ଧର୍ମ ଉଵାଚ- କସ୍ମାତ୍କୋପଃ କୃତୋ ଵିପ୍ର ଭଵାଂସ୍ତପସ୍ସମନ୍ଵିତଃ । କ୍ରୋଧୋ ହି ନାଶଯେଚ୍ଛ୍ରେଯସ୍ତପ ଏଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଧର୍ମ କହିଲେ—ହେ ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ? କ୍ରୋଧ ଏବଂ ତପସ୍ୟା—ଏହି ଦୁଇଁଟି ଶ୍ରେୟସ୍ କୁ ନାଶ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସର୍ଵନାଶକରସ୍ତସ୍ମାତ୍କ୍ରୋଧଂ ତତ୍ର ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍କୃଷ୍ଟଂ ତପସଃ ଫଲମ୍
କ୍ରୋଧ ସମସ୍ତ ନାଶ କରେ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ଆପଣ ଶାନ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ, ତପସ୍ୟାର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଏହି ଭାବରେ ମିଳେ।
ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ- ଭଵାନ୍କୋ ହି ସମାଯାତ ଏତୈର୍ଦ୍ଵିଜଵରୈଃ ସହ । ସପ୍ତ ନାର୍ଯଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠଂତି ସୁରୂପାଃ ସମଲଂକୃତାଃ
ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ଆପଣ କିଏ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି? ସାତିଜଣ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୋଭିତ ନାରୀ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରେ ତ୍ଵଂ ଵିସ୍ତରେଣ ମହାମତେ । ଧର୍ମ ଉଵାଚ- ଅଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେଣ ସର୍ଵତେଜଃ ସମନ୍ଵିତଃ
ଦୟାକରି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସବୁବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହନ୍ତୁ, ହେ ମହାମତି। ଧର୍ମ କହିଲେ—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ତେଜ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଦଂଡହସ୍ତଃ ସୁପ୍ରସନ୍ନଃ କମଂଡଲୁଧରସ୍ତଥା । ତଵାଗ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯୋଯଂ ସୋଯଂ ପଶ୍ଯ ସମାଗତଃ
ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା, ଶାନ୍ତ ମୁଖ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଛି—ଦେଖନ୍ତୁ, ସେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯସ୍ଵ ଵୈ ତ୍ଵଂ ଚ ଦୀପ୍ତିମଂତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । କପିଲଂ ପିଂଗଲାକ୍ଷଂ ଚ ସତ୍ଯମେନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ—ତେଜସ୍ୱୀ, କପିଳ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି—ଏହିଜଣ ସତ୍ୟ।
ତାଦୃଶଂ ପଶ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵସମପ୍ରଭମ୍ । ଯତ୍ତପୋ ହି ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର ସର୍ଵଦେଵସମାଶ୍ରିତମ୍
ଏଭଳି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା, ବୈଶ୍ୱଦେବ ଯଜ୍ଞ ପରି ତେଜମୟ ଏହିଜଣଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ଆପଣ ଯେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଅଛି।
ଏତଂ ପଶ୍ଯ ମହାଭାଗ ତଵ ପାର୍ଶ୍ଵସମାଗତମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନଵାଗ୍ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଜୀଵଦଯାପରଃ
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଯିଏ ଆସିଛନ୍ତି, ସେଠି ମୃଦୁ ଓ ଶୁଭ ବାକ୍ ଏବଂ ତେଜ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ।
ଦମ ଏଵ ତଥାଯଂ ତେ ଯଃ ପୋଷଯତି ସର୍ଵଦା । ଜଟିଲଃ କର୍କଶଃ ପିଂଗୋ ହ୍ଯତିତୀଵ୍ରୋ ମହାପ୍ରଭୁଃ
ଏହିଜଣ ହେଉଛନ୍ତି ଦମ, ଯିଏ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି; ଜଟାଧାରୀ, କଠୋର, ପିଙ୍ଗଳ ଓ ଅତି ତୀବ୍ର, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ନାଶକୋ ହି ସ ପାପାନାଂ ଖଡ୍ଗହସ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଅଭିଶାଂତୋ ମହାପୁଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯକ୍ରିଯାସମନ୍ଵିତଃ
