୁହ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯୈଵ ହି । ତଯା ଯତ୍କଥିତଂ ଵୃତ୍ତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାମତିଃ
ଏଭଳି କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ସ୍ୱୟଂ ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି। ସେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ଜ୍ଞାନୀ ଜଣେ—
ପୁନଶ୍ଚିଂତାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋଽସୌ କିମିଦଂ ଦେଵନିର୍ମିତମ୍ । ଵିଚିନ୍ତଯିତ୍ଵାଥ ତଦା ସୋମଶର୍ମା ମହାମତିଃ
ପୁଣି ସେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ—'ଏହା କ'ଣ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି?' ଏହିପରି ଭାବି, ସେ ସମୟରେ ସୋମଶର୍ମା ଜ୍ଞାନୀ ଜଣେ—
ବ୍ରହ୍ମକର୍ମଣି ସଂଯୁକ୍ତଃ ସାଧର୍ମ୍ଯଂ ଧର୍ମମୁତ୍ତମମ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଗର୍ଭଂ ମହାଭାଗା ଦଧାର ଵ୍ରତଶାଲିନୀ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିବା, ଉତ୍ତମ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଏହି ଶୁଭାଙ୍କା ଓ ବ୍ରତଧାରିଣୀ ଜଣେ ସେଥିପାଇଁ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ।