ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚାନ୍ଵିକରାଲାଂଶ୍ଚ ଶୁଷ୍କମାଂସଵସୋପମାନ୍ । ରୌଦ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାନ୍କରାଲାଂଶ୍ଚ ସିଂହାସ୍ଯାନ୍ସର୍ପହସ୍ତକାନ୍
ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚ ଓ ବିକରାଳ, ଶୁଖିଲା ମାଂସ ଭଳି ଦେହ; ରୌଦ୍ର ଦାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, ସିଂହ ମୁହଁ ଓ ସାପ ହାତ ଥିବା।
ସତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରକଂପେତ ଖିଦ୍ଯତେ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଶିଵାସଂନାଦଵଦ୍ଘୋରାନ୍ମହାରାଵାନ୍ମହାମତେ
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଶରୀର କମ୍ପିଯାଏ ଓ ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଓ ଭୀଷଣ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି।
ମୁଂଚଂତି ଦୂତକାଃ ସର୍ଵେ କର୍ଣମୂଲେ ତୁ ତସ୍ଯ ହି । ଗଲେ ପାଶୈଃ ପ୍ରବଦ୍ଧ୍ଵା ତେ କଟିଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତଥୋଦରେ
ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ କାନର ମୂଳରେ ଧରିନ୍ତି; ଗଳା, କମର ଓ ପେଟରେ ରସି ଦେଇ ବାନ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି।
ସମାଧୃଷ୍ଯ ନିପାତ୍ଯଂତେ ହାହେତି ଵଦତେ ମୁହୁଃ । ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଯା ଚେଷ୍ଟା ତାମେଵଂ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଧରି ତଳେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି 'ହାହା' ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରନ୍ତି; ଏଭଳି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ପରଦ୍ରଵ୍ଯାପହରଣଂ ପରଭାର୍ଯାଵିଡଂବନମ୍ । ଋଣଂ ପରସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଗୃହୀତଂ ଯତ୍ତୁ ପାପିଭିଃ
ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରିବା, ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ଏବଂ ଅନ୍ୟର ସମସ୍ତ ଧନ ଋଣ ନେଇ ଦୁଷ୍ଟମନେ ତାହାକୁ ଫେରାଇ ନଦେବା—
ପୁନର୍ନୈଵ ପ୍ରଦତ୍ତଂ ହି ଲୋଭାସ୍ଵାଦଵିମୋହତଃ । ଅନ୍ଯଦେଵଂ ମହାପାପଂ କୁପ୍ରତିଗ୍ରହମେଵ ଚ
ଲୋଭ, ରୁଚି ବା ମୋହରେ ପଡ଼ି ଏହି ଧନକୁ ପୁନି ଫେରାଇ ନଦେବା, ଏମିତି କାମ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା—ଏହା ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ପାପ।
କଂଠମାଯାଂତି ତେ ସର୍ଵେ ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଚ । ଯାନିକାନି ଚ ପାପାନି ପୂର୍ଵମେଵ କୃତାନି ଚ
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଗଳାକୁ ଆସିଥାଏ।
ଆଯାଂତି କଂଠମୂଲଂ ତେ ମହାପାପସ୍ଯ ନାନ୍ଯଥା । ଦୁଃଖମୁତ୍ପାଦଯଂତ୍ଯେତେ କଫବଂଧେନ ଦାରୁଣମ୍
ଏହି ମହାପାପଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଳାର ତଳକୁ ପହଁଚିଯାଏ, ଏବଂ କଫ ଅଟକି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ।
ପୀଡାଭିର୍ଦାରୁଣାଭିସ୍ତୁ କଂଠୋ ଘୁରଘୁରାଯତେ । ରୋଦତେ କଂପତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ମାତରଂ ପିତରଂ ପୁନଃ
ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତାଙ୍କର ଗଳା ଘୁରଘୁର ଶବ୍ଦ କରେ, ସେ କାନ୍ଦେ, ଦେହ କମ୍ପିଥାଏ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ମାଆ ବାପାକୁ ଡାକେ।
ସ୍ମରତେ ଭ୍ରାତରଂ ତତ୍ର ଭାର୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ପୁନଃପୁନଃ । ପୁନର୍ଵିସ୍ମରଣଂ ଯାତି ମହାପାପେନ ମୋହିତଃ
ସେଠାରେ ସେ ଭାଇ, ଜନାନୀ ଓ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କରେ; ଏବଂ ମହାପାପରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ପୁନି ଭୁଲିଯାଏ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରାଣାନ ଗଚ୍ଛଂତି ବହୁପୀଡାସମାକୁଲାଃ । ପତତେ କଂପତେ ଚୈଵ ମୂର୍ଚ୍ଛତେ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଦେହ ଛାଡ଼ିଯାଏ; ସେ ପଡ଼ିଯାଏ, କମ୍ପିଯାଏ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଅଚେତନ ହୋଇଯାଏ।
ଏଵଂ ପୀଡାସମାଯୁକ୍ତୋ ଦୁଃଖଂ ଭୁଂକ୍ତେତି ମୋହିତଃ । ତସ୍ଯ ପ୍ରାଣାଃ ସୁଦୁଃଖେନ ମହାକଷ୍ଟୈଃ ପ୍ରଚାଲିତାଃ
ଏଭଳି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ି, ମୁହଁ ମୁହଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ।
ଅପାନମାର୍ଗମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଶୃଣୁ କାଂତ ପ୍ରଯାଂତି ତେ । ଏଵଂ ପ୍ରାଣୀ ମହାମୁଗ୍ଧୋ ଲୋଭମୋହସମନ୍ଵିତଃ
ଏହିପରି, ତଳ ଶ୍ୱାସର ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ବାହାରିଯାଏ; ମୋର ପ୍ରିୟ, ଶୁଣ, ଏହିପରି ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ମୁଗ୍ଧ ଜୀବ ଚାଲିଯାଏ—
ନୀଯତେ ଯମଦୂତୈସ୍ତୁ ତସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ତାକୁ ଯମର ଦୂତମାନେ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ମୁଁ କହିବି।
ସୁମନୋଵାଚ- ଅଂଗାରସଂଚଯେ ମାର୍ଗେ ଘୃଷ୍ଯମାଣୋ ହି ନୀଯତେ । ଦହ୍ଯମାନଃ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଚେଷ୍ଟମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସୁମନା କହିଲେ— ଅଙ୍ଗାର ଛିଟାଯାଇଥିବା ପଥରେ ଟାଣି ନେଇଯିବାଯାଏ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଜଳିଯାଏ, ପୁନିପୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ହେବା।
ଯତ୍ରାତପୋ ମହାତୀଵ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯତାପିତଃ । ନୀଯତେ ତେନ ମାର୍ଗେଣ ସଂତପ୍ତଃ ସୂର୍ଯରଶ୍ମିଭିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ତାପ ଅଛି, ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ତାପି ଏହି ପଥରେ ନେଇଯାଏ।
ପର୍ଵତେଷ୍ଵେଵ ଦୁର୍ଗେଷୁ ଛାଯାହୀନେଷୁ ଦୁର୍ମତିଃ । ନୀଯତେ ତେନ ମାର୍ଗେଣ କ୍ଷୁଧାତୃଷ୍ଣାପ୍ରପୀଡିତଃ
ପାହାଡ଼ ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଛାୟା ନାହିଁ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପିଆସର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଏହି ପଥରେ ନେଇଯାଏ।
ସ ଦୂତୈର୍ହନ୍ଯମାନସ୍ତୁ ଗଦାଖଡ୍ଗୈଃ ପରଶ୍ଵଧୈଃ । କଶାଭିସ୍ତାଡ୍ଯମାନସ୍ତୁ ନିଂଦ୍ଯମାନସ୍ତୁ ଦୂତକୈଃ
ସେଠାରେ ଦୂତମାନେ ଗଦା, ତଳୱାର, କୁଟାରି ଦ୍ୱାରା ମାଡ଼ିବା, କୋଡ଼ାରେ ପିଟିବା ଏବଂ ନିନ୍ଦା କରିବା—ଏମିତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତତଃ ଶୀତମଯେ ମାର୍ଗେ ଵାଯୁନା ସେଵ୍ଯତେ ପୁନଃ । ତେନ ଶୀତେନ ଦୁଃଖୀ ସ ଭୂତ୍ଵା ଯାତି ନ ସଂଶଯଃ
ତାପରେ, ବହୁତ ଶୀତ ଥିବା ପଥରେ ପୁନି ବାତାସ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ; ଏହି ଶୀତରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଦୁଃଖୀ ହୋଇଯାଏ।
ଆକୃଷ୍ଯମାଣୋ ଦୂତୈସ୍ତୁ ନାନାଦୁର୍ଗେଷୁ ନୀଯତେ । ଏଵଂ ପାପୀ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣନିଂଦକଃ
ଦୂତମାନେ ଟାଣି ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିବାକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ସର୍ଵପାପସମାଚାରୋ ନୀଯତେ ଯମକିଂକରୈଃ । ଯମଂ ପଶ୍ଯତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କୃଷ୍ଣାଂଜନଚଯୋପମମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପାପ କାମ କରୁଥିବା ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାକୁ ଯମଙ୍କର ସେବକମାନେ ନେଇଯାନ୍ତି; ସେ ଏକ ମହାକଳା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଯମଙ୍କୁ ଦେଖେ।
ତମୁଗ୍ରଂ ଦାରୁଣଂ ଭୀମଂ ଭୀମଦୂତୈଃ ସମାଵୃତମ୍ । ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିସମାକୀର୍ଣଂ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର, ଦାରୁଣ, ଭୀଷଣ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ସହିତ।
ଆରୂଢଂ ମହିଷଂ ଦେଵଂ ଧର୍ମରାଜଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ତସ୍ଯାସ୍ଯଂ କାଲସଂନିଭମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଦେଖିଲେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ, ଯିଏ ଏକ ମହିଷ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାଁତ ବାହାରିଆ, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଜନକ।
ପୀତଵାସଂ ଗଦାହସ୍ତଂ ରକ୍ତଗଂଧାନୁଲେପନମ୍ । ରକ୍ତମାଲ୍ଯକୃତାଭୂଷଂ ଗଦାହସ୍ତଂ ଭଯଂକରମ୍
ତାଙ୍କର ଶରୀରରେ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ହାତରେ ଗଦା, ଦେହରେ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଛି, ଲାଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଗଦା ଧରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଏଵଂଵିଧଂ ମହାକାଯଂ ଯମଂ ପଶ୍ଯତି ଦୁର୍ମତିଃ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତମ୍
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଥିବା ଯମଙ୍କୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଦେଖେ, ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାରି ଯାଇଛି।
ଯମଃ ପଶ୍ଯତି ତଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ପାପିଷ୍ଠଂ ଧର୍ମକଂଟକମ୍ । ଶାସଯେତ୍ତୁ ମହାଦୁଃଖୈଃ ପୀଡାଭିର୍ଦାରୁମୁଦ୍ଗଲୈଃ
ଯମ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ଓ ଧର୍ମକୁ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ଦେଖି, ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା, କଷ୍ଟ ଓ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଶାସନ କରନ୍ତି।
ଯାଵଦ୍ଯୁଗସହସ୍ରାଂତଂ ତାଵତ୍କାଲଂ ପ୍ରପଚ୍ଯତେ । ନାନାଵିଧେ ଚ ନରକେ ପଚ୍ଯତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏଭଳି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନରକରେ ପୁନିପୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ନାରକୀଂ ଯାତି ଵୈ ଯୋନିଂ କୃମିକୋଟିଷୁ ପାପକୃତ୍ । ଅମେଧ୍ଯେ ପଚ୍ଯତେ ନିତ୍ଯଂ ହାହାଭୂତୋ ଵିଚେତନଃ
ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକ ନରକୀୟ ଜନ୍ମକୁ ଯାଏ, କୋଟି କୋଟି କୀଟ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସଦା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ, ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରେ, ସ୍ମୃତି ହରାଇ ଯାଏ।
ମରଣଂ ଚ ସ ପାପାତ୍ମା ଏଵଂ ଯାତି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଏଵଂ ପାପସ୍ଯ ସଂଯୋଗଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଚୈଵ ସୁ ଦୁର୍ମତିଃ
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସେ ପାପୀ ଆତ୍ମା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୋଗ କରେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ତାଙ୍କର ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯାସୁ ଯୋନିଷୁ ଯାତି ଚ । ଶୁନାଂ ଯୋନିଶତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭୁଂକ୍ତେ ଵୈ ପାତକଂ ପୁନଃ
ଏବେ ମୁଁ କହିବି, ସେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଶତ ଶୁଆ ଜନ୍ମ ପାଇ ପୁନି ପୁନି ପାପ ଭୋଗ କରେ।