ତସ୍ଯ ଵ୍ରତସ୍ଯ ଭାଵେନ ତ୍ଵଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହତ୍କୁଲମ୍ । ଭୂସୁରାଣାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ସତ୍ଯଧର୍ମସମାଵିଲମ୍
ସେ ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟରେ, ତୁମେ ମହାନ କୁଳ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଏକତା ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ମୈ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯୈଵ ଵୈଷ୍ଣଵାଯ ମହାତ୍ମନେ । ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସତ୍ଯଭାଵେନ ଦତ୍ତମନ୍ନଂ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ଦାନସ୍ଯ ଭାଵେନ ମିଷ୍ଟାନ୍ନମୁପତିଷ୍ଠତି । ମହାମୋହୈଃ ପ୍ରମୁଗ୍ଧୋ ହି ତୃଷ୍ଣଯା ଵ୍ଯାପିତଂ ମନଃ
ସେ ଦାନର ପୁଣ୍ୟରେ, ତୁମେ ସୁଆସ୍ୱାଦି ଖାଦ୍ୟ ପାଉଛ; ଯଦିଓ ତୁମ ମନ ବଡ଼ ମୋହରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇଚ୍ଛାରେ ଲିନ ଥିଲା।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ତେ ଵିପ୍ର ଅର୍ଥମେଵ ପ୍ରସଂଚିତମ୍ । ନ ଦତ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ହି ଦୀନେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ଵୈ ତ୍ଵଯା
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କେବଳ ଧନ ଜମା କରିଥିଲ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇନଥିଲ।
ଦାରେଷୁ ପୁତ୍ରଲୋଭେନ ମ୍ରିଯମାଣେନ ଵୈ ତଦା । ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ଭାଵେନ ଦାରିଦ୍ରଂ ତ୍ଵାମୁପାଵିଶତ୍
ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁଅ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରେ, ସେବେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲ; ସେ ପାପର ଫଳରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ତୁମେ ଭୋଗିଲ।
ପୁତ୍ରଲୋଭଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ନେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦୂରତଃ । ଅପୁତ୍ରଵାନ୍ଭଵାଞ୍ଜାତସ୍ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ଵୈ ଫଲମ୍
ପୁଅ ପ୍ରତି ଲୋଭ ଓ ଦୂରରୁ ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଅପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହା ସେଇ ପାପର ଫଳ।
ସୁପୁତ୍ରଂ ଚ କୁଲଂ ଵିପ୍ର ଧନଧାନ୍ଯଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ସୁଜନ୍ମମରଣଂ ଚୈଵ ସୁଭୋଗାଃ ସୁଖମେଵ ଚ
ଭଲ ପୁଅ, ଉତ୍ତମ କୁଳ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଭଲ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ଭଲ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଭଲ ଭୋଗ ଓ ସୁଖ—
ରାଜ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଶ୍ଚ ଯଦ୍ଯଦ୍ଦୁର୍ଲଭମେଵ ଚ । ପ୍ରସାଦାତ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ
ରାଜ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ, ଏବଂ ଯାହା କି ଦୁର୍ଲଭ, ସେ ସବୁ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ମିଳେ।
ତସ୍ମାଦାରାଧ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ନାରାଯଣମନାମଯମ୍ । ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ସେଥିପାଇଁ ଗୋବିନ୍ଦ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ, ତୁମେ ସେ ପରମ ଦେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ପାଇବ।
ସୁପୁତ୍ର ତ୍ଵଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ସୁଭୋଗାନ୍ସୁଖମେଵ ଚ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପରିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଭଲ ପୁଅ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଭଲ ଭୋଗ ଓ ସୁଖ—ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ସବୁ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲ—
ତନ୍ମଯା କଥିତଂ ଵିପ୍ର ତଵାଗ୍ରେ ପରିନିଷ୍ଠିତମ୍ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାଭାଗ ନାରାଯଣପରୋ ଭଵ
ସେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ସେଥିରେ ସ୍ଥିର କରିଦେଲି। ଏହିପରି ଜାଣି, ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମେ ନାରାୟଣଙ୍କର ଭକ୍ତିରେ ଲଗିଥିବା।
ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଜେନାପି ମହାନୁଭାଵଃ ସ ଵିପ୍ରଵର୍ଯଃ ପରିବୋଧିତୋ ହି । ହର୍ଷେଣଯୁକ୍ତଃ ସ ମହାନୁଭାଵୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵସିଷ୍ଠଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତତ୍ର
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ମହାନୁଭାବ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଭକ୍ତିସହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସେଠାରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଆମଂତ୍ର୍ଯ ଵିପ୍ରଂ ସ ଜଗାମ ଗେହଂ ତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ସୁମନାଂ ପ୍ରହର୍ଷଃ । ସର୍ଵଂ ହି ଵୃତ୍ତଂ ମମପୂର୍ଵଚେଷ୍ଟିତଂ ତେନୈଵ ଵିପ୍ରେଣ ତଵ ପ୍ରସାଦାତ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେ ଘରକୁ ଗଲେ। ଘରେ ଯାଇ ସୁମନା ନାମକ ଜଣେ ଭଲ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଖୁସି ହେଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମ ଦୟାରେ ମୋର ପୂର୍ବ ଘଟଣା ସବୁ ଖୋଲିଦେଲେ।
ଭଦ୍ରେ ଵସିଷ୍ଠେନ ଵିକାଶନୀତମଦ୍ଯୈଵ ମୋହଂ ପରିନାଶିତଂ ମେ । ଆରାଧଯିଷ୍ଯେ ମଧୁସୂଦନଂ ହି ଯାସ୍ଯାମି ମୋକ୍ଷଂ ପରମଂ ପଦଂ ତତ୍
ହେ ଭଦ୍ରେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଜି ମୋର ମୋହ ଦୂର ହୋଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବି ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି।
ଆକର୍ଣ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ପରମଂ ମହାଂତଂ ସୁମଂଗଲଂ ମଂଗଲଦାଯକଂ ହି । ହର୍ଷେଣ ଯୁକ୍ତା ତମୁଵାଚ କାଂତଂ ପୁଣ୍ଯୋସି ଵିପ୍ରେଣ ଵିବୋଧିତୋଽସି
ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମହାନ, ଶୁଭ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ସୁମନା ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ପୁଣ୍ୟବାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହେଇଛ।'
ସୂତ ଉଵାଚ- ସୋମଶର୍ମା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସୁମନଯା ସହ ସତ୍ତମଃ । କପିଲାସଂଗମେ ପୁଣ୍ଯେ ରେଵାତୀରେ ସୁପୁଣ୍ଯଦେ
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ— ସୋମଶର୍ମା, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ସୁମନା ସହିତ କପିଳା ନଦୀର ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମରେ, ରେବା ନଦୀର ପବିତ୍ର କୂଳରେ ଥିଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ତତ୍ର ସ ମେଧାଵୀ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ସୁରାନ୍ପିତୄନ୍ । ତପସ୍ତେପେ ସୁଶାଂତାତ୍ମା ଜପନ୍ନାରାଯଣଂ ଶିଵମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ। ଶାନ୍ତ ମନରେ, ସେ ତପସ୍ୟା କରି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଶୁଭ ନାମ ଜପ କଲେ।
ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମଂତ୍ରେଣ ଧ୍ଯାନଯୁକ୍ତୋ ମହାମନାଃ । ତସ୍ଯୈଵ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତଃ
ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଦୃଢ଼ ଥିଲା। ସେ ଦେବଦେବ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ରଖିଥିଲେ।
ଆସନେ ଶଯନେ ଯାନେ ସ୍ଵପ୍ନେ ପଶ୍ଯତି କେଶଵମ୍ । ସଦୈଵ ନିଶ୍ଚଲୋ ଭୂତ୍ଵା କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ
ବସିବା, ଶୋଇବା, ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସବୁବେଳେ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେ ସଦା ଅଡ଼ିଗ ରହି, ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଦୂରେ ଥିଲେ।
ସା ଚ ସାଧ୍ଵୀ ମହାଭାଗା ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା । ସୁମନା କାଂତମେଵାପି ଶୁଶ୍ରୂଷତି ତପୋନ୍ଵିତମ୍
ସେ ଭଲ ଗୁଣବତୀ ଓ ଧନ୍ୟା ଜଣେ ନାରୀ, ପତିଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସୁମନା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରତ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଧ୍ଯାଯମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି ଵିଘ୍ନୈଃ ସଂଦର୍ଶିତଂ ଭଯମ୍ । ସର୍ପା ଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ କୃଷ୍ଣାସ୍ତତ୍ର ଯାଂତି ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, କିଛି ବିପଦ ଆସି ଭୟ ଦେଖାଇଲା। କଳା ବିଷାକ୍ତ ସାପଗୁଡ଼ିକ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ତେ ତପ୍ଯମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତେ ସୋମଶର୍ମଣଃ । ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଜା ଦୃଷ୍ଟା ଭଯମେଵଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ସୋମଶର୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ସିଂହ, ବାଘ ଓ ହାତୀ ଦେଖାଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଭୟ ଦେଲେ।
ଵେତାଲା ରାକ୍ଷସା ଭୂତାଃ କୂଷ୍ମାଂଡାଃ ପ୍ରେତଭୈରଵାଃ । ଭଯଂ ଵିଦର୍ଶଯଂତ୍ଯେତେ ଦାରୁଣଂ ପ୍ରାଣନାଶନମ୍
ଭୂତ, ପିଶାଚ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ପ୍ରେତ ଓ ଭୈରବମାନେ ଦେଖାଦେଲେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରାଣ ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟ ଦେଖାଇଲେ।
ନାନାଵିଧା ମହାଭୀମାଃ ସିଂହାସ୍ତତ୍ର ସମାଗତାଃ । ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵକ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ଜଗର୍ଜୁଶ୍ଚାତିଭୈରଵମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର ସିଂହମାନେ ସେଠାରେ ଆସିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଦାଢ଼ି ଓ ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧ୍ଯାନାତ୍ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ନ ଚଚାଲ ମହାମତିଃ । ମହାଵିଘ୍ନୈଃ ସୁସଂରୂଢୈଶ୍ଚାଲିତୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ଅଡ଼ିଗ ହେଲେନି। ବଡ଼ ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାନ ଋଷି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ଏଵଂ ନ ଚଲତେ ଧ୍ଯାନାତ୍ସୋମଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଝଂଝାଵାତୈଶ୍ଚ ଶୀତେନ ମହାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ସୁପୀଡିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ସୋମଶର୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧ୍ୟାନରୁ ଅଡ଼ିଗ ହେଲେନି। ତେଜ ବାତାସ, ଶୀତ ଓ ଭାରି ବର୍ଷାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ।
ଭଂଭାରାଵମହାଭୀମଃ ସିଂହସ୍ତତ୍ର ସମାଗତଃ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯଵିତ୍ରସ୍ତଃ ସସ୍ମାର ନୃହରିଂ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସିଂହ ସେଠାରେ ଆସିଗଲା। ତାକୁ ଦେଖି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟରେ ବିତ୍ତିତ ହୋଇ, ନୃହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଇଂଦ୍ରନୀଲପ୍ରତୀକାଶଂ ପୀତଵସ୍ତ୍ରଂ ମହୌଜସମ୍ । ଶଂଖଚକ୍ରଧରଂ ଦେଵଂ ଗଦାପଂକଜଧାରିଣମ୍
ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା।
ମହାମୌକ୍ତିକହାରେଣ ଇଂଦୁଵର୍ଣାନୁକାରିଣା । କୌସ୍ତୁଭେନାପି ରତ୍ନେନ ଦ୍ଯୋତମାନଂ ଜନାର୍ଦନମ୍
ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ରଙ୍ଗର ବଡ଼ ମୁକୁତା ହାର ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିର ଆଭାରେ ଶୋଭିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଂକେନ ଦିଵ୍ଯେନ ହୃଦଯଂ ଯସ୍ଯ ରାଜତେ । ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଂଗଂ ଶତପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣମ୍
ଯାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଚମକୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ତାଙ୍କ ଦେହ ଏବଂ ଶତପତ୍ର ପଦ୍ମ ପରି ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅତି ଆକର୍ଷକ ଥିଲା।