ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶମଂ ଗଚ୍ଛ କ୍ଲୈବ୍ଯଂ ମା ଭଜ ସୁପ୍ରିଯେ । ଅଯମେଵ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଅଯମେଵ ସନାତନଃ
ଏପରି ଜାଣି, ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଅ; ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନି, ପ୍ରିୟେ; ଏହିଠାରେ ଏହା ହିଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହିଠାରେ ଏହା ହିଁ ଶାଶ୍ୱତ।
ଅଯମାତ୍ମସ୍ଵରୂପେଣ ଦୈତ୍ଯ ଦେଵେଷୁ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଅଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଅଯଂ ରୁଦ୍ରୋ ହ୍ଯଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ
ଏହି ଆତ୍ମାର ରୂପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି; ଏହା ବ୍ରହ୍ମା, ଏହା ରୁଦ୍ର, ଏହା ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁ।
ଅଯଂ ସୃଜତି ଵିଶ୍ଵାନି ଅଯଂ ପାଲଯତେ ପ୍ରଜାଃ । ସଂହରତ୍ଯେଷ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏହିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ପ୍ରଜାମାନୋକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ଧର୍ମମୟ ଏହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସଂହାର କରେ।
ଅନେନୋତ୍ପାଦିତା ଦେଵା ଦାନଵାଶ୍ଚୈଵ ସୁପ୍ରିଯ । ଦେଵାଶ୍ଚାଧର୍ମନିର୍ମୁକ୍ତା ଧର୍ମହୀନାଃ ସୁତାସ୍ତଵ
ଏହିଏ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନୋକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟେ; ଦେବତାମାନେ ଅଧର୍ମରୁ ମୁକ୍ତ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଧର୍ମ ହୀନ।
ଧର୍ମୋଯଂ ମାଧଵସ୍ଯାଂଗଂ ସର୍ଵଦୈଵୈଶ୍ଚ ପାଲିତମ୍ । ଧର୍ମଂ ଚ ଚିଂତଯେଦ୍ଦେଵି ଧର୍ମଂ ଚୈଵ ତୁ ପାଲଯେତ୍
ଧର୍ମ ମାଧବଙ୍କର ଅଂଗ, ସଦା ଦେବତାମାନେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଦେବୀ, ଧର୍ମକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵଦୈଵ ପ୍ରସାଦଵାନ୍ । ଧର୍ମେଣ ଵର୍ତିତା ଦେଵାଃ ସତ୍ଯେନ ତପସା କିଲ
ଧର୍ମମୟ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ତାଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଚାଲନ୍ତି।
ଯେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଵୈ ଧର୍ମସ୍ତୈରିହ ପାଲିତଃ । ଵିଷ୍ଣୋଃ କାଯମିଦଂ ଧର୍ମଂ ସତ୍ଯଂ ହୃଦଯମେଵ ଚ
ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁ କୃପା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଧର୍ମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦେହ, ସତ୍ୟ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ।
ଯସ୍ତୌ ପାଲଯତେ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସୀଦତି । ଦୂଷଯେଦ୍ଯଃ ସତ୍ଯଧର୍ମୌ ପାପମେଵ ପ୍ରପାଲଯେତ୍
ଯିଏ ସେମାନୋକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରେ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଯିଏ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମକୁ ଦୂଷିତ କରେ, ସେ କେବଳ ପାପକୁ ବଢ଼ାଏ।
ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରକୁପ୍ଯେତ ନାଶଯେଦତିଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ ପାଲିତଂ ଧର୍ମଂ ତପଃ ସତ୍ଯେନ ସଂସ୍ଥିତୈଃ
ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି; ଧର୍ମକୁ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତେଷାଂ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ରକ୍ଷାମେଵଂ କରୋତି ଚ । ତଵ ପୁତ୍ରା ଦନୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ସୈଂହିକେଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଧର୍ମମୟ ବିଷ୍ଣୁ ସେମାନୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏଭଳି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତୁମ ପୁଅମାନେ ଦନୁ ଓ ସିଂହିକାଙ୍କର ପୁଅ।
ଅଧର୍ମେଣାପି ପାପେନ ଵର୍ତିତାଃ ପାପଚେତସଃ । ସୂଦିତା ଵାସୁଦେଵେନ ସମରେ ଚକ୍ରପାଣିନା
ଅଧର୍ମ ଓ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଯେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ କାମ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ।
ଯୋସାଵାତ୍ମା ମଯୋକ୍ତଃ ପୂର୍ଵମେଵ ତଵାଗ୍ରତଃ । ସୋଯଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନ ସଂଦେହୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵପାଲକଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେଠାରେ ଯେ ଆତ୍ମା ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ସେଇ ଆତ୍ମା ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଦୈତ୍ଯକାଯେଷୁ ଯଃ ସ୍ଵସ୍ଥଃ ପାପମେଵ ସମାସ୍ଥିତଃ । ଜଘ୍ନିଵାନ୍ଦାନଵାନ୍ଦେଵି ସ ଚ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାମତିଃ
ଯିଏ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବସିଥାଏ, କେବଳ ପାପରେ ଲିନ ଥାଏ, ସେଇ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ହେ ଦେବୀ।
ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରେ ଭୂତ୍ଵା ତଵ ପୁତ୍ରା ନିପାତିତାଃ । ଯେନ ଚୋତ୍ପାଦିତା ଦେଵି ତେନୈଵ ଵିନିପାତିତାଃ
ସେ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହେଲେ। ଯିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଦେବୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ନୈଷାଂ ମୋହସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଯା ଵଚନଂ ଶୃଣୁ । ପାପେନ ଵର୍ତତେ ଯୋସୌ ସ ଏଵ ନିଧନଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭ୍ରମିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଯିଏ ପାପରେ ଚାଲେ, ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ ପାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମୋହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସଦାଧର୍ମଂ ସମାଶ୍ରଯ । ଦିତିରୁଵାଚ- ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ
ସେଥିପାଇଁ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ସଦା ଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କର।
କଶ୍ଯପଂ ଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମେଵମାଭାଷ୍ଯ ଦୁଃଖିତା । ସଂବୋଧିତା ସା ମୁନିନା ଦୁଃଖଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତା
ଦିତି କହିଲେ: ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ମୁଁ ସେହିପରି କରିବି, ମହାଭାଗ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ- ତତସ୍ତେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ହିରଣ୍ଯକଶିପୂତ୍ତରାଃ । ଯୁଦ୍ଧାଦ୍ଭଗ୍ନାସ୍ତୁ କିଂ କୁର୍ଯୁର୍ଵ୍ଯଵସାଯଂ ମହାମତେ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତେ କଣ କଲେ?
ଵିସ୍ତରେଣାପି ନୋ ବ୍ରୂହି ତେଷାଂ ଵୃତ୍ତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ସର୍ଵେ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵୈ ସାଂପ୍ରତଂ ଦ୍ଵିଜ
ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଚରଣ ବିସ୍ତାରରେ କହ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହା ଏବେ ତୁମ ଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଭଗ୍ନା ରଣାତ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ବଲହୀନାସ୍ତୁ ଵୈ ତଦା । ଗତଦର୍ପାଃ ସୁଦୁଃଖାର୍ତା ଦୈତ୍ଯାସ୍ତେ ପିତରଂ ଗତାଃ
ସୂତ କହିଲେ: ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଗର୍ବହୀନ ହୋଇ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ ସମୂଚୁଃ କଶ୍ଯପଂ ତଦା । ଦାନଵା ଊଚୁଃ- ଭଵଦ୍ଵୀର୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ପତ୍ତିରସ୍ମାକଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଭକ୍ତିଭାବରେ ସମସ୍ତେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେବେଳେ କହିଲେ।
ଦେଵତାନାଂ ମହାଭାଗ ଦାନଵାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ଵଯଂ ଚ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ବଲଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମାଃ
ଦାନବମାନେ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କର ବଳରୁ ଆମର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି, ମହାଭାଗ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଦୁହେଁ ପାଇଁ।
ଉପାଯଜ୍ଞାଃ ସୁଧୀରାଶ୍ଚ ଉଦ୍ଯମେନ ସମନ୍ଵିତାଃ । ଵଯଂ ତୁ ବହଵସ୍ତାତ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵଲ୍ପାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦାନବ, ବଳ, ପ୍ରତାପ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଉପାୟ ଜ୍ଞାନୀ, ଧୃଢ଼ ଓ ଉଦ୍ୟମୀ। ହେ ପିତା, ଆମେ ବହୁତ ଜଣ, ଦେବତାମାନେ କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପ।
କଥଂ ଜଯଂତି ତେ ସର୍ଵେ ଵଯଂ ଭଗ୍ନା ମହାହଵାତ୍ । ତତ୍କିଂ ଵୈ କାରଣଂ ତାତ ବଲତେଜଃ ସମନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କିପରି ଜିତି ପାରନ୍ତି, ଆମେ ତ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଉଛୁ? ହେ ପିତା, ଆମେ ବଳ ଓ ପ୍ରଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଏହି ଦଶା?
ମତ୍ତନାଗସହସ୍ରାଣାମେକୈକସ୍ଯ ମହାମତେ । ବଲମସ୍ତି ଚ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଦେଵେଷୁ ତାଦୃଶମ୍
ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାଇତ୍ୟ ପାଖରେ ହଜାର ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀର ବଳ ଅଛି; ଏପରି ବଳ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ।
ଜଯଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ତାତ ଦେଵେଷ୍ଵେଵ ମହାହଵେ । ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵୈଵ ସଂଶଯଂଛେତ୍ତୁମର୍ହସି
ତଥାପି, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ କେବଳ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ; ଆମର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ସବୁ କଥା କହ।
କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ପୁତ୍ରକାଃ ସର୍ଵେ ଜଯସ୍ଯାପି ଚ କାରଣମ୍ । ଯସ୍ମାଦ୍ଧି ଦେଵତାଃ ସର୍ଵେ ସମରେ ଜଯିନୋଽଭଵନ୍
କଶ୍ୟପ କହିଲେ: ମୋ ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, ବିଜୟର କାରଣ କଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ।
ଵୀର୍ଯନିର୍ଵାପକସ୍ତାତୋ ମାତାକ୍ଷେତ୍ରମିଦଂ ସଦା । ଧାରଣେ ପାଲନେ ଚୈଵ ପୋଷଣେ ଚ ଯଥୈଵ ହି
ହେ ପୁଅ, ମାଆଁର ଗର୍ଭ ସଦା ବୀର୍ୟକୁ କ୍ଷୟ କରେ; ପୋଷଣ, ରକ୍ଷା ଓ ଧାରଣରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହୁଏ।
କିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଷମାର୍ଥେ ତୁ ପିତା ପୁତ୍ରେ ଚ ଵୈ ତଥା । ଅତ୍ର ପ୍ରଧାନଂ କର୍ମୈଵ ମାମେଵଂ ବୁଦ୍ଧିରାଶ୍ରିତା
ବିଷ ସମ୍ପର୍କରେ ବାପା ଏବଂ ପୁଅ କଣ କରିବେ? ଏଠି କାମ କରିବାଟା ମୁଖ୍ୟ; ଏହି ଭାବନା ମୋର ମନରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି।
ଦ୍ଵୈଵିଧ୍ଯଂ କର୍ମସଂବଂଧଂ ପାପପୁଣ୍ଯସମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ସତ୍ଯମେଵ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ଧର୍ମ ଉତ୍ତମଃ
କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଦୁଇପ୍ରକାର ଜଡ଼ା ଅଛି, ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସତ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ କରାଯାଏ।