ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ ସମୂଚୁଃ କଶ୍ଯପଂ ତଦା । ଦାନଵା ଊଚୁଃ- ଭଵଦ୍ଵୀର୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ପତ୍ତିରସ୍ମାକଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଭକ୍ତିଭାବରେ ସମସ୍ତେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେବେଳେ କହିଲେ।
ଦେଵତାନାଂ ମହାଭାଗ ଦାନଵାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ଵଯଂ ଚ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ବଲଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମାଃ
ଦାନବମାନେ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କର ବଳରୁ ଆମର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି, ମହାଭାଗ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଦୁହେଁ ପାଇଁ।
ଉପାଯଜ୍ଞାଃ ସୁଧୀରାଶ୍ଚ ଉଦ୍ଯମେନ ସମନ୍ଵିତାଃ । ଵଯଂ ତୁ ବହଵସ୍ତାତ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵଲ୍ପାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦାନବ, ବଳ, ପ୍ରତାପ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଉପାୟ ଜ୍ଞାନୀ, ଧୃଢ଼ ଓ ଉଦ୍ୟମୀ। ହେ ପିତା, ଆମେ ବହୁତ ଜଣ, ଦେବତାମାନେ କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପ।
କଥଂ ଜଯଂତି ତେ ସର୍ଵେ ଵଯଂ ଭଗ୍ନା ମହାହଵାତ୍ । ତତ୍କିଂ ଵୈ କାରଣଂ ତାତ ବଲତେଜଃ ସମନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କିପରି ଜିତି ପାରନ୍ତି, ଆମେ ତ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଉଛୁ? ହେ ପିତା, ଆମେ ବଳ ଓ ପ୍ରଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଏହି ଦଶା?
ମତ୍ତନାଗସହସ୍ରାଣାମେକୈକସ୍ଯ ମହାମତେ । ବଲମସ୍ତି ଚ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଦେଵେଷୁ ତାଦୃଶମ୍
ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାଇତ୍ୟ ପାଖରେ ହଜାର ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀର ବଳ ଅଛି; ଏପରି ବଳ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ।
ଜଯଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ତାତ ଦେଵେଷ୍ଵେଵ ମହାହଵେ । ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵୈଵ ସଂଶଯଂଛେତ୍ତୁମର୍ହସି
ତଥାପି, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ କେବଳ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ; ଆମର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ସବୁ କଥା କହ।
କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ପୁତ୍ରକାଃ ସର୍ଵେ ଜଯସ୍ଯାପି ଚ କାରଣମ୍ । ଯସ୍ମାଦ୍ଧି ଦେଵତାଃ ସର୍ଵେ ସମରେ ଜଯିନୋଽଭଵନ୍
କଶ୍ୟପ କହିଲେ: ମୋ ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, ବିଜୟର କାରଣ କଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ।
ଵୀର୍ଯନିର୍ଵାପକସ୍ତାତୋ ମାତାକ୍ଷେତ୍ରମିଦଂ ସଦା । ଧାରଣେ ପାଲନେ ଚୈଵ ପୋଷଣେ ଚ ଯଥୈଵ ହି
ହେ ପୁଅ, ମାଆଁର ଗର୍ଭ ସଦା ବୀର୍ୟକୁ କ୍ଷୟ କରେ; ପୋଷଣ, ରକ୍ଷା ଓ ଧାରଣରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହୁଏ।
କିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଷମାର୍ଥେ ତୁ ପିତା ପୁତ୍ରେ ଚ ଵୈ ତଥା । ଅତ୍ର ପ୍ରଧାନଂ କର୍ମୈଵ ମାମେଵଂ ବୁଦ୍ଧିରାଶ୍ରିତା
ବିଷ ସମ୍ପର୍କରେ ବାପା ଏବଂ ପୁଅ କଣ କରିବେ? ଏଠି କାମ କରିବାଟା ମୁଖ୍ୟ; ଏହି ଭାବନା ମୋର ମନରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି।
ଦ୍ଵୈଵିଧ୍ଯଂ କର୍ମସଂବଂଧଂ ପାପପୁଣ୍ଯସମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ସତ୍ଯମେଵ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ଧର୍ମ ଉତ୍ତମଃ
କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଦୁଇପ୍ରକାର ଜଡ଼ା ଅଛି, ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସତ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ କରାଯାଏ।
ତପୋଧ୍ଯାନସମାଯୁକ୍ତଂ ତାରଣାଯ ହି ତଂ ସୁତାଃ । ପତନାଯ ପାତକଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଦୈଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁ କାମ ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ପୁଅମାନେ; ଯାହା ପାପ ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ପତନ ନିଶ୍ଚିତ, ଏଥିରେ କେବେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବଲେନ ପରିଵାରେଣ ଆଭିଜାତ୍ଯେନ ପୁତ୍ରକାଃ । ପୁଣ୍ଯହୀନସ୍ଯ ପୁଂସୋ ଵୈ ତଦ୍ବଲଂ ଵିକଲାଯତେ
ଶକ୍ତି, ପରିବାର ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଅମାନେ, ପୁଣ୍ୟ ନଥିଲେ ସେଇ ଶକ୍ତି କମ୍ ହୋଇଯାଏ।
ଉନ୍ନତା ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଵୃକ୍ଷାଃ ସଂତି ସୁପୁତ୍ରକାଃ । ପତଂତି ଵାତଵେଗେନ ସମୂଲାସ୍ତୁ ଘନାସ୍ତଥା
ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରେ ଉଚ୍ଚ ଗଛ ଥାଏ, ଭଲ ପୁଅମାନେ; କିନ୍ତୁ ବାୟୁର ଜୋର ଦେଇ, ଗଛ ମୂଳ ସହିତ ଢଳିଯାଏ, ମେଘ ମଧ୍ୟ ଏମିତି।
ସତ୍ଯଧର୍ମଵିହୀନାସ୍ତେ ତଥାଯାଂତି ଯମକ୍ଷଯମ୍ । ସାଧାରଣଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ଚ ଧର୍ମ ଏଷ ସୁପୁତ୍ରକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ରହିତ, ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ସାଧାରଣ, ଭଲ ପୁଅମାନେ।
ଯେନ ସଂତରତେ ଜଂତୁରିହ ଚୈଵ ପରତ୍ର ଚ । ତଦ୍ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ସତ୍ଯଂ ଧର୍ମସମନ୍ଵିତମ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେଇ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ସହିତ ଥିବା ବିଷୟକୁ ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦେଇଛ।
ଅଧର୍ମମାସ୍ଥିତଂ ପୁତ୍ରା ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ସତ୍ଯଵର୍ଜିତୈଃ । ସତ୍ଯଧର୍ମତପୋଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ପତିତା ଦୁଃଖସାଗରେ
ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଅଧର୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛ, ସତ୍ୟ ଛାଡ଼ିଛ; ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରୁ ବିଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଦୁଃଖର ସାଗରେ ପଡ଼ିଛ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ସତ୍ଯସଂପନ୍ନାଃ ଶ୍ରେଯସା ଚ ସମନ୍ଵିତାଃ । ତପଃ ଶାଂତିଦମୋପେତାଃ ସୁପୁଣ୍ଯା ପାପଵର୍ଜିତାଃ
ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେୟସ୍ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ତପସ୍ୟା, ଶାନ୍ତି ଓ ଦମ ସହିତ, ସେମାନେ ଅତି ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ।
ଯତ୍ର ସତ୍ଯଂ ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ତପଃ ପୁଣ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ । ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁର୍ହୃଷୀକେଶୋ ଜଯସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା ଓ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ହୃଷୀକେଶ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ବିଜୟ ଦେଖାଯାଏ।
ତେଷାଂ ସହାଯଃ ସଂଭୂତୋ ଵାସୁଦେଵଃ ସନାତନଃ । ତସ୍ମାଜ୍ଜଯଂତି ତେ ଦେଵାଃ ସତ୍ଯଧର୍ମସମନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନଙ୍କର ସହାୟ ହେଲେ ସନାତନ ବାସୁଦେବ; ଏହିପରି ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବତାମାନେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି।
ସହାଯେନ ବଲେନୈଵ ପୌରୁଷେଣ ତଥୈଵ ଚ । ଭଵଂତଃ କିଲ ଵୈ ପୁତ୍ରାସ୍ତପଃ ସତ୍ଯଵିଵର୍ଜିତାଃ
ସହାୟ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା, ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ।
ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସହାଯଶ୍ଚ ତପଶ୍ଚୈଵ ବଲଂ ତଥା । ତସ୍ଯୈଵ ଚ ଜଯୋ ଦୃଷ୍ଟ ଇତି ଧର୍ମଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ଯାହାଙ୍କର ସହାୟ ବିଷ୍ଣୁ, ତପସ୍ୟା ଓ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ମାତ୍ର ବିଜୟ ମିଳେ—ଏହିପରି ଧର୍ମ ଜଣା ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି।
ଯୂଯଂ ଧର୍ମଵିହୀନାସ୍ତୁ ତପଃ ସତ୍ଯଵିଵର୍ଜିତାଃ । ଐଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ବଲେନୈଵ ପ୍ରାପ୍ତଵଂତଶ୍ଚ ପୂର୍ଵତଃ
ତୁମେ ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟ ଛାଡ଼ିଛ; ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଅଧିକାର କରିଥିଲ।
ତପୋ ଵିନା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଧର୍ମେଣ ଯଶସା ଵିନା । ବଲଦର୍ପଗୁଣୈଃ ପୁତ୍ରା ନ ପ୍ରାପ୍ଯମୈନ୍ଦ୍ରକଂ ପଦମ୍
ତପସ୍ୟା, ଧର୍ମ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବିନା, ପୁଅମାନେ, ଶକ୍ତି, ଅହଂକାର କିମ୍ବା ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ କେବେ ମିଳେନାହିଁ।
ପ୍ରାପ୍ଯାପ୍ଯୈଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତତୋ ଭ୍ରଷ୍ଟା ଭଵଂତି ହି । ତସ୍ମାଦ୍ଯୂଯଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତୁ ତପଃ ପୁତ୍ରାଃ ସମନ୍ଵିତାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଅମାନେ, ସେଠାରୁ ପଡ଼ିଯାଅ; ଏହିଠାରୁ, ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ତପସ୍ୟା କର।
ଅଵିରୋଧେନ ସଂଯୁକ୍ତା ଜ୍ଞାନଧ୍ଯାନସମନ୍ଵିତାଃ । ଵୈରଂ ଚୈଵ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ କେଶଵେନ ସମଂ କଦା
ସମ୍ମିଳିତ ଓ ଅବିରୋଧରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କେଶବଙ୍କ ସହ କେବେ ବି ଶତ୍ରୁତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵଂଵିଧା ଯଦା ପୁତ୍ରା ଯୂଯଂ ଧନ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯଥ । ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ତଦା ସର୍ଵେ ପ୍ରଯାସ୍ଯଥ ନ ସଂଶଯଃ
ଏପରି ହେଲେ, ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ ହେବ; ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇବ।
ଏଵଂ ସଂଭାଷିତାସ୍ତେ ତୁ କଶ୍ଯପେନ ମହାତ୍ମନା । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ଦାନଵାସ୍ତେ ମହୌଜସଃ
ଏପରି ଭାବେ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ନିଜ ବାପାଙ୍କର ଉପଦେଶକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ କଶ୍ଯପଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମୁତ୍ଥାଯ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ । ସୁମଂତ୍ରଂ ଚକ୍ରିରେ ଦୈତ୍ଯାଃ ପରସ୍ପରସମାହିତାଃ
ଦାନବମାନେ ଭକ୍ତି ସହ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶୀଘ୍ର ଉଠି, ଏକତାରେ ଏକାଠି ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୂ ରାଜା ତାନୁଵାଚାଥ ଦାନଵାନ୍ । ତପଶ୍ଚୈଵ କରିଷ୍ଯାମୋ ଦୁଷ୍କରଂ ସର୍ଵଦାଯକମ୍
ତାପରେ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବମାନେଠାରେ କହିଲେ, "ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବା।"
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ତଦୋଵାଚ କରିଷ୍ଯେ ଦାରୁଣଂ ତପଃ । ତତୋ ବଲେନ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ କହିଲେ, "ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିବି। ଏହାର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ତିନି ଲୋକକୁ ଅଧିନ କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"