ସଂନିଧୌ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ରାଜଵେଶ୍ମଗତୋଥଵା । ରଣଭୂମିଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପୂର୍ଵଂ ଯତ୍ର ମୃତୋ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ କିମ୍ବା ରାଜମହଳ ଭିତରେ, କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବରୁ କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ଥିବାକୁ ମିଳେ।
ମୃତ୍ଯୁସ୍ଥାନାନି ପୁଣ୍ଯାନି କେଵଲଂ ଧର୍ମକାରଣମ୍ । ଗୋଗ୍ରହଂ ତୁ ସୁସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତଥା ଚାମରକଂଟକମ୍
ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଧର୍ମ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଗୋଶାଳା କିମ୍ବା ଅମର କାଁଟା ଉପଲବ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଲାଭ ମିଳେ।
ଶୁଦ୍ଧଧର୍ମକରୋ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମତୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ । ଏଵଂ ସ୍ଥାନଂ ସମାପ୍ନୋତି ଯଦା ମୃତ୍ଯୁଂ ସମାଶ୍ରିତଃ
ଯିଏ ସଦା ପବିତ୍ର ଧର୍ମରେ ଲିନ ଓ ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଏ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ମାତରଂ ପଶ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯଂ ପିତରଂ ଚ ନରୋତ୍ତମଃ । ଭ୍ରାତରଂ ଶ୍ରେଯସା ଯୁକ୍ତମନ୍ଯଂ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵମ୍
ଉତ୍ତମ ଲୋକ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ମାଆ, ବାପା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଇ ଓ ଅନ୍ୟ ନିଜ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
ବଂଦୀଜନୈସ୍ତଥା ପୁଣ୍ଯୈଃ ସ୍ତୂଯମାନଂ ପୁନଃପୁନଃ । ପାପିଷ୍ଠଂ ନୈଵ ପଶ୍ଯେତ ମାତୃପିତ୍ରାଦିକଂ ପୁନଃ
ପୁଣ୍ୟବାନ୍ଦୀମାନେ ପୁନିପୁନି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅତି ପାପୀ କିମ୍ବା ମାଆ-ବାପା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଁକୁ ପୁନି ଦେଖିନାହାନ୍ତି।
ଗୀତଂ ଗାଯଂତି ଗଂଧର୍ଵାଃ ସ୍ତୁଵଂତିସ୍ତାଵକାଃ ସ୍ତଵୈଃ । ମଂତ୍ରପାଠୈସ୍ତଥା ଵିପ୍ରା ମାତା ସ୍ନେହେନ ପୂଜଯେତ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି, ମାଆ ସ୍ନେହରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ପିତାସ୍ଵଜନଵର୍ଗାଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ମହାମତିମ୍ । ଏଵଂ ଦୂତାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ପୁଣ୍ଯସ୍ଥାନାନି ତେ ଵିଭୋ
ବାପା ଓ ନିଜ ଜଣାସମୂହ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଦୂତମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ, ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ମହାବଳଶାଳୀ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାନ୍ପଶ୍ଯତେ ଦୂତାନ୍ହାସ୍ଯସ୍ନେହସମାଵିଲାନ୍ । ନ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେନ ମୋହେନ କ୍ଲେଦଯୁକ୍ତେନ ନୈଵ ସଃ
ସେ ଦୂତମାନେଁକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖନ୍ତି, ହସ ଓ ସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନ, ମୋହ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ।
ଧର୍ମରାଜୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଭଵଂତଂ ତୁ ସମାହ୍ଵଯେତ୍ । ଏହ୍ଯେହି ତ୍ଵଂ ମହାଭାଗ ଯତ୍ର ଧର୍ମଃ ସ ତିଷ୍ଠତି
ଧର୍ମରାଜା, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତାଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି: 'ଆସ, ଆସ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେଠାକୁ ଯାଅ ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଅଛି।'
ତସ୍ଯ ମୋହୋ ନ ଚ ଭ୍ରାଂତିର୍ନ ଗ୍ଲାନିଃ ସ୍ମୃତିଵିଭ୍ରମଃ । ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଦେହଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ସ ତିଷ୍ଠତି
ତାଙ୍କର କେବେ ମଧ୍ୟ ମୋହ, ଭ୍ରମ, କ୍ଲାନ୍ତି କିମ୍ବା ସ୍ମୃତିଭ୍ରମ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମନରେ ରହନ୍ତି।
ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନଃ ସ୍ମରନ୍ଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତୁ ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵଂ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ
ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା ଭାବରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଖୁସି ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ଯାଆନ୍ତି।
ଏକତ୍ଵଂ ଜାଯତେ ତତ୍ର ତ୍ଯଜତଃ ସ୍ଵଂକଲେଵରମ୍ । ଦଶମଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଆତ୍ମା ତସ୍ଯ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠାରେ ନିଜ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଏକତା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଦଶମ ଦ୍ୱାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ।
ଶିବିକା ତସ୍ଯ ଆଯାତି ହଂସଯାନଂ ମନୋହରମ୍ । ଵିମାନମେଵ ଚାଯାତି ହଯୋ ଵା ଗଜ ଉତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବିକା ଆସେ, ମନୋହର ହଂସ ଯାନ ଆସେ; ଦିବ୍ୟ ରଥ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ହାତୀ ମଧ୍ୟ ଆସେ।
ଛତ୍ରେଣ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ଚାମରୈର୍ଵ୍ଯଜନୈସ୍ତଥା । ଵୀଜ୍ଯମାନଃ ସ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ପୁଣ୍ଯୈରେଵଂ ସମଂତତଃ
ଛତା ଧରାଯାଉଛି, ଚାମର ଓ ବିଜୁଳି ଦ୍ୱାରା ପଙ୍କା କରାଯାଉଛି, ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଗୀଯମାନସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ପଂଡିତୈଃ । ବଂଦିଭିଶ୍ଚାରଣୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଗୀତରେ ଗାଯାଯାଏ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ବାଂଦୀ ଓ ବେଦପାରଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ସାଧୁଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ଯଥାଦାନପ୍ରଭାଵେଣ ଫଲମାପ୍ନୋତି ତତ୍ର ସଃ
ସାଧୁମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ସୁଖରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ତାଙ୍କର ଦାନର ପ୍ରଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଆରାମଵାଟିକାମଧ୍ଯେ ସ ପ୍ରଯାତି ସୁଖେନ ଵୈ । ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମାକୀର୍ଣୋ ଦିଵ୍ଯାଭିର୍ମଂଗଲୈର୍ଯୁତଃ
ସେ ସୁବିଧାରେ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଉଦ୍ୟାନବାଟିକା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି।
ଦେଵୈଃ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଧର୍ମରାଜଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତି । ଦେଵାଶ୍ଚ ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତା ଜଗ୍ମୁଃ ସଂମୁଖମେଵ ତମ୍
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖେ। ଧର୍ମସହିତ ଏହି ଦେବମାନେ ସିଧାସଳଖ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଏହ୍ଯେହି ଵୈ ମହାଭାଗ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍ । ଏଵଂ ସ ପଶ୍ଯତେ ଧର୍ମଂ ସୌମ୍ଯରୂପଂ ମହାମତିମ୍
‘ଆସ, ଆସ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର’—ଏଭଳି ଧର୍ମଙ୍କୁ ସେ ଦୟାଳୁ ରୂପ ଓ ମହାବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଦେଖେ।
ସ୍ଵସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଭୁଂକ୍ତେ ଚ ସ୍ଵର୍ଗମେଵ ସଃ । ଭୋଗକ୍ଷଯାତ୍ସଧର୍ମାତ୍ମା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରଯାତି ଵୈ
ନିଜ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଭୋଗ ଶେଷ ହୁଏ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମା ପୁଣି ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ନିଜଧର୍ମପ୍ରସାଦାତ୍ସ କୁଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଯାତି ଵୈ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସୁପୁଣ୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ
ନିଜ ଧର୍ମର କୃପାରେ ସେ ଏକ ପବିତ୍ର କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଏହିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୁଏ।
ଧନାଢ୍ଯସ୍ଯ ସୁପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯୈଵ ମହାମତେ । ଧର୍ମେଣ ମୋଦତେ ତତ୍ର ପୁନଃ ପୁଣ୍ଯଂ କରୋତି ସଃ
କିମ୍ବା ଧନୀ ଓ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ବୈଶ୍ୟ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ; ସେଠାରେ ସେ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ ଏବଂ ପୁଣି ପୁଣି ଭଲ କାମ କରେ।
ସୋମଶର୍ମୋଵାଚ- ପାପିନାଂ ମରଣଂ ଭଦ୍ରେ କୀଦୃଶୈର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁତମ୍ । ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ବ୍ରୂହି ଯଦି ଜାନାସି ଭାମିନି
ସୋମଶର୍ମଣି କହିଲେ— ହେ ସୁମଧୁରା, ପାପୀମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କେମିତି ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ହୁଏ? ଯଦି ତୁମେ ଜାଣ, ଦୟାକରି ମୋତେ ସବୁବିସ୍ତାରରେ କୁହ।
ସୁମନୋଵାଚ- ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ତସ୍ମାତ୍ସିଦ୍ଧାଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ମଯା । ପାପିନାଂ ମରଣେ କାଂତ ଯାଦୃଶଂ ଲିଂଗମେଵ ଚ
ସୁମନା କହିଲେ— ଶୁଣ, ମୁଁ ଯାହା ସିଦ୍ଧମନ୍ଦିରୁ ଶୁଣିଛି, ସେଥିରେ ପାପୀମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାହାର ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିବି।
ମହାପାତକିନାଂ ଚୈଵ ସ୍ଥାନଂ ଚେଷ୍ଟାଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରାମେଧ୍ଯସଂଯୁକ୍ତାଂ ଭୂମିଂ ପାପସମନ୍ଵିତାମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ବଡ଼ ପାପୀମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି: ଏହା ହେଉଛି ମଳ, ପିଶାବ ଓ ଅପବିତ୍ରତାରେ ଭରିଥିବା ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ପାପ ରହିଛି।
ସତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରାଣାନ୍ଦୁଃଖେନ ମୁଂଚତି । ଚାଂଡାଲଭୂମିଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ମରଣଂ ଯାତି ଦୁଃସ୍ଥିତଃ
ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଦୁଃଖରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼େ; ଚାଣ୍ଡାଳ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ଦୁଃଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ।
ଗର୍ଦଭାଚରିତାଂ ଭୂମିଂ ଵେଶ୍ଯାଗେହଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । କଲ୍ପପାଲଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ନିଧନାଯୋପଗଚ୍ଛତି
ଗଧା ଚଳା ଭୂମି କିମ୍ବା ବେଶ୍ୟା ଘରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥାଏ; କିମ୍ବା କୁଡ଼ିଆ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟକୁ ଯାଏ।
ଅସ୍ଥିଚର୍ମନଖୈଃ ପୂର୍ଣମାଶ୍ରିତଂ ପାପକିଲ୍ବିଷୈଃ । ତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମୃତ୍ଯୁଂ ଯାତି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଅସ୍ଥି, ଚର୍ମ ଓ ନଖରେ ଭରିଥିବା, ପାପ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଦୂଷିତ ସ୍ଥାନରେ ରହି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ।
ଅନ୍ଯାଂ ପାପସମାଚାରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଅଥ ଚେଷ୍ଟାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦୂତାନାଂ ତୁ ତମିଚ୍ଛତାମ୍
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଦୂତମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି।
ଭୈରଵାନ୍ଦାରୁଣାନ୍ଘୋରାନତିକୃଷ୍ଣାନ୍ମହୋଦରାନ୍ । ପିଂଗାକ୍ଷାନ୍ପୀତନୀଲାଂଶ୍ଚ ଅତିଶ୍ଵେତାନ୍ମହୋଦରାନ୍
ଭୟଙ୍କର, ଦାରୁଣ, ଭୀଷଣ, ଅତି କଳା, ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା; ପିତାମ୍ବର ଆଖି, ହଳଦିଆ ଓ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ଅତି ଧଳା ଓ ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା।