ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନଃ ସ୍ମରନ୍ଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତୁ ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵଂ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ
ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା ଭାବରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଖୁସି ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ଯାଆନ୍ତି।
ଏକତ୍ଵଂ ଜାଯତେ ତତ୍ର ତ୍ଯଜତଃ ସ୍ଵଂକଲେଵରମ୍ । ଦଶମଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଆତ୍ମା ତସ୍ଯ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠାରେ ନିଜ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଏକତା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଦଶମ ଦ୍ୱାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ।
ଶିବିକା ତସ୍ଯ ଆଯାତି ହଂସଯାନଂ ମନୋହରମ୍ । ଵିମାନମେଵ ଚାଯାତି ହଯୋ ଵା ଗଜ ଉତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବିକା ଆସେ, ମନୋହର ହଂସ ଯାନ ଆସେ; ଦିବ୍ୟ ରଥ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ହାତୀ ମଧ୍ୟ ଆସେ।
ଛତ୍ରେଣ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ଚାମରୈର୍ଵ୍ଯଜନୈସ୍ତଥା । ଵୀଜ୍ଯମାନଃ ସ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ପୁଣ୍ଯୈରେଵଂ ସମଂତତଃ
ଛତା ଧରାଯାଉଛି, ଚାମର ଓ ବିଜୁଳି ଦ୍ୱାରା ପଙ୍କା କରାଯାଉଛି, ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଗୀଯମାନସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ପଂଡିତୈଃ । ବଂଦିଭିଶ୍ଚାରଣୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଗୀତରେ ଗାଯାଯାଏ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ବାଂଦୀ ଓ ବେଦପାରଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ସାଧୁଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ଯଥାଦାନପ୍ରଭାଵେଣ ଫଲମାପ୍ନୋତି ତତ୍ର ସଃ
ସାଧୁମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ସୁଖରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ତାଙ୍କର ଦାନର ପ୍ରଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଆରାମଵାଟିକାମଧ୍ଯେ ସ ପ୍ରଯାତି ସୁଖେନ ଵୈ । ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମାକୀର୍ଣୋ ଦିଵ୍ଯାଭିର୍ମଂଗଲୈର୍ଯୁତଃ
ସେ ସୁବିଧାରେ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଉଦ୍ୟାନବାଟିକା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି।
ଦେଵୈଃ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଧର୍ମରାଜଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତି । ଦେଵାଶ୍ଚ ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତା ଜଗ୍ମୁଃ ସଂମୁଖମେଵ ତମ୍
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖେ। ଧର୍ମସହିତ ଏହି ଦେବମାନେ ସିଧାସଳଖ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଏହ୍ଯେହି ଵୈ ମହାଭାଗ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍ । ଏଵଂ ସ ପଶ୍ଯତେ ଧର୍ମଂ ସୌମ୍ଯରୂପଂ ମହାମତିମ୍
‘ଆସ, ଆସ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର’—ଏଭଳି ଧର୍ମଙ୍କୁ ସେ ଦୟାଳୁ ରୂପ ଓ ମହାବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଦେଖେ।
ସ୍ଵସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଭୁଂକ୍ତେ ଚ ସ୍ଵର୍ଗମେଵ ସଃ । ଭୋଗକ୍ଷଯାତ୍ସଧର୍ମାତ୍ମା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରଯାତି ଵୈ
ନିଜ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଭୋଗ ଶେଷ ହୁଏ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମା ପୁଣି ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ନିଜଧର୍ମପ୍ରସାଦାତ୍ସ କୁଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଯାତି ଵୈ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସୁପୁଣ୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ
ନିଜ ଧର୍ମର କୃପାରେ ସେ ଏକ ପବିତ୍ର କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଏହିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୁଏ।
ଧନାଢ୍ଯସ୍ଯ ସୁପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯୈଵ ମହାମତେ । ଧର୍ମେଣ ମୋଦତେ ତତ୍ର ପୁନଃ ପୁଣ୍ଯଂ କରୋତି ସଃ
କିମ୍ବା ଧନୀ ଓ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ବୈଶ୍ୟ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ; ସେଠାରେ ସେ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ ଏବଂ ପୁଣି ପୁଣି ଭଲ କାମ କରେ।
ସୋମଶର୍ମୋଵାଚ- ପାପିନାଂ ମରଣଂ ଭଦ୍ରେ କୀଦୃଶୈର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁତମ୍ । ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ବ୍ରୂହି ଯଦି ଜାନାସି ଭାମିନି
ସୋମଶର୍ମଣି କହିଲେ— ହେ ସୁମଧୁରା, ପାପୀମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କେମିତି ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ହୁଏ? ଯଦି ତୁମେ ଜାଣ, ଦୟାକରି ମୋତେ ସବୁବିସ୍ତାରରେ କୁହ।
ସୁମନୋଵାଚ- ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ତସ୍ମାତ୍ସିଦ୍ଧାଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ମଯା । ପାପିନାଂ ମରଣେ କାଂତ ଯାଦୃଶଂ ଲିଂଗମେଵ ଚ
ସୁମନା କହିଲେ— ଶୁଣ, ମୁଁ ଯାହା ସିଦ୍ଧମନ୍ଦିରୁ ଶୁଣିଛି, ସେଥିରେ ପାପୀମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାହାର ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିବି।
ମହାପାତକିନାଂ ଚୈଵ ସ୍ଥାନଂ ଚେଷ୍ଟାଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରାମେଧ୍ଯସଂଯୁକ୍ତାଂ ଭୂମିଂ ପାପସମନ୍ଵିତାମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ବଡ଼ ପାପୀମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି: ଏହା ହେଉଛି ମଳ, ପିଶାବ ଓ ଅପବିତ୍ରତାରେ ଭରିଥିବା ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ପାପ ରହିଛି।
ସତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରାଣାନ୍ଦୁଃଖେନ ମୁଂଚତି । ଚାଂଡାଲଭୂମିଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ମରଣଂ ଯାତି ଦୁଃସ୍ଥିତଃ
ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଦୁଃଖରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼େ; ଚାଣ୍ଡାଳ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ଦୁଃଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ।
ଗର୍ଦଭାଚରିତାଂ ଭୂମିଂ ଵେଶ୍ଯାଗେହଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । କଲ୍ପପାଲଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ନିଧନାଯୋପଗଚ୍ଛତି
ଗଧା ଚଳା ଭୂମି କିମ୍ବା ବେଶ୍ୟା ଘରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥାଏ; କିମ୍ବା କୁଡ଼ିଆ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟକୁ ଯାଏ।
ଅସ୍ଥିଚର୍ମନଖୈଃ ପୂର୍ଣମାଶ୍ରିତଂ ପାପକିଲ୍ବିଷୈଃ । ତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମୃତ୍ଯୁଂ ଯାତି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଅସ୍ଥି, ଚର୍ମ ଓ ନଖରେ ଭରିଥିବା, ପାପ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଦୂଷିତ ସ୍ଥାନରେ ରହି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ।
ଅନ୍ଯାଂ ପାପସମାଚାରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଅଥ ଚେଷ୍ଟାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦୂତାନାଂ ତୁ ତମିଚ୍ଛତାମ୍
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଦୂତମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି।
ଭୈରଵାନ୍ଦାରୁଣାନ୍ଘୋରାନତିକୃଷ୍ଣାନ୍ମହୋଦରାନ୍ । ପିଂଗାକ୍ଷାନ୍ପୀତନୀଲାଂଶ୍ଚ ଅତିଶ୍ଵେତାନ୍ମହୋଦରାନ୍
ଭୟଙ୍କର, ଦାରୁଣ, ଭୀଷଣ, ଅତି କଳା, ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା; ପିତାମ୍ବର ଆଖି, ହଳଦିଆ ଓ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ଅତି ଧଳା ଓ ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା।
ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚାନ୍ଵିକରାଲାଂଶ୍ଚ ଶୁଷ୍କମାଂସଵସୋପମାନ୍ । ରୌଦ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାନ୍କରାଲାଂଶ୍ଚ ସିଂହାସ୍ଯାନ୍ସର୍ପହସ୍ତକାନ୍
ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚ ଓ ବିକରାଳ, ଶୁଖିଲା ମାଂସ ଭଳି ଦେହ; ରୌଦ୍ର ଦାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, ସିଂହ ମୁହଁ ଓ ସାପ ହାତ ଥିବା।
ସତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରକଂପେତ ଖିଦ୍ଯତେ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଶିଵାସଂନାଦଵଦ୍ଘୋରାନ୍ମହାରାଵାନ୍ମହାମତେ
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଶରୀର କମ୍ପିଯାଏ ଓ ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଓ ଭୀଷଣ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି।
ମୁଂଚଂତି ଦୂତକାଃ ସର୍ଵେ କର୍ଣମୂଲେ ତୁ ତସ୍ଯ ହି । ଗଲେ ପାଶୈଃ ପ୍ରବଦ୍ଧ୍ଵା ତେ କଟିଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତଥୋଦରେ
ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ କାନର ମୂଳରେ ଧରିନ୍ତି; ଗଳା, କମର ଓ ପେଟରେ ରସି ଦେଇ ବାନ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି।
ସମାଧୃଷ୍ଯ ନିପାତ୍ଯଂତେ ହାହେତି ଵଦତେ ମୁହୁଃ । ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଯା ଚେଷ୍ଟା ତାମେଵଂ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଧରି ତଳେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି 'ହାହା' ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରନ୍ତି; ଏଭଳି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ପରଦ୍ରଵ୍ଯାପହରଣଂ ପରଭାର୍ଯାଵିଡଂବନମ୍ । ଋଣଂ ପରସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଗୃହୀତଂ ଯତ୍ତୁ ପାପିଭିଃ
ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରିବା, ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ଏବଂ ଅନ୍ୟର ସମସ୍ତ ଧନ ଋଣ ନେଇ ଦୁଷ୍ଟମନେ ତାହାକୁ ଫେରାଇ ନଦେବା—
ପୁନର୍ନୈଵ ପ୍ରଦତ୍ତଂ ହି ଲୋଭାସ୍ଵାଦଵିମୋହତଃ । ଅନ୍ଯଦେଵଂ ମହାପାପଂ କୁପ୍ରତିଗ୍ରହମେଵ ଚ
ଲୋଭ, ରୁଚି ବା ମୋହରେ ପଡ଼ି ଏହି ଧନକୁ ପୁନି ଫେରାଇ ନଦେବା, ଏମିତି କାମ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା—ଏହା ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ପାପ।
କଂଠମାଯାଂତି ତେ ସର୍ଵେ ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଚ । ଯାନିକାନି ଚ ପାପାନି ପୂର୍ଵମେଵ କୃତାନି ଚ
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଗଳାକୁ ଆସିଥାଏ।
ଆଯାଂତି କଂଠମୂଲଂ ତେ ମହାପାପସ୍ଯ ନାନ୍ଯଥା । ଦୁଃଖମୁତ୍ପାଦଯଂତ୍ଯେତେ କଫବଂଧେନ ଦାରୁଣମ୍
ଏହି ମହାପାପଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଳାର ତଳକୁ ପହଁଚିଯାଏ, ଏବଂ କଫ ଅଟକି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ।
ପୀଡାଭିର୍ଦାରୁଣାଭିସ୍ତୁ କଂଠୋ ଘୁରଘୁରାଯତେ । ରୋଦତେ କଂପତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ମାତରଂ ପିତରଂ ପୁନଃ
ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତାଙ୍କର ଗଳା ଘୁରଘୁର ଶବ୍ଦ କରେ, ସେ କାନ୍ଦେ, ଦେହ କମ୍ପିଥାଏ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ମାଆ ବାପାକୁ ଡାକେ।
ସ୍ମରତେ ଭ୍ରାତରଂ ତତ୍ର ଭାର୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ପୁନଃପୁନଃ । ପୁନର୍ଵିସ୍ମରଣଂ ଯାତି ମହାପାପେନ ମୋହିତଃ
ସେଠାରେ ସେ ଭାଇ, ଜନାନୀ ଓ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କରେ; ଏବଂ ମହାପାପରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ପୁନି ଭୁଲିଯାଏ।