ଏହିଜଣ ପାପର ନାଶକ, ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ। ସେ ଅତି ଶାନ୍ତ, ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ସଦା ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ।
ନିଯମସ୍ତୁ ସମାଯାତସ୍ତଵ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଅନିର୍ମୁକ୍ତୋ ମହାଦୀପ୍ତଃ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସନ୍ନିଭଃ
ନିୟମ ତୁମ ପାଖରେ ଆସିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସେ ଅଟୁଟ, ବହୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ପଯଃକମଂଡଲୁକରୋ ଦଂତକାଷ୍ଠଧରୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ଶୌଚ ଏଷ ସମାଯାତୋ ଭଵତଃ ସନ୍ନିଧାଵିହ
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଳଭରା କମଣ୍ଡଳୁ ଏବଂ ଦାନ୍ତମଞ୍ଜନ ବହନ କରୁଛନ୍ତି; ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଶୌଚ, ଯିଏ ଏଠାରେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅତିସାଧ୍ଵୀ ମହାଭାଗା ସତ୍ଯଭୂଷଣଭୂଷିତା । ସର୍ଵଭୂଷଣଶୋଭାଂଗୀ ଶୁଶ୍ରୂଷେଯଂ ସମାଗତା
ଏହି ଶୁଶ୍ରୂଷା ଅତି ନୀତିମତୀ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ସତ୍ୟର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ; ସମସ୍ତ ଭୂଷଣର ରୂପରେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି, ସେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅତିଧୀରା ପ୍ରସନ୍ନାଂଗୀ ଗୌରୀ ପ୍ରହସିତାନନା । ପଦ୍ମହସ୍ତା ଇଯଂ ଧାତ୍ରୀ ପଦ୍ମନେତ୍ରା ସୁପଦ୍ମିନୀ
ଏହି ଧାତ୍ରୀ ଅତି ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଶାନ୍ତ ଦେହ ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ଗୋରା ରୂପରେ; ପଦ୍ମ ହସ୍ତ ଓ ପଦ୍ମ ନୟନ ଥିବା, ସେ ଅତି ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ନାରୀ।
ଦିଵ୍ଯୈରାଭରଣୈର୍ଯୁକ୍ତା କ୍ଷମା ପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଅତିଶାଂତା ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠା ବହୁମଂଗଲସଂଯୁତା
ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, କ୍ଷମା ଆସିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସେ ବହୁତ ଶାନ୍ତ, ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅନେକ ମଙ୍ଗଳ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ।
ଦିଵ୍ଯରତ୍ନକୃତା ଶୋଭା ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା । ତଵ ଶାଂତିର୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନରୂପା ସମାଗତା
ଦିବ୍ୟ ମଣିର ଆଭାରେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ; ତୁମ ଶାନ୍ତି, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନର ରୂପରେ ଏଠାରେ ଆସିଛି।
ପରୋପକାରକରଣା ବହୁସତ୍ଯସମାକୁଲା । ମିତଭାଷା ସଦୈଵାସୌ ଅକଲ୍ପା ତେ ସମାଗତା
ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର କରିବାରେ ଲାଗିଥିବା, ବହୁତ ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ସଦା ସଂଯମିତ ଭାଷା କହୁଥିବା, ଏହି ଅକଳ୍ପା ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ପ୍ରସନ୍ନା ସା କ୍ଷମାଯୁକ୍ତା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା । ପଦ୍ମାସନା ସୁରୂପା ସା ଶ୍ଯାମଵର୍ଣା ଯଶସ୍ଵିନୀ
ସେ ଶାନ୍ତ, କ୍ଷମାରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ; ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଶୁଭ୍ର ରୂପରେ, ଶ୍ୟାମ ଚର୍ମ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅହିଂସେଯଂ ମହାଭାଗା ଭଵଂତଂ ତୁ ସମାଗତା । ତପ୍ତକାଂଚନଵର୍ଣାଂଗୀ ରକ୍ତାଂବରଵିଲାସିନୀ
ଏହି ଅହିଂସା, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ରଙ୍ଗିନ, ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି ଖୁସି ହେଉଛନ୍ତି।
ସୁପ୍ରସନ୍ନା ସୁମଂତ୍ରା ଚ ଯତ୍ର ତତ୍ର ନ ପଶ୍ଯତି । ଜ୍ଞାନଭାଵସମାକ୍ରାଂତା ପୁଣ୍ଯହସ୍ତା ତପସ୍ଵିନୀ
ଅତି ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି; ଜ୍ଞାନର ଭାବରେ ଏକାଗ୍ର, ଶୁଭ ହସ୍ତ ଏବଂ ତପସ୍ଵିନୀ।
ମୁକ୍ତାଭରଣଶୋଭାଢ୍ଯା ନିର୍ମଲା ଚାରୁହାସିନୀ । ଇଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ମହାଭାଗ ପଶ୍ଯ ପଶ୍ଯ ସମାଗତା
ମୁକ୍ତା ଭୂଷଣର ଆଭାରେ ଧନ୍ୟ, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଆକର୍ଷକ ହସ ଥିବା; ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଦେଖ, ଦେଖ, ଏଠାରେ ଆସିଛି।
ବହୁବୁଦ୍ଧିସମାକ୍ରାଂତା ବହୁଜ୍ଞାନସମାକୁଲା । ସୁଭୋଗାସକ୍ତରୂପା ସା ସୁସ୍ଥିତା ଚାରୁମଂଗଲା
ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିରେ ଏକାଗ୍ର, ବହୁତ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଭଲ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, ସେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଶୁଭ ମଙ୍ଗଳରେ ଶୋଭିତ।
ସର୍ଵେଷ୍ଟଧ୍ଯାନସଂଯୁକ୍ତା ଲୋକମାତା ଯଶସ୍ଵିନୀ । ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଢ୍ଯା ପୀନଶ୍ରୋଣି ପଯୋଧରା
ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ବିଷୟର ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର, ଲୋକମାତା ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପୁଷ୍ଟ ନିତମ୍ଭ ଓ ଉଦର ଥିବା।
ଗୌରଵର୍ଣା ସମାଯାତା ମାଲ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଵିଭୂଷିତା । ଇଯଂ ମେଧା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତଵୈଵ ପରିସଂସ୍ଥିତା
ଗୋରା ଚର୍ମରେ, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ମେଧା, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ତୁମ ପାଖରେ ବସିଛନ୍ତି।
ହଂସଚଂଦ୍ରପ୍ରତୀକାଶା ମୁକ୍ତାହାରଵିଲଂବିନୀ । ସର୍ଵାଭରଣସଂଭୂଷା ସୁପ୍ରସନ୍ନା ମନସ୍ଵିନୀ
ହଂସ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମୁକ୍ତା ହାର ପିନ୍ଧିଥିବା; ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଅତି ଶାନ୍ତ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମତୀ।
ଶ୍ଵେତଵସ୍ତ୍ରେଣ ସଂଵୀତା ଶତପତ୍ରଂ ଶଯେକୃତମ୍ । ପୁସ୍ତକକରା ପଂକଜସ୍ଥା ରାଜମାନା ସଦୈଵ ହି
ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶତପତ୍ର ପଦ୍ମ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା; ପୁସ୍ତକ ଧରିଥିବା, ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଥିବା, ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଏଷା ପ୍ରଜ୍ଞା ମହାଭାଗ ଭାଗ୍ଯଵଂତଂ ସମାଗତା । ଲାକ୍ଷାରସସମାଵର୍ଣା ସୁପ୍ରସନ୍ନା ସଦୈଵ ହି
ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞା, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଧନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ଲାଖ ରସ ପରି ରଙ୍ଗିନ, ସଦା ଅତି ଶାନ୍ତ।
ପୀତପୁଷ୍ପକୃତାମାଲା ହାରକେଯୂରଭୂଷଣା । ମୁଦ୍ରିକା କଂକଣୋପେତା କର୍ଣକୁଂଡଲମଂଡିତା
ପିତା ପୁଷ୍ପର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାର ଓ କଙ୍କଣରେ ଶୋଭିତ; ମୁଦ୍ରିକା ଓ କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, କାନ ଶୂରାରେ ଶୋଭିତ।
ପୀତେନ ଵାସସା ଦେଵୀ ସଦୈଵ ପରିରାଜତେ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯୋପକାରାଯ ପୋଷଣାଯାଦ୍ଵିତୀଯକା
ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବୀ ସଦା ତିନି ଲୋକର ଭଲ ଓ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଚମକୁଛନ୍ତି ।
ଯସ୍ଯାଃ ଶୀଲଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଦୈଵ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ସେଯଂ ଦଯା ସୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ତଵ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ, ସେଇ ଦୟା ଏବେ ତୁମ ପାଖରେ ଆସିଛି ।