ଆଯାଂତି ଯାଂତି ତେ ସର୍ଵେ ତାପଂ ଦତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍ । ପୁତ୍ରରୂପେଣ ତେ ସର୍ଵେ ସଂସାରେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ସେମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି; ପୁଅର ରୂପରେ ଏମିତି ଲୋକମାନେ ଏହି ସଂସାରରେ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପରିପାଲିତମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ହି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୂଯତାମଦ୍ଭୁତଂ ପୁନଃ
ତୁମେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ସଂଚୟ କରିଥିଲେ ଓ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ ପୁଣିଥରେ କହିବି—ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣ।
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ- ଭଵାଞ୍ଛୂଦ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ନାନ୍ଯଥା । କୃଷିକର୍ତ୍ତା ଜ୍ଞାନହୀନୋ ମହାଲୋଭେନ ସଂଯୁତଃ
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ, ଚାଷ କରୁଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ ନଥିଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲେ।
ଏକଭାର୍ଯା ସଦା ଦ୍ଵେଷୀ ବହୁପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯଦତ୍ତଵାନ୍ । ଧର୍ମଂ ନୈଵ ଵିଜାନାସି ସତ୍ଯଂ ନୈଵ ପରିଶ୍ରୁତମ୍
ତୁମର ଏକ ଜଣ ଜଣେ ଜଣା ଥିଲେ, ସଦା ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ କାହାକୁ କିଛି ଦେଉନଥିଲେ; ଧର୍ମ କ’ଣ ଜାଣୁନଥିଲେ, ସତ୍ୟ କଥା କେବେ ଶୁଣିନଥିଲେ।
ଦାନଂ ନୈଵ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନୈଵ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତମ୍ । କୃତା ନୈଵ ତ୍ଵଯା ତୀର୍ଥେ ଯାତ୍ରା ଚୈଵ ମହାମତେ
ତୁମେ କେବେ ଦାନ ଦେଇନଥିଲେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିନଥିଲେ; ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିନଥିଲେ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ।
ଏଵଂ କୃତଂ ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର କୃଷିମାର୍ଗଂ ପୁନଃ ପୁନଃ । ପଶୂନାଂ ପାଲନଂ ସର୍ଵ ଗଵାଂ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏଭଳି ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଚାଷ କରୁଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପଶୁ ଓ ଗାଈମାନେ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।
ମହିଷୀଣାଂ ତଥାଽଶ୍ଵାନାଂ ପାଲନଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଏଵଂ ପୂ ର୍ଵଂକୃତଂ କର୍ମ ତ୍ଵଯୈଵ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏହିପରି ତୁମେ ବଂଶୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ; ଏହିପରି କାମ ପୂର୍ବେ ତୁମେ କରିଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଵିପୁଲଂ ଚ ଧନଂ ତଦ୍ଵଲ୍ଲୋଭେନ ପରିସଂଚିତମ୍ । ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଯଂ ସୁପୁଣ୍ଯେନ ନ କୃତଂ ତୁ ତ୍ଵଯା କଦା
ତୁମେ ବଡ଼ ଧନ ସଂଚୟ କରିଥିଲେ, ଲୋଭରେ ଏହା ଏକଠା କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ କେବେ ପୁଣ୍ୟ କାମରେ ବ୍ୟୟ କରିନଥିଲେ।
ପାତ୍ରେ ଦାନଂ ନ ଦତ୍ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ବଲମେଵ ଚ । କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ନ ଦତ୍ତଂ ତୁ ଭଵତା ଧନମେଵ ଚ
ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ଦାନ ଦେଇନଥିଲେ, ଦୁର୍ବଳକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୟା କରି ଧନ ଦେଇନଥିଲେ, କେବଳ ଧନ ଏକଠା କରିଥିଲେ।
ଗୋମହିଷ୍ଯାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ପଶୂନାଂ ସଂଚିତଂ ତ୍ଵଯା । ଵିକ୍ରୀଯ ଚ ଧନଂ ଵିପ୍ର ସଂଚିତଂ ଵିପୁଲଂ ତ୍ଵଯା
ଗାଈ, ବଂଶୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ଏକଠା କରିଥିଲେ; ସେମାନେକୁ ବେଚି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ ଧନ ଏକଠା କରିଥିଲେ।
ତକ୍ରଂ ଘୃତଂ ତଥା କ୍ଷୀରଂ ଵିକ୍ରଯିତ୍ଵା ତତୋ ଦଧି । ଦୁଷ୍କାଲଂ ଚିଂତିତଂ ଵିପ୍ର ମୋହିତୋ ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା
ତକର, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ବେଚିଥିଲେ, ତାପରେ ଦହି ବେଚିଥିଲେ; ଦୁଃସମୟ ଆସିବାକୁ ଭାବି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲେ।
କୃତଂ ମହାର୍ଘମେଵାତ୍ର ଅନ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମ । ନିର୍ଦଯେନ ତ୍ଵଯା ଦାନଂ ନ ଦତ୍ତଂ ତୁ କଦାଚନ
ତୁମେ ଖାଦ୍ୟକୁ ବହୁତ ମୂଲ୍ୟବାନ କରିଦେଇଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ନିର୍ଦୟ ହୋଇ କେବେ ଦାନ ଦେଇନଥିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ପୂଜନଂ ଵିପ୍ର ଭଵତା ନ କୃତଂ କଦା । ପ୍ରାପ୍ଯ ପର୍ଵାଣି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନ ଚ ସମର୍ପିତମ୍
ତୁମେ କେବେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିନଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ପର୍ବପର୍ବଣୀ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ କିଛି ଦାନ ଦେଇନଥିଲେ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂକାଲଂତୁସଂପ୍ରାପ୍ଯଶ୍ରଦ୍ଧଯାନକୃତଂତ୍ଵଯା । ଭାର୍ଯା ଵଦତି ତେ ସାଧ୍ଵୀ ଦିନମେନଂ ସମାଗତମ୍
ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଆସିଲେ ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରୁନଥିଲେ; ତୁମର ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସେଇ ଦିନ ମନେ ପକାଉଥିଲେ।
ଶ୍ଵଶୁରସ୍ଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲଃ ଶ୍ଵଶ୍ର୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ମହାମତେ । ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚସ୍ତସ୍ଯା ଗୃହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପଲାଯସେ
ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଶ୍ୱଶ୍ରୁଙ୍କର ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଆସିଲା, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ; ଭାର୍ଯ୍ୟାର କଥା ଶୁଣି ତୁମେ ଘର ଛାଡ଼ି ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
ଧର୍ମମାର୍ଗଂ ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ତେ ଶ୍ରୁତଂ ନୈଵ କଦା ତ୍ଵଯା । ଲୋଭୋ ମାତାପିତା ଭ୍ରାତା ଲୋଭଃ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵାଃ
ତୁମେ କେବେ ଧର୍ମର ପଥ ଦେଖିନଥିଲେ, କେବେ ଶୁଣିନଥିଲେ; ତୁମର ମା, ବାପା, ଭାଇ, ସ୍ବଜନ, ବନ୍ଧୁ—ସମସ୍ତେ ଲୋଭ ହୋଇଥିଲେ।
ପାଲିତଂ ଲୋଭମେଵୈକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ସଦୈଵ ହି । ତସ୍ମାଦ୍ଦୁଃଖୀ ଭଵାଞ୍ଜାତୋ ଦରିଦ୍ରେଣାତିପୀଡିତଃ
ତୁମେ ସଦା ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି, ଲୋଭକୁ ମାତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିଛ। ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଅତି ଦରିଦ୍ରତାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଇଛ।
ଦିନେଦିନେ ମହାତୃଷ୍ଣା ହୃଦଯେ ତେ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧତେ । ଯଦାଯଦା ଗୃହେ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧିମାଯାତି ତେ ତଦା
ପ୍ରତିଦିନ ତୁମ ହୃଦୟରେ ବଡ଼ ଆସା ବଢ଼ିଯାଏ, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଘରେ ଧନ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼େ।
ତୃଷ୍ଣଯା ଦହ୍ଯମାନସ୍ତୁ ତଯା ତ୍ଵଂ ଵହ୍ନିରୂପଯା । ରାତ୍ରୌ ଵା ସୁପ୍ରସୁପ୍ତସ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିତୋ ହି ପ୍ରଚିଂତସି
ସେଇ ଆସା ଅଗ୍ନି ପରି ତୁମକୁ ପୋଡ଼େ, ରାତିରେ ଭଲ ଘୁମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ମନ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଯାଏ।
ଦିନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାମୋହୈର୍ଵ୍ଯାପିତୋସି ସଦୈଵ ହି । ସହସ୍ରଂ ଲକ୍ଷଂ ମେ କୋଟିଃ କଦା ଅର୍ବୁଦମେଵ ଚ
ଦିନ ଆସିଲେ ତୁମେ ସଦା ବଡ଼ ମୋହରେ ଲିପ୍ତ ରହ, 'କେବେ ମୋ ପାଖରେ ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି କିମ୍ବା ଦଶ ମିଲିଅନ ହେବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କର।
ଭଵିଷ୍ଯତି କଦା ଖର୍ଵୋ ନିଖର୍ଵଶ୍ଚାଥ ମେ ଗୃହେ । ଏଵଂ ସହସ୍ରଂ ଲକ୍ଷଂ ଚ କୋଟିରର୍ବୁଦମେଵ ଚ
'ମୋ ଘରେ କେବେ ଖର୍ବ କିମ୍ବା ନିଖର୍ବ ହେବ?' ଏଭଳି ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ଓ ଅର୍ବୁଦ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କର।
ଖର୍ଵୋ ନିଖର୍ଵଃ ସଂଜାତସ୍ତୃଷ୍ଣା ନୈଵ ପ୍ରଗଚ୍ଛତି । ତଵ କାଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧିମାଯାତି ସର୍ଵଦା
ଖର୍ବ ଓ ନିଖର୍ବ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଆସା କେବେ ଶେଷ ହୁଏନି; ସେ ଆସା ସବୁବେଳେ ବଢ଼ିଯାଏ, ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ।
ନୈଵ ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ଵିପ୍ର ଭୁକ୍ତଂ ନୈଵ କଦା ତ୍ଵଯା । ଖନିତଂ ଭୂମିମଧ୍ଯେ ତୁ କ୍ଷିପ୍ତଂ ପୁତ୍ରାନଜାନତେ
ତୁମେ କେବେ ଦାନ କରିନାହାଁ, ହୋମ କିମ୍ବା ଭୋଗ କରିନାହାଁ; ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଗଡ଼ିଛ, ସେଥିରେ ପୁଅମାନେ କିଛି ଜାଣିନାହାଁ।
ଅନ୍ଯମେଵମୁପାଯଂ ତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯାଗମନକାରଣାତ୍ । କୁରୁଷେ ସର୍ଵଦା ଵିପ୍ର ଲୋକାନ୍ପୃଚ୍ଛସି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଧନ ଆଣିବା ପାଇଁ ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଖୋଜ, ଏବଂ ଲୋକମାନେଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କର।
ଖନିତ୍ରମଂଜନଂ ଵାଦଂ ଧାତୁଵାଦମତଃ ପରମ୍ । ପୃଚ୍ଛମାନୋ ଭ୍ରମସ୍ଯେକସ୍ତୃଷ୍ଣଯା ପରିମୋହିତଃ
ମାଟି ଖୋଦିବା, ରସାୟନ ବା ଧାତୁ ବିଜ୍ଞାନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କର, ଆସାରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚି ଫେର।
ସ୍ପର୍ଶଂଚିଂତଯସେନିତ୍ଯଂକଲ୍ପାନ୍ସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକାନ୍ । ପ୍ରଵେଶଂ ଵିଵରାଣାଂ ତୁ ଚିଂତମାନଃ ସୁ ପୃଚ୍ଛସି
ତୁମେ ସଦା ଚିନ୍ତା କର, କେବେ ସ୍ପର୍ଶମଣି କିମ୍ବା ଚାହିଦା ପୂରଣ କରୁଥିବା ରତ୍ନ ମିଳିବ; ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ବିଷୟରେ ଭାବି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କର।
ତୃଷ୍ଣାନଲେନ ଦଗ୍ଧେନ ସୁଖଂ ନୈଵ ପ୍ରଗଚ୍ଛସି । ତୃଷ୍ଣାନଲେନ ସଂଦୀପ୍ତୋ ହାହାଭୂତୋ ଵିଚେତନଃ
ଆସାର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି, ତୁମେ କେବେ ସୁଖ ପାଉନାହାଁ; ଏହି ଆସା ଅଗ୍ନିରେ ଦହି, ତୁମେ ହତାଶ ଓ ଅବୁଦ୍ଧି ହେଉଛ।
ଏଵଂ ମୁଗ୍ଧୋସି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଗତସ୍ତ୍ଵଂ କାଲଵଶ୍ଯତାମ୍ । ଦାରାପୁତ୍ରେଷୁ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପୃଚ୍ଛମାନେଷୁ ଵୈ ତ୍ଵଯା
ଏଭଳି ଭାବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ କାଳର ଅଧୀନ ହେଉଛ; ଏବେ ତୁମ ଜନାନୀ ଓ ପୁଅମାନେ ସେଇ ଧନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି।
କଥିତଂ ନୈଵ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଯମମ୍ । ଏଵଂ ସର୍ଵଂ ମଯା ଖ୍ଯାତଂ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ତଵ ପୂର୍ଵକମ୍
ତୁମେ ସେଇ କଥା କେବେ କହିନାହାଁ, ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଯମଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲ; ଏଭଳି ତୁମ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଅନେନ କର୍ମଣା ଵିପ୍ର ନିର୍ଧନୋସି ଦରିଦ୍ରଵାନ୍ । ସଂସାରେ ଯସ୍ଯ ସତ୍ପୁତ୍ରା ଭକ୍ତିମଂତଃ ସଦୈଵ ହି
ଏହି କର୍ମର ଫଳରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଦରିଦ୍ର ଓ ନିର୍ଧନ ହେଇଛ; ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେମାନେ ସଦା ସୁଖୀ।