ଇତି ମଂତ୍ରଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ସ୍ନାଯାନ୍ମୌନୀ ସମାହିତଃ । ଵାସୁଦେଵଂ ହରିଂ କୃଷ୍ଣଂ ମାଧଵଂ ଚ ସ୍ମରେତ୍ପୁନଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୌନ ଓ ଏକାଗ୍ରତାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୁନଃ ବାସୁଦେବ, ହରି, କୃଷ୍ଣ, ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୃହେଽପି ସଜଲଂ କୁଂଭଂ ଵାଯୁନା ନିଶିପୀଡିତମ୍ । ତତ୍ସ୍ନାନଂ ତୀର୍ଥସଦୃଶଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ଘରେ ମଧ୍ୟ, ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ ଯାହା ରାତିରେ ପବନରେ ରଖାଯାଇଛି, ଏହିପରି ସ୍ନାନ ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ ସମାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ର ଵ୍ରତେନ ଦାତଵ୍ଯଂ ସାନ୍ନଂ ଚୋପସ୍କରାନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍ସ୍ନାନସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେଣ ନରୋ ନ ନିରଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏଠାରେ ବ୍ରତ ନିମିତ୍ତରେ ଉପସ୍କରଣ ସହିତ ଭୋଜନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସ୍ନାନର ପ୍ରଭାବରେ ମଣିଷ କେବେ ନରକକୁ ଯାଇନାହିଁ।
ତପ୍ତେନ ଵାରିଣା ସ୍ନାନଂ ଯଦ୍ଗୃହେ କ୍ରିଯତେ ନରୈଃ । ଷଡବ୍ଦଫଲଦଂ ତଦ୍ଧି ମକରସ୍ଥେ ଦିଵାକରେ
ଘରେ ତାପିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମକର ରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ଫଳ ଛଅ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ବହିଃ ସ୍ନାନଂ ତୁ ଵାପ୍ଯାଦୌ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ତଡାଗେ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ରାଜନ୍ନଦ୍ଯାଂ ଚୈଵ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍
ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଫଳ ମିଳେ; ତାଳରେ ଏହି ଫଳ ଦୁଇ ଗୁଣା ହୁଏ, ଏବଂ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଚାରି ଗୁଣା ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ।
ଶତଧା ଦେଵଖାତେଷୁ ଶତଧା ତୁ ମହାନଦେ । ଶତଂ ଚତୁର୍ଗୁଣଂ ରାଜନ୍ମହାନଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମେ
ଦେବତାଙ୍କ ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏହି ଫଳ ଶତ ଗୁଣା ହୁଏ; ବଡ଼ ନଦୀରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ଶତ ଗୁଣା ହୁଏ; ଏବଂ ବଡ଼ ନଦୀର ସଂଗମରେ ଚାରି ଶତ ଗୁଣା ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ।
ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ସର୍ଵଂ ତତ୍ଫଲଂ ମକରେ ରଵୌ । ଗଂଗାଯାଂ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଲଭତେ ମାନଵୋ ନୃପ
ମକର ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ; ଏବଂ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏହି ଫଳ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ।
ଗଂଗାଯାଂ ଯେଽଵଗାହଂତି ମାଘମାସେ ନୃପୋତ୍ତମ । ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରଂ ତୁ ନ ପତଂତି ସୁରାଲଯାତ୍
ମାଘ ମାସରେ ଗଙ୍ଗାରେ ଯେଉଁମାନେ ଡୁବି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାରି ଯୁଗ ସହସ୍ର ଧରି ଦେବଲୋକରୁ କେବେ ପତିତ ହେବେ ନାହିଁ।
ଦିନେଦିନେ ସହସ୍ରଂ ତୁ ସୁଵର୍ଣାନାଂ ଵିଶାଂପତେ । ତେନ ଦତ୍ତଂ ତୁ ଗଂଗାଯାଂ ଯୋ ମାଘେ ସ୍ନାତି ମାନଵଃ
ମାଘ ମାସରେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ଦିନକୁ ହଜାରଟି ସୁନା ଦାନ କରିଥିବା ପରି ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଶତେନ ଗୁଣିତଂ ମାଘେ ସହସ୍ରଂ ରାଜସତ୍ତମ । ନିର୍ଦିଷ୍ଟମୃଷିଭିଃ ସ୍ନାନଂ ଗଂଗାଯାମୁନସଂଗମେ
ମାଘ ମାସରେ ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଯମୁନାର ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଫଳ ଶତ ଗୁଣା ହୁଏ; ଏହି ବିଷୟ ଋଷିମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।
ପାପୌଘଭୂରିଭାରସ୍ଯ ଦାହାର୍ଥେ ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଯାଗଂ ଵିଦଧେ ଭୂପ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ହିତେ ସ୍ଥିତଃ
ପ୍ରଜାପତି accumulated ପାପର ଭାରକୁ ଦହିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାଗକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଏହା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ଶୃଣୁ ସ୍ଥାନମିଦଂ ସମ୍ଯକ୍ସିତାସିତ ଜଲଂ କିଲ । ପାପରୂପ ପଶୂନାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିହିତଂ ପୁରା
ଏହି ସ୍ଥାନର ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଏଠାରେ ଧଳା ଏବଂ କଳା ଜଳ ଅଛି; ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ପାପୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ।
ସିତାସିତଜଲେ ମଜ୍ଜେଦପି ପାପଶତାନ୍ଵିତଃ । ମକରସ୍ଥେ ରଵୌ ମାଘେ ନୈଵ ଗର୍ଭେଷୁ ମଜ୍ଜତି
ଧଳା କଳା ଜଳରେ ମକର ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ମାଘ ମାସରେ ଡୁବିସ୍ନାନ କଲେ, ହେଉଥିବା ଶତ ଶତ ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ।
ସୂନାରତୋଽପି ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରଯାଗେ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ । ମାଘେମାସି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ସ ଯାତି ପରମଂପଦମ୍
ଯେଉଁ ମାନବ ଜୀବନସାଥୀ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଅଛି, ସେ ମାଘ ମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସିତାସିତା ତୁ ଯା ଧାରା ସରସ୍ଵତ୍ଯାଵିଗର୍ଭିତା । ତନ୍ମାର୍ଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକସ୍ଯ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା ସସର୍ଜ ଵୈ
ଧଳା କଳା ଜଳର ଧାରା, ଯାହା ସରସ୍ବତୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯିବା ପଥ ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଦୁସ୍ତରା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମାଯା ଦେଵୈରପି ସୁଦୁର୍ଜଯା । ପ୍ରଯାଗେ ଦହ୍ଯତେ ସା ତୁ ମାଘେ ମାସି ନରାଧିପ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ଏହା ଦହିଯାଏ।
ତେଜୋମଯେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନନେକଶଃ । ପଶ୍ଚାଚ୍ଚକ୍ରିଣି ଲୀଯଂତେ ପ୍ରଯାଗେ ମାଘ ମଜ୍ଜନାତ୍
ତେଜସ୍ୱୀ ଲୋକରେ ଅନେକ ଭୋଗ ଭୋଗିବା ପରେ, ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଉପସ୍ପୃଶତି ଯୋ ମାଘେ ମକରାର୍କେ ସିତାସିତେ । ନ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତୋଽପି ଵେତ୍ଯଲମ୍
ମାଘ ମାସରେ, ମକର ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧଳା କଳା ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଗଣନା କିତ୍ରଗୁପ୍ତ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସନ୍ନିମଜ୍ଜତି ଯୋ ମାଘେ ମକରସ୍ଥ ସିତାସିତେ । ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁଂ ବ୍ରହ୍ମାପି ନ କ୍ଷମଃ
ମାଘ ମାସରେ, ମକର ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧଳା କଳା ଜଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡୁବିସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟର ମହିମା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସଂଵତ୍ସରଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ନିରାହାରସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ପ୍ରଯାଗେ ମାଘମାସେ ତୁ ତ୍ର୍ଯହସ୍ନାନସ୍ଯ ତତ୍ଫଲମ୍
ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ, ଶତ ବର୍ଷ ଉପବାସର ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ସ୍ଵର୍ଣଭାରସହସ୍ରେଣ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରଵିଗ୍ରହେ । ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ମାଘେ ଵେଣ୍ଯାଃ ସ୍ନାନାଦ୍ଦିନେ ଦିନେ
ମାଘ ମାସରେ ବେଣୀରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ହଜାର ଭାର ସୁନା ଦାନ କରିଥିବା ପରି ଫଳ ମିଳେ।
ରାଜସୂଯସହସ୍ରସ୍ଯ ରାଜନ୍ନଵିକଲଂ ଫଲମ୍ । ସିତାସିତେ ତୁ ମାଘେ ଚ ସ୍ନାନାନାଂ ଭଵତି ଧ୍ରୁଵମ୍
ମାଘ ମାସରେ ଧଳା କଳା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ହଜାର ଫଳ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ପୁର୍ଯଃ ସପ୍ତ ଚ ଯାଃ ପୁନଃ । ଵେଣ୍ଯାଂ ସ୍ନାତୁଂ ସମାଯାଂତି ମାଘେମାସି ନୃପୋତ୍ତମ
ହେ ରାଜା, ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି ଏବଂ ସାତଟି ପୁର, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାଘ ମାସରେ ବେଣୀ ତୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।
ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି କୃଷ୍ଣାନି ପାପିନାଂ ସଂଗଦୋଷତଃ । ଭଵଂତି ଶୁକ୍ଲଵର୍ଣାନି ପ୍ରଯାଗେ ମାଘମଜ୍ଜନାତ୍
ପାପୀମାନଙ୍କ ସଂଗରେ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳ କଳା ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଆକଲ୍ପସଂଚିତଂ ପାପଂ ଜନ୍ମଭିର୍ଯନ୍ନରୈର୍ନୃପ । ତଦ୍ଭଵେଦ୍ଭସ୍ମସାନ୍ମାଘେ ସ୍ନାତାନାଂ ଚ ସିତାସିତେ
ହେ ରାଜା, ଅନେକ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ କାଳରେ ସଂଚିତ ପାପ ମାଘ ମାସରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର, ସେମାନେ ଦେଉଁ କି ଶ୍ୟାମ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପାପ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।
ଵାଙ୍ମନଃକାଯଜଂ ପାପଂ ନରସ୍ଯ ଵିଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ପ୍ରଯାଗେ ମାଘମାସେ ତୁ ତ୍ର୍ଯହସ୍ନାତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ମନ, ଶରୀର ଏବଂ ମୁଁହରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ପ୍ରଯାଗେ ମାଘମାସେ ଯସ୍ତ୍ର୍ଯହଂ ସ୍ନାତି ଚ ମାନଵଃ । ପାପଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାତି ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ
ଏକ ମାନବ ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କରି, ପାପକୁ ଛାଡି, ସର୍ପ ଜଣେ ଜରା ଚମରା ଫେଲାଇବା ପରି ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଏ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରସମା ଗଂଗା ଯତ୍ରକୁତ୍ରାଵଗାହିତା । ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣା ପୁଣ୍ଯା ଯତ୍ର ଵିଂଧ୍ଯେନ ସଂଗତା
ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଲୋକ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେଠି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମାନ ମାନାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସହିତ ମିଶିଯାଏ, ସେଠି ଦଶଗୁଣା ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣା ଗଂଗା କାଶ୍ଯାମୁତ୍ତରଵାହିନୀ । କାଶ୍ଯାଃ ଶତଗୁଣାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଗଂଗାଯାମୁନସଂଗମେ
କାଶୀରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ଶତଗୁଣା ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଯମୁନା ମିଶିଥିବା ସଂଗମରେ କାଶୀ ଶତଗୁଣା ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖିଛି।
ସା ସହସ୍ରଗୁଣା ତାସାଂ ଭଵେତ୍ପଶ୍ଚିମଵାହିନୀ । ଯା ରାଜନ୍ଦର୍ଶନାଦେଵ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପହାରିଣୀ
ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ହଜାରଗୁଣା ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ରାଜା, କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମାନ୍ୟ ହତ୍ୟାର ପାପ ମିଟିଯାଏ।