ହରିରୁଵାଚ- ତପସାନେନ ପୁଣ୍ଯେନ ସତ୍ଯେନାନେନ ତେ ଦ୍ଵିଜ । ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ପାଵନେନାପି ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ଵ୍ରିଯତାଂ ଵରଃ
ହରି କହିଲେ— ଏହି ତପସ୍ୟା, ଏହି ପୁଣ୍ୟ, ଏହି ସତ୍ୟ ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହାନ୍ତି, କହନ୍ତୁ।
ଵରଂ ଦଦ୍ମି ମହାଭାଗ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ । ଯଂଯମିଚ୍ଛସି କାମଂ ତ୍ଵଂ ତଂତଂ ତେ ପୂରଯାମ୍ଯହମ୍
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ମୁଁ ସେହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି। ଆପଣ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ସେହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।
ସୋମଶର୍ମୋଵାଚ- ପ୍ରଥମଂ ଦେହି ମେ କୃଷ୍ଣ ଵରମେକଂ ସୁଵାଞ୍ଛିତମ୍ । ସୁପ୍ରସନ୍ନେନ ମନସା ଯଦ୍ଯସ୍ତି ସୁଦଯା ମମ
ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ— ପ୍ରଥମେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋତେ ଏକ ଅତି ପ୍ରିୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ଯଦି ମୋର ମନ ସତ୍ୟରେ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତେବେ ଦୟାକରି ଦିଅ।
ଜନ୍ମଜନ୍ମାଂତରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଵ ଭକ୍ତିଂ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ପରଂ ସ୍ଥାନମଚଲଂ ମୋକ୍ଷଦାଯକମ୍
ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିପାରିବି। ମୋତେ ଏହି ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ଅଚଳ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଦେଖାନ୍ତୁ।
ସ୍ଵଵଂଶତାରକଂ ପୁତ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପରଂ ନିତ୍ଯଂ ମମ ଵଂଶପ୍ରଧାରକମ୍
ମୋ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା, ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ସଦା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଲିନ ଏବଂ ବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ଥିବା ପୁଅ ଦିଅ।
ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଦଂ ଦାଂତଂ ତପସ୍ତେଜଃ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣଲୋକାନାଂ ପାଲକଂ ପୂଜକଂ ସଦା
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସଦା ଦାନଶୀଳ, ନିୟମିତ, ତପସ୍ୟା ଓ ତେଜରେ ଭରିଥିବା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସଦା ପାଳକ ଓ ପୂଜକ ଥିବା ପୁଅ ଦିଅ।
ଦେଵମିତ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯଭାଵଂ ଦାତାରଂ ଜ୍ଞାନପଂଡିତମ୍ । ଦେହି ମେ ଈଦୃଶଂ ପୁତ୍ରଂ ଦାରିଦ୍ରଂ ହର କେଶଵ
ଦେବତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ଦାନଶୀଳ, ଜ୍ଞାନରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା, ଏପରି ପୁଅ ଦିଅ, ମୋର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର କର, ହେ କେଶବ।
ଭଵତ୍ଵେଵଂ ନ ସଂଦେହୋ ଵରମେନଂ ଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍ । ହରିରୁଵାଚ- ଏଵମସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏଭଳି ହେଉ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛି। ହରି କହିଲେ— ଏଭଳି ହେବ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଶ୍ଚୟ ଏହିପରି ହେବ।
ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସୁପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତଵ ଵଂଶ ପ୍ରତାରକଃ । ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଵରାନ୍ଭୋଗାନ୍ଦିଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ମାନୁଷାନିହ
ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ପାଇବ, ଯିଏ ତୁମ ବଂଶକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବ। ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବୀୟ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ।
ସମାଲୋକ୍ଯ ପରଂ ସୌଖ୍ଯଂ ପୁତ୍ରସଂଭଵଜଂ ଶୁଭମ୍ । ଯାଵଜ୍ଜୀଵସି ଵିପ୍ର ତ୍ଵଂ ତାଵଦ୍ଦୁଃଖଂ ନ ପଶ୍ଯସି
ପୁଅ ଜନ୍ମରୁ ଯେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ମିଳିବ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦେଖିବ ନାହିଁ।
ଦାତା ଭୋକ୍ତା ଗୁଣଗ୍ରାହୀ ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ । ସୁତୀର୍ଥେ ମରଣଂ ଚାପି ଯାସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ପରାଂ ଗତିମ୍
ତୁମେ ଦାନ କରିବାକୁ, ଭୋଗ କରିବାକୁ ଏବଂ ଗୁଣକୁ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବା। ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା।
ଏଵଂ ଵରଂ ହରିର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ସପ୍ରିଯାଯ ଦ୍ଵିଜାଯ ସଃ । ଅଂତର୍ଧାନଂ ଗତୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵପ୍ନଵତ୍ପରିଦୃଶ୍ଯତେ
ଏଭଳି ଭାବେ ହରି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଦ୍ୱିଜକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦେବତା ସ୍ୱପ୍ନର ଭଳି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତଦା ସୁମନଯା ଯୁକ୍ତଃ ସୋମଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ସୁତୀର୍ଥେ ପାଵନେ ତସ୍ମିନ୍ରେଵାତୀରେ ସୁପୁଣ୍ଯଦେ
ତାପରେ, ସୋମଶର୍ମା ନାମକ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ନଦୀତଟରେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଅମରକଂଟକେ ଵିପ୍ରୋ ଦାନଂ ପୁଣ୍ଯଂ କରୋତି ସଃ । ଗତେ ବହୁତରେ କାଲେ ତସ୍ଯ ଵୈ ସୋମଶର୍ମଣଃ
ଅମରକଣ୍ଟକରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବହୁ ସମୟ ବିତିଗଲା ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ।
କପିଲାରେଵଯୋଃ ସଂଗେ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ସ ନିର୍ଗତଃ । ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପୁରତୋ ଵିପ୍ରଃ ଶ୍ଵେତମେକଂ ହି କୁଂଜରମ୍
କପିଳା ଓ ରେବା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ବାହାରିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଧଳା ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁପ୍ରଭଂ ସୁଂଦରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁମଦଂ ଚାରୁଲକ୍ଷଣମ୍ । ନାନାଭରଣଶୋଭାଂଗଂ ବହୁଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ହାତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନ୍ଦର, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିହ୍ନରେ ଭରପୂର ଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ବହୁ ଶ୍ରୀରେ ଅନ୍ୱିତ ଥିଲା।
ସିଂଦୂରୈଃ କୁଂକୁମୈସ୍ତସ୍ଯ କୁଂଭସ୍ଥଲେ ଵିରାଜିତେ । କର୍ଣନୀଲୋତ୍ପଲଯୁତଂ ପତାକାଦଂଡସଂଯୁତମ୍
ତାହାର ମାଥା ଶିଖର ଦେଉଳ ଏବଂ କୁଙ୍କୁମରେ ରଙ୍ଗିଥିଲା। କାନରେ ନୀଳ କମଳ ଫୁଲ ଏବଂ ପତାକା ଦଣ୍ଡ ସହିତ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ନାଗୋପରିସ୍ଥିତୋ ଦିଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷୋ ଦୃଢସୁପ୍ରଭଃ । ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତଃ
ସେହି ହାତୀ ଉପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ବସିଥିଲେ, ଯିଏ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରୋ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନଃ । ସୁସୌମ୍ଯଂ ସୋମଵତ୍ପୂର୍ଣଚ୍ଛତ୍ରଚାମରସଂଯୁତମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ, ମୃଦୁ ଏବଂ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଛତା ଓ ଚାମର ସହିତ ଥିଲେ।
ନାଗାରୂଢଂ ପ୍ରଯାଂତଂ ତଂ ପୁନଃ ପଶ୍ଯତି ସତ୍ତମଃ । ସିଦ୍ଧଚାରଣଗଂଧର୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନଂ ସୁମଂଗଲମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନି ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯାଉଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଥିଲେ।
ସଗଜଂ ସୁଂଦରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷଂ ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ । ଵ୍ଯତର୍କଯତ୍ସୋମଶର୍ମା ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟମାନସଃ
ସୁନ୍ଦର ହାତୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲା ଏବଂ ସେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କୋଽଯଂ ପ୍ରଯାତି ଦିଵ୍ଯାଂଗଃ ପଂଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଵ୍ରତଃ । ଏଵଂ ଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ଯାଵଦ୍ଗୃହଂ ସମାପ୍ତଵାନ୍
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଥିବା ଏହି ନର କିଏ, ଏପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ ପଥରେ ଯାଉଛନ୍ତି? ଏଭଳି ଭାବିବା ସମୟରେ ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ରଵିଶଂତଂ ଗୃହଦ୍ଵାରଂ ଦେଵରୂପଂ ମନୋହରମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ସୋମଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଘର ଦ୍ୱାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାବେଳେ, ସୋମଶର୍ମା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ସଦୃଶ ମନୋହର ଆକୃତିକୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତି ଧର୍ମାତ୍ମା ତ୍ଵରମାଣଃ ପ୍ରଯାତି ଚ । ଗୃହଦ୍ଵାରଂ ଗତୋ ଯାଵତ୍ତାଵତ୍ତଂ ତୁ ନ ପଶ୍ଯତି
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଘର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ପତିତାନ୍ଯେଵ ପୁଷ୍ପାଣି ସୌହୃଦ୍ଯାନି ମହାମତିଃ । ଦିଵ୍ଯାନି ଵାସଯୁକ୍ତାନି ପ୍ରାଂଗଣେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ କେବଳ ଦିବ୍ୟ ଓ ସୁମନ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିବା ପୁଷ୍ପ ଛଡ଼ା କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ।
ଚଂଦନୈଃ କୁଂକୁମୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ସୁଗଂଧୈସ୍ତୁ ଵିଲେପିତମ୍ । ସ୍ଵକୀଯଂ ପ୍ରାଂଗଣେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୂର୍ଵାକ୍ଷତସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ନିଜ ଆଙ୍ଗଣରେ ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଦୂର୍ବା ଓ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ଦେଖିଲେ।
ସ ଏଵଂ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚିଂତଯାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଦଦର୍ଶ ସୁମନାଂ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦିଵ୍ଯମଂଗଲସଂପଦମ୍
ଏଭଳି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୋମଶର୍ମା ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୋମଶର୍ମୋଵାଚ- କେନ ଦତ୍ତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଏତାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ । ଶୃଂଗାରଂରୂପସୌଭାଗ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣମ୍
ସୋମଶର୍ମା କହିଲେ: କିଏ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଦେଇଛି? ଏହି ଶୃଙ୍ଗାର, ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଭରା ବସ୍ତ୍ର ଆଲଙ୍କାର କିଏ ଦେଇଛି?
ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଭଦ୍ରେ କଥଯସ୍ଵାଵିଶଂକିତା । ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଵିରରାମ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଭଦ୍ରେ, ଦୟାକରି ଭୟ ଛାଡି ଏହାର କାରଣ କହ। ଏଭଳି ଭାବରେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ କଥା ହେବା ପରେ, ସେ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୁପ ହେଲେ।
ସୁମନୋଵାଚ- ଶୃଣୁ କାଂତ ସମାଯାତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦେଵଵରୋତ୍ତମଃ । ଶ୍ଵେତନାଗସମାରୂଢୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ସୁମନା କହିଲେ— ଶୁଣ, ପ୍ରିୟ, ଏଠାକୁ ଏକ ଦେବତା ଆସିଥିଲେ, ସେ ଶ୍ୱେତ ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ଥିଲେ